Të nxënit
Të nxënit & Aftësitë
- English
- Shqip
Vizioni
Të sigurojmë që çdo fëmijë dhe adoleshent në Shqipëri të ketë akses në arsim gjithëpërfshirës dhe cilësor, si dhe në zhvillimin e aftësive që i përgatitin për të nxënit gjatë gjithë jetës, punë dinjitoze dhe pjesëmarrje aktive në shoqëri, në përputhje të plotë me prioritetet e anëtarësimit në BE dhe Agjendën 2030.
The challenge
Aty ku fillon gjithçka: Klasa e parë
Imagjinoni një fëmijë trevjeçar që hyn për herë të parë në një klasë të arsimit parashkollor. Për disa fëmijë, kjo është e lehtë: një rrugë e shkurtër nga shtëpia, një gjuhë e njohur, një mësues që u ngjan atyre. Por për një fëmijë rom që jeton në një zonë të margjinalizuar, një fëmijë me aftësi të kufizuara ose një vajzë në një fshat të thellë rural, e njëjta derë mund të duket shumë larg.
Kjo pjesë e ndërhyrjes synon të ngushtojë këtë distancë. Kjo do të thotë:
- Ndërtimin dhe financimin e klasave të arsimit parashkollor aty ku jetojnë fëmijët në kushte të pafavorshme, dhe jo vetëm aty ku është më e lehtë apo më e përshtatshme.
- Trajnimin e mësuesve jo vetëm për të dhënë mësim, por edhe për të mbështetur zhvillimin e fëmijëve, duke përdorur lojën, kureshtjen dhe ndërveprimin si mjete për zhvillimin e hershëm.
- Sigurimin që burime të tilla si librat, lodrat dhe materialet mësimore të arrijnë në çdo klasë, dhe jo vetëm në ato që kanë më shumë financim.
Sepse të nxënit në fëmijërinë e hershme nuk është një luks. Është themeli mbi të cilin ndërtohet gjithçka tjetër.
Zgjidhja
Pasi fëmijët hyjnë në shkollë, fillon puna e vërtetë: shndërrimi i kureshtjes në kompetenca. Pikërisht këtu zhvillohen aftësitë e leximit dhe shkrimit, të numërimit dhe inteligjenca emocionale, aftësi që fëmijës i nevojiten jo vetëm për të kaluar një test, por edhe për të përballuar jetën.
Ndërhyrja këtu përfshin dy përpjekje të ndërlidhura:
- Modernizimin e asaj që mësohet – kalimin nga kurrikula rigide dhe të vjetruara drejt të nxënit të bazuar në kompetenca, të mbështetur nga mjete digjitale që i bëjnë mësimet më tërheqëse dhe më të aksesueshme.
- Identifikimin e nxënësve përpara se të braktisin shkollën – përmes Sistemeve të Paralajmërimit të Hershëm, të cilat sinjalizojnë kur një nxënës rrezikon të braktisë shkollën, duke u mundësuar mësuesve dhe komuniteteve të ndërhyjnë përpara se fëmija të largohet plotësisht nga klasa.
Ky është ndryshimi mes një sistemi që reagon ndaj dështimit dhe një sistemi që e parandalon atë.
Përgatitja për jetën
Ndërsa fëmijët rriten dhe bëhen adoleshentë, ndryshojnë edhe pyetjet. Nuk është më thjesht “a di të lexosh dhe të shkruash?”, por “a je gati për të ardhmen?”. Dhe e ardhmja është e pasigurt, e ndikuar nga automatizimi, ndryshimet klimatike dhe një treg pune që po ndryshon më shpejt se sa mund ta parashikojë çdo kurrikulë.
Kjo pjesë e vizionit lidhet me fleksibilitetin dhe rëndësinë e aftësive për të ardhmen:
- Shmangien e ndarjeve të ngurta mes arsimit të përgjithshëm, arsimit dhe formimit profesional dhe rrugëve të të nxënit digjital, në mënyrë që nxënësit të mos kufizohen në një drejtim të vetëm për gjithë jetën.
- Pajisjen e të rinjve me aftësi për jetën, aftësi të gjelbra dhe aftësi digjitale që përputhen si me nevojat e tregjeve lokale të punës, ashtu edhe me Garancinë Rinore të BE-së, duke siguruar që asnjë i ri të mos kalojë nga shkolla drejt papunësisë.
Një nxënës që përfundon arsimin e mesëm sot ka nevojë për më shumë se një diplomë. Ka nevojë për aftësi përshtatëse.
Një shkollë ku ndihesh i sigurt
Asgjë nga këto nuk ka rëndësi nëse një fëmijë nuk ndihet i sigurt teksa kalon portën e shkollës. Një sistem arsimor vërtet cilësor mbron po aq sa edhe mëson.
Kjo do të thotë që shkollat duhet të jenë vende:
- Të lira nga dhuna, bullizmi dhe diskriminimi, ku mbështetja psikosociale është e disponueshme për nxënësit që përballen me vështirësi që nuk janë gjithmonë të dukshme.
- Ku barazia gjinore nuk është një çështje dytësore, por një praktikë e përditshme.
- Të ndërtuara dhe mirëmbajtura për t'i përballuar goditjet klimatike dhe emergjencat, sepse një shkollë që dëmtohet apo shembet nga një përmbytje ose valë të nxehti nuk mund t'i shërbejë nxënësve.
Siguria nuk është e ndarë nga të nxënit. Ajo është kushti paraprak për të.
Ky nuk është thjesht një kuadër politikash. Është një premtim që vendi ku lind një fëmijë, gjuha që flet apo të ardhurat e familjes së tij nuk duhet të përcaktojnë se sa larg mund të arrijë. Dera e klasës duhet të hapet njësoj për çdo fëmijë që ecën drejt saj.
Një sistem arsimor më i qëndrueshëm, gjithëpërfshirës dhe i harmonizuar me standardet e BE-së, në përputhje me Kapitujt 25 dhe 26.