UNICEF obeležava 30 godina u Kosovu

U novembru 2025. godine, UNICEF slavi 30 godina posvećenosti unapređenju života dece u Kosovu. Ono što je 1995. godine počelo kao hitni odgovor preraslo je u zajednički rad i partnerstvo sa decom, porodicama i institucijama Kosova. Zajedno smo radili na unapređenju zdravstva, obrazovanja i usluga zaštite dece, kreirali prilike za učenje, rast i napredak dece, i osnažili mlade da se oglašavaju i vode promene.

Da obeleži ovaj jubilej, UNICEF Kosovo je pokrenuo kampanju koja osvetljava naše putovanje, postignuti napredak i zajedničku posvećenost oblikovanju svetlije budućnosti za svako dete.

UNICEF Kosovo: 30 godina za svako dete

UNICEF je započeo rad u Kosovu 1995. godine, pokretanjem prvog programa posvećenog unapređenju života dece. Nakon sukoba, 2001. godine obnovljeno je više od 140 oštećenih škola, omogućivši povratak 100.000 učenika u učionice.

Do 2002. godine, polio je iskorenjen kroz masovne imunizacione kampanje, što je predstavljalo veliki uspeh za zdravlje dece. 2004. godine, Kosovo je postalo prvo na Balkanu koje je uvelo Restorativnu pravdu, pružajući deci u sukobu sa zakonom drugu šansu kroz rad u zajednici.

2009.godine, mladi su pomogli u izradi i usvajanju Zakona o osnaživanju i učešću mladih, osiguravajući da njihov glas bude saslušan u oblikovanju budućnosti zemlje.

Do 2014. godine, 19 porodilišta je sertifikovano kao Prijateljska bebi bolnica, pomažući bebama da prežive i napreduju kroz bolju negu i podršku dojenju. Prikupljanje ključnih podataka o zdravlju, obrazovanju i dobrobiti dece započeto je 2015. godine, omogućavajući Kosovu da prvi put prati situaciju dece.

2014.godine, UNICEF je uveo nove programe za sticanje veština kod mladih, kao što su PONDER, PODIUM i UPSHIFT. Do danas, više od 40.000 mladih je direktno, a 200.000 indirektno, imalo koristi od ovih programa. Kroz UPSHIFT program društvenog preduzetništva, mladi identifikuju izazove u svojim zajednicama i osmišljavaju inovativna rešenja, model koji se od tada proširio na 60 zemalja širom sveta.

U istoj godini, UNICEF je uveo model centara za predškolsko obrazovanje u zajednici, koji pruža raznovrsne, kratke programe ranog učenja za decu od 3 i 4 godine u ruralnim sredinama. Sa 30 otvorenih centara do danas, model je trajno integrisan u opštinske budžete i repliciran od strane drugih donatora.

2018.godine, UNICEF i Ministarstvo pravde osnovali su otvorenu obrazovnu popravnu ustanovu za podršku reintegraciji dece u sukobu sa zakonom. Te godine, globalna umetnica Rita Ora posetila je UNICEF Kosovo kako bi zagovarala prava dece.

I iste godine formirani su Timovi za prevenciju i reakciju kako bi sva deca ostala u školama i smanjili napuštanje nastave.

Kada je COVID-19 pogodio 2020. i 2021. godine, UNICEF je predvodio odgovor, isporučivši 21 tonu zaštitne opreme za zdravstvene radnike i podržao distribuciju gotovo 740.000 doza vakcina. Kako bi učenje bilo nastavljeno, UNICEF je pokrenuo shkollat.org, kosovsku verziju Learning Passport, razvijenu sa Microsoftom i Univerzitetom Cambridge, kasnije proglašenu za jedno od 100 najboljih izuma TIME magazina 2021. godine. Kroz Generation Unlimited, više od 4.000 mladih dobilo je vredne prakse i prilike za zapošljavanje.

UNICEF, u partnerstvu sa Agencijom za statistiku Kosova, sproveo je Višestruku anketu indikatora (MICS) 2020. sa opštom populacijom i zajednicama Roma, Aškalija i Egipćana, pružajući visokokvalitetne i međunarodno uporedive podatke koji su informisali razvoj Strategije razvoja Kosova 2030, drugih sektorskih strategija i politika koje unapređuju reforme za decu. Novi krug MICS, koji je u toku 2025. godine, otkriće koliko smo napredovali i koji su rezultati za svako dete u Kosovu.

2023.godine, zagovaranje UNICEF-a dovelo je do formalnog uspostavljanja pozicija asistenata nastavnika, sa 330 asistenata koji sada podržavaju inkluzivno obrazovanje za decu sa invaliditetom.

2024.godine, tri nove vakcine – HPV, PCV i Rota – dodate su u kalendar imunizacije Kosova, dostižući 85% dvanaestogodišnjih devojčica sa HPV vakcinom. Iste godine, UNICEF je objavio prvi CLACK izveštaj Kosova o klimatskim i ekološkim rizicima po decu.

Pilot program koji je započeo 2013. godine sada se sprovodi u svih 38 opština Kosova. Pod vođstvom Ministarstva zdravlja, Program kućnih poseta pruža roditeljima ključne zdravstvene i nutritivne usluge, savete o razvoju deteta i osigurava pravovremene vakcinacije i negu za svako dete. Svake godine, program obuhvata 70% novorođenčadi i njihovih porodica.

2025.godine, uz ključnu podršku UNICEF-a, Ministarstvo obrazovanja, nauke, tehnologije i inovacija odobrilo je novi kurikulum za predškolsko obrazovanje, postavljajući temelje za kvalitetno i inkluzivno, kroz igru i vođeno od strane deteta, učenje za dugoročno blagostanje i produktivnost.

Timovi za prava deteta formirani su u 34 opštine kako bi se ojačala lokalna odgovornost za prava deteta. U 20 od ovih opština, Akcioni planovi su odobreni od strane opštinskih skupština i trenutno su u implementaciji.

Kroz godine, zagovaranje UNICEF-a doprinelo je značajnim pravnim i političkim dostignućima, uključujući Zakon o zaštiti dece, Zakon o predškolskom obrazovanju, Zakon o socijalnim i porodičnim uslugama, kao i zakonima i okvirima koji podržavaju osnaživanje mladih, volontiranje i razvoj ranog detinjstva.

Gledajući ka 2030. godini, UNICEF nastavlja da zamišlja budućnost u kojoj svako dete u Kosovu može da preživi, napreduje i ostvari svoje snove, pozivajući sve da pomognu u ostvarivanju te vizije.