UNICEF shënon 30 vjet në Kosovë

Në nëntor 2025, UNICEF shënon 30 vjet të angazhimit për fëmijët në Kosovë. Ajo që filloi në vitin 1995 si një reagim emergjent është shndërruar në një përpjekje të përbashkët dhe partneritet me fëmijët, familjet dhe institucionet e Kosovës. Së bashku, kemi punuar për të përmirësuar shërbimet shëndetësore, arsimore dhe të mbrojtjes së fëmijëve, kemi krijuar mundësi që fëmijët të mësojnë, të rriten dhe të përparojnë, dhe kemi fuqizuar të rinjtë që të ngritin zërin dhe të udhëheqin ndryshimin.

Për të shënuar këtë përvjetor, UNICEF Kosova ka lansuar një fushatë që pasqyron rrugëtimin tonë, progresin e arritur deri më tani dhe përkushtimin tonë të përbashkët për të ndërtuar një të ardhme më të ndritshme për çdo fëmijë.

UNICEF Kosova: Një udhëtim 30-vjeçar për çdo fëmijë

UNICEF nisi punën në Kosovë në vitin 1995, duke lansuar programin e parë të dedikuar për përmirësimin e jetës së fëmijëve. Pas konfliktit, në vitin 2001, më shumë se 140 shkolla të dëmtuara u rindërtuan, duke i mundësuar 100,000 nxënësve të ktheheshin në klasa.

Deri në vitin 2002, poliomieliti u çrrënjos përmes fushatave masive të imunizimit, që përbënte një fitore të madhe për shëndetin e fëmijëve. Në vitin 2004, Kosova u bë e para në Ballkan që prezantoi Drejtësinë Restauruese, duke u dhënë fëmijëve në konflikt me ligjin një shans të dytë përmes punës në komunitet.

Në vitin 2009, të rinjtë ndihmuan në hartimin dhe miratimin e Ligjit për Fuqizimin dhe Pjesëmarrjen e të Rinjve, duke siguruar që zëri i tyre të dëgjohej në formësimin e së ardhmes së vendit.

Deri në vitin 2014, 19 maternitetet u certifikuan si Spitale Mike për Foshnjat, duke ndihmuar bebet të mbijetojnë dhe të përparojnë përmes kujdesit më të mirë dhe mbështetjes për gjidhënie. Mbledhja e të dhënave kyçe për shëndetin, arsimin dhe mirëqenien e fëmijëve filloi në vitin 2015, duke i mundësuar Kosovës të monitorojë situatën e fëmijëve për herë të parë.

Në vitin 2014, UNICEF prezantoi programe të reja të zhvillimit të shkathtësive për të rinjtë si PONDER, PODIUM dhe UPSHIFT. Deri më tani, më shumë se 40,000 të rinj kanë përfituar drejtpërdrejt dhe 200,000 të tjerë në mënyrë indirekte. Përmes programit të ndërmarrësisë sociale UPSHIFT, të rinjtë identifikojnë sfida në komunitetet e tyre dhe hartojnë zgjidhje inovative—një model që që nga atëherë është zgjeruar në 60 vende të botës.

Në të njëjtin vit, UNICEF prezantoi modelin e qendrave të edukimit të hershëm në komunitet, një model që ofron një mundësi të larmishme të të nxënit të hershëm për fëmijët 3 dhe 4 vjeç në zonat rurale. Me 30 qendra të hapura deri më sot, modeli është i integruar në mënyrë të qëndrueshme në buxhetet komunale dhe është replikuar nga partnerë të tjerë.

Në vitin 2018, UNICEF dhe Ministria e Drejtësisë themeluan një institucion të hapur edukativo-korrektues për të mbështetur riintegrimin e fëmijëve në konflikt me ligjin. Po atë vit, artistja me famë botërore Rita Ora vizitoi UNICEF Kosovën për të avokuar për të drejtat e fëmijëve. Gjithashtu këtë vit u formuan edhe Ekipet e Parandalimit dhe Reagimit për të mbajtur të gjithë fëmijët në shkollë dhe për të zvogluar braktisjen.

