Mbrojtja e fëmijëve dhe drejtësia

Deri në vitin 2031, sistemi i mbrojtjes dhe i drejtësisë për fëmijët do të jetë fuqizuar, me vendimmarrës dhe profesionistë të vijës së parë të pajisur me njohuritë dhe kapacitetet e nevojshme për të forcuar kuadrin politik dhe ligjor, si dhe për të ofruar shërbime të integruara dhe miqësore ndaj fëmijëve, që sigurojnë mbrojtjen efektive të fëmijëve nga dhuna dhe rreziqe të tjera që cenojnë mbrojtjen dhe mirëqenien e tyre.

UNICEF-i do të udhëheqë reformën e sistemit të mbrojtjes së fëmijëve në Shqipëri përmes asistencës teknike të koordinuar, advokimit në nivele të larta dhe partneriteteve strategjike. Ne do të forcojmë dhe harmonizojmë kuadrin ligjor dhe rregullator në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe do të zbatojmë menaxhimin ndërsektorial të rasteve në sektorët e shëndetësisë, arsimit, mbrojtjes sociale, punëve të brendshme dhe drejtësisë, për të siguruar identifikimin dhe reagimin në kohë ndaj fëmijëve në rrezik. Duke qenë se kujdesi institucional vijon të jetë i përhapur, kalimi drejt alternativave të bazuara në familje përbën një prioritet thelbësor reformash për sistemin shqiptar të kujdesit dhe mbrojtjes së fëmijëve.

UNICEF-i do të hartojë dhe institucionalizojë një Program Kombëtar për Prindërimin dhe, në partneritet me bashkitë dhe sektorin privat, do të zbatojë një strategji mbarëkombëtare për Ndryshimin Social dhe të Sjelljes (Social and Behavior Change), me synim promovimin e disiplinës pozitive, kujdesit familjar dhe përdorimit të kuadrit të ri ligjor për kujdesin alternativ.

UNICEF-i do të mbështesë reformën sistemike të sistemit të drejtësisë për fëmijët në Shqipëri, për të adresuar legjislacionin e fragmentuar, koordinimin e dobët dhe zbatimin e kufizuar të praktikave të ndjeshme ndaj fëmijëve. Përmes advokimit strategjik dhe mbështetjes teknike për Ministrinë e Drejtësisë, ministritë e linjës, organet e qeverisjes së drejtësisë dhe Kuvendin, UNICEF-i do të promovojë reforma ligjore në përputhje me Konventën për të Drejtat e Fëmijës, Konventën për Eliminimin e të Gjitha Formave të Diskriminimit ndaj Grave (CEDAW) dhe angazhimet ndaj Bashkimit Evropian, duke forcuar kështu mbrojtjen e fëmijëve dhe aksesin e tyre në drejtësi. Ne do të zgjerojmë shërbimet me një ndalesë dhe do të mbështesim miratimin dhe financimin e shërbimeve për fëmijët në konflikt me ligjin. UNICEF-i do të forcojë gjithashtu zbatimin e bazuar në evidenca, përmes përmirësimit të të dhënave të ndara sipas fëmijëve, rritjes së ndërveprueshmërisë së sistemit të Drejtësisë për Fëmijët (Justice for Children – J4C) dhe institucionalizimit në të gjithë vendin të udhëzimeve mbi parimin e interesit më të lartë të fëmijës.

Nevojitet një angazhim i përbashkët për:

1. Forcimin e shërbimeve të kujdesit social dhe mbrojtjes së fëmijëve në Shqipëri:
Pavarësisht rritjes graduale të pritshme të buxheteve nga qeverisja qendrore dhe vendore, mbështetja teknike e UNICEF-it do të fokusohet në zbatimin në shkallë të gjerë të modeleve të zhvilluara në bashki të përzgjedhura. Këto modele do të zgjerohen për të përfshirë një tipologji të re shërbimesh dhe për të forcuar kapacitetet e forcës punëtore. Duke pasur parasysh kërkesat dhe standardet e integrimit në BE, zbatimi i Garancisë Evropiane për Fëmijët (EU Child Guarantee) do të jetë një prioritet për vendin. Kjo do të kërkojë mbështetje financiare nga Qeveria dhe BE-ja, si dhe mobilizimin e fondeve shtesë nga UNICEF-i.

2. Forcimin e kapaciteteve të bashkive për të aplikuar dhe zbatuar projekte të financuara nga BE-ja, në lidhje me të drejtat e fëmijëve dhe mbrojtjen e tyre. Këto kapacitete do të kërkojnë zhvillim të mëtejshëm për të arritur nivele konkurruese me bashkitë e vendeve të BE-së. Ndërsa UNICEF-i do të vijojë të ofrojë mbështetje përmes Programit EU4SC, ne mund ta mbështesim më tej këtë proces pasi të mobilizohen me sukses fondet e nevojshme.

3. Forcimin e sistemeve për t'iu përgjigjur dhunës, trafikimit, abuzimit dhe shfrytëzimit të fëmijëve, i cili do të jetë një komponent i rëndësishëm i Kapitujve 23 dhe 24 të integrimit në BE dhe parashikohet të pasqyrohet në rekomandimet urgjente të Komitetit për të Drejtat e Fëmijës (CRC). Advokimi dhe asistenca teknike e UNICEF-it do të jenë më efektive vetëm kur të shoqërohen me asistencë financiare.

4. Reformën e sistemit të drejtësisë, si një kusht kyç për integrimin në BE.

E drejta për drejtësi, e cila mundëson garantimin dhe ushtrimin e çdo të drejte tjetër të fëmijës, do të kërkojë investime të mëtejshme për t'u siguruar në mënyrë kuptimplotë nga sistemi shqiptar i drejtësisë. Koha për mbështetje është tani!