Ajër të pastër për çdo fëmijë
Të rinjtë anembanë Malit të Zi, me mbështetjen e UNICEF-it, Agjencisë Suedeze për Bashkëpunim Ndërkombëtar për Zhvillim (SIDA) dhe Shoqatës së Skautëve, po kontribuojnë në përmirësimin e cilësisë së ajrit dhe mbrojtjen e mjedisit
- Crnogorski
- English
- Shqip
Grahovë, 23 qershor 2024 – Iniciativa të tilla si ngritja e kutive të "votimit" për riciklimin, koncertet bamirëse, bashkëpunimi me festivalet lokale, aksionet e pastrimit dhe mbjelljes, krijimi i shoqatave lokale të skautëve dhe monitorimi digjital i pemëve të mbjella janë disa nga idetë që të rinjtë po propozojnë për të përmirësuar cilësinë e ajrit në komunitetet e tyre.
Fituesit e garave lokale prezantuan idetë e tyre në kampin e skautëve në Grahovë si pjesë e projektit "Të rinjtë për ajër të pastër", mbështetur nga UNICEF-i dhe SIDA, dhe zbatuar nga Shoqata e Skautëve të Malit të Zi, me qëllim përfshirjen e më shumë të rinjve në adresimin e çështjeve të mbrojtjes së mjedisit.
Ky projekt ka ndryshuar perspektivën time për botën sepse kuptova se shumë të rinj si unë janë të gatshëm të marrin pjesë dhe ta bëjnë Malin e Zi më të pastër
Ai flet me entuziazëm për atë që ka mësuar, duke përfshirë grimcat PM 10 dhe PM 2.5.
"Përmes këtij projekti, mësova shumë gjëra magjepsëse, siç janë dallimet midis grimcave PM 2.5 dhe PM 10. Këto molekula janë kryesisht përgjegjëse për ndotjen e ajrit në Mal të Zi dhe në mënyrë indirekte prodhohen kryesisht nga fabrikat," shpjegon ai.
Sipas Indeksit të Rrezikut Klimatik të Fëmijëve të UNICEF-it (CCRI) nga viti 2022, 99% e fëmijëve në Ballkanin Perëndimor janë të ekspozuar ndaj ndotjes së ajrit, duke rrezikuar seriozisht shëndetin dhe të ardhmen e tyre.
Për më tepër, sipas të dhënave të Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit nga viti 2023, cilësia e ajrit në Mal të Zi nuk është e kënaqshme në komunat si Bellopojë, Nikshiq, Plevla dhe Podgorica.
Për shkak të faktorëve të tillë si frymëmarrja më e shpejtë, mushkëritë më pak të zhvilluara dhe rezistenca më e ulët ndaj grimcave të dëmshme, fëmijët janë në rrezik shumë më të lartë të sëmundjes në krahasim me të rriturit. Ndotja e ajrit mund të ndikojë negativisht në zhvillimin e trurit dhe të çojë në çrregullime neurologjike, ndërsa në disa raste mund të jetë fatale.
Sipas një studimi të vitit 2016 të kryer me metodologjinë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, ndotja e ajrit në Mal të Zi përbën rreth 4 për qind të vdekshmërisë totale në vend, me përqindje veçanërisht të larta në Pljevlja (22 për qind).
Në këtë kamp në Grahovë morën pjesë Ksenija Pejoviq, Kosta dhe të rinj të tjerë. Edhe pse më parë kjo temë nuk i ishte e njohur për të, ajo tani dëshiron të kontribuojë në mënyrë aktive për mjedis më të pastër për të gjithë qytetarët e Malit të Zi.
Nuk ishte me të vërtetë fusha ime e interesit, por përmes këtij projekti, u interesova sinqerisht në ndryshimin e shoqërisë. U bëra shumë më e vetëdijshme për mjedisin dhe mësova se sa shumë mund të ndikojnë veprimet tona të vogla në planet
Ekipi i saj zhvilloi idenë e "Murit të Gjelbër", i cili përfshin disa aktivitete, duke përfshirë mbjelljen e bimëve në oborrin e shkollës fillore pranë fabrikës së birrës në Nikshiq për të reduktuar ndotjen e ajrit.
Ksenija thekson rëndësinë e përfshirjes së bashkëmoshatarëve të saj në edukimin mjedisor.
"Mendoj se të rinjtë nuk janë të përfshirë sa duhet sepse nuk i kuptojnë përmasat e problemit ose nuk besojnë se kontributi i tyre mund të bëjë dallimin. Megjithatë, do t'i inkurajoja të rinjtë t'i bashkohen një projekti si ky," thotë Ksenija.
Më 19 prill, Qeveria e Malit të Zi, me mbështetjen e UNICEF-it, nënshkroi Deklaratën për Fëmijët, të Rinjtë dhe Ndryshimet Klimatike, duke u zotuar për të punuar në mënyrë aktive me të rinjtë dhe për të investuar në mjedis të pastër.
Kampi në Grahovë është vetëm një prej shumë aktivitetesh që po zbatohen me mbështetjen e UNICEF-it dhe SIDA-s për të ndihmuar të rinjtë të bëhen lider në përmirësimin e cilësisë së ajrit dhe ruajtjen e mjedisit.
