Medijska pismenost kao dugoročni odgovor na dezinformacije

Puno je nepoznanica tokom krize izazvane pandemijom COVID-a-19, što je rezultiralo širenjem mnogobrojnih dezinformacija, lažnih vijesti i teorija zavjere

Jelena Perovic
Majka i cerka sjede ispred racunara
UNICEF Crna Gora / Duško Miljanić / 2018

13 Maj 2020

PODGORICA, 13. maj 2020. – Puno je nepoznanica tokom krize izazvane pandemijom COVID-a-19, što je rezultiralo širenjem mnogobrojnih dezinformacija, lažnih vijesti i teorija zavjere, a to je u žižu javnosti stavilo pitanje oko najefikasnijeg načina borbe protiv dezinformacija. Kao dugoročni odgovor na ovu pojavu, 7 od 10 građana Crne Gore prepoznaje medijsku pismenost. Oni smatraju da bi medijsko opismenjavanje građana omogućilo da oni sami provjeravaju tačnost informacija, čime bi se smanjilo širenje dezinformacija. To je, između ostalog, pokazalo posljednje istraživanje koje je Ipsos, uz podršku UNICEF-a, sproveo na nacionalno reprezentativnom uzorku građana starijih od 18 godina.

Podaci iz ovog istraživanja pokazuju da se, u odnosu na početak krize s koronavirusom, broj zabrinutih građana smanjio, ali je i dalje značajan. Preko polovine građana Crne Gore (57%) zabrinuto je da bi oni lično i njima bliske osobe mogli da se zaraze koronavirusom. S druge strane, dvije petine građana (42%) nije zabrinuto.

Djed sa unukom i oboje prate sadržaj na Internetu
UNICEF Crna Gora / Duško Miljanić / 2017

Smanjena zabrinutost uticala je na ponašanje ljudi, pa je blizu polovine građana (46%) u posljednjih nedjelju dana češće išlo u šetnju i boravilo u prirodi i na otvorenom. Ipak, većina građana kaže da nije povećala svoje kontakte s drugim ljudima niti išla kod prijatelja i rodbine, a ni primala iste u kućne posjete.

Otkako je počela kriza izazvana pandemijom COVID-a-19, građani su mnogo više pratili medije, posebno televiziju, ali su se više bavili i nekim oflajn aktivnostima, poput čitanja knjiga i igranja društvenih igara. Naime, više od polovine građana (54%) kaže da su TV gledali češće u odnosu na prethodni period. Oko jedne trećine građana je češće koristilo društvene mreže, posjećivalo informativne sajtove, čitalo knjige i igralo društvene igre više nego u prethodnom periodu.

Građani su sada ne samo manje zabrinuti, nego i više podijeljeni po pitanju koronavirusa u odnosu na period kada je počela kriza izazvana COVID-om-19. Svaki drugi građanin (51%) smatra da je izbijanje koronavirusa obuzdano i da su mediji preuveličali opseg izbijanja koronavirusa (47%), dok su ostali u skoro jednakom broju podijeljeni između onih koji ne znaju i onih koji nijesu saglasni s ovim tvrdnjama. Slična je situacija i s vjerovanjem da će se ubrzo naći vakcina za COVID-19 i sumnjom da je ovaj virus nastao u laboratoriji – svaki drugi građanin vjeruje u ove tvrdnje, oko petine građana nije saglasno s njima, dok su ostali neopredijeljeni.

Otac i sin zajedno gledaju sadržaj na Internetu
UNICEF Crna Gora / Duško Miljanić / 2017

Ovo je peto istraživanje koje je Ipsos sproveo, uz podršku UNICEF-a, tokom krize izazvane pandemijom COVID-a-19. Nacionalno reprezentativni uzorak za ovo istraživanje sastoji se od 810 građana koji imaju 18 i više godina. Prikupljanje podataka obavljeno je kroz telefonsku anketu, s upitnikom prosječne dužine od 10 min, u periodu od 28. aprila do 2. maja tekuće godine.

IPSOS istraživanje 2 maj
UNICEF Crna Gora / Duško Miljanić / 2020