Kur COVID-19 goditi në vitet 2020 dhe 2021, UNICEF udhëhoqi reagimin duke dorëzuar 21 ton pajisje mbrojtëse për punonjësit shëndetësorë dhe duke mbështetur shpërndarjen e pothuajse 740,000 dozave të vaksinave. Për të vazhduar mësimin online, UNICEF lansoi shkollat.org, versionin e Kosovës të Learning Passport të zhvilluar me Microsoft dhe Universitetin e Kembrixhit, i cili më vonë u rendit si një nga 100 shpikjet më të mira në revistën TIME në vitin 2021. Përmes Generation Unlimited, më shumë se 4,000 të rinj fituan praktika dhe mundësi punësimi.

UNICEF, në partneritet me Agjencinë e Statistikave të Kosovës, realizoi Anketën e Treguesve të Shumëfishtë (MICS) në vitin 2020 me popullsinë e përgjithshme dhe komunitetet Rome, Ashkalie dhe Egjiptiane, duke ofruar të dhëna cilësore dhe të krahasueshme ndërkombëtarisht që informuan zhvillimin e Strategjisë së Zhvillimit të Kosovës 2030, si dhe strategjive të tjera sektoriale që avancuan reformat për fëmijët. Një raund i ri i MICS, i cili është duke u zhvilluar në vitin 2025, do të tregojë se sa larg kemi arritur dhe çfarë progresi është bërë për çdo fëmijë në Kosovë.

Në vitin 2023, avokimi i UNICEF çoi në krijimin dhe formalizimin e pozitave të asistentëve mbështetës, me 330 asistentë që tashmë mbështesin arsimin gjithëpërfshirës për fëmijët me aftësi të kufizuara.

Në vitin 2024, tre vaksina të reja—HPV, PCV dhe Rota—u shtuan në kalendarin e imunizimit të Kosovës, duke arritur 85 për qind të vajzave 12-vjeçare me vaksinën HPV. Po atë vit, UNICEF publikoi raportin e parë CLACK të Kosovës për rreziqet klimatike dhe mjedisore për fëmijët.

Ajo që filloi si një pilot në vitin 2013, sot zbatohet në të 38 komunat e Kosovës. I udhëhequr nga Ministria e Shëndetësisë, Programi i Vizitave në Shtëpi mbështet prindërit duke ofruar shërbime thelbësore të shëndetit dhe ushqyerjes, udhëzime për zhvillimin e fëmijës dhe duke siguruar që çdo fëmijë të marrë vaksinat dhe kujdesin e duhur me kohë. Çdo vit, programi arrin 70 për qind të të porsalindurve dhe familjeve të tyre.

Në vitin 2025, me mbështetjen thelbësore të UNICEF-it, Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit miratoi kurrikulën e re për edukimin e hershëm, duke vendosur themelet për mësim cilësor dhe gjithëpërfshirës, të bazuar në lojë dhe të orientuar drejt fëmijës, për mirëqenie dhe produktivitet afatgjatë.

Ekipet e të Drejtave të Fëmijëve janë formuar gjithashtu në 34 komuna për të forcuar llogaridhënien lokale për të drejtat e fëmijëve. Në 20 prej këtyre komunave, planet e veprimit janë miratuar nga kuvendet komunale dhe aktualisht janë duke u zbatuar.

Gjatë viteve, avokimi i UNICEF ka kontribuar në momentet kryesore ligjore dhe politike, përfshirë Ligjin për Mbrojtjen e Fëmijës, Ligjin për Edukimin e Hershëm, Ligjin për Shërbimet Sociale dhe Familjare, si dhe ligje dhe korniza që mbështesin fuqizimin e të rinjve, vullnetarizmin dhe zhvillimin e hershëm të fëmijërisë.

Duke parë drejt vitit 2030, UNICEF vazhdon të punojë për një të ardhme ku çdo fëmijë në Kosovë mund të mbijetojë, të zhvillohet dhe të realizojë ëndrrat e tij, dhe u bën thirrje të gjithëve që të ndihmojnë në realizimin e këtij vizioni.