Trẻ em đang tiếp cận và sử dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) với tốc độ nhanh hơn gấp ba lần người lớn

NEW YORK/FLORENCE, 30 tháng 6 năm 2026 – AI đã hiện diện. AI ngày càng trở thành một phần trong cuộc sống chúng ta. Và AI đang định hình tuổi thơ của trẻ em trên khắp thế giới – theo cả chiều hướng tích cực lẫn tiêu cực.

Những bằng chứng mới cho thấy rõ quy mô và tốc độ trẻ em trên toàn cầu đang tiếp cận AI, đồng thời chỉ ra những rủi ro và khoảng cách đang xuất hiện song hành với sự phát triển này.

Phân tích của UNICEF dựa trên dữ liệu mới từ 10 quốc gia ước tính rằng ít nhất 20 triệu trẻ em đã sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều em đang tiếp cận AI với tốc độ nhanh hơn gấp ba lần so với người lớn.

Hơn 2 triệu trẻ em – tương đương 1 trong 10 em – cho biết các em tìm đến AI để xin lời khuyên về những điều khiến mình lo lắng, và ước tính 13 triệu trẻ em sử dụng AI để hỗ trợ việc học và làm bài tập về nhà.

Khi việc sử dụng AI của trẻ em ngày càng gia tăng, các quy định quản lý việc sử dụng AI – bao gồm cả những biện pháp bảo vệ trẻ em – lại đang chật vật để theo kịp tốc độ phát triển này.

Trẻ em ngày càng chịu tác động trực tiếp từ các hệ thống AI – từ cách chúng được thiết kế, mô hình kinh doanh đứng sau các hệ thống đó cho đến cách dữ liệu cá nhân của các em được sử dụng – nhưng lại có rất ít khả năng né tránh hoặc phản đối những hệ thống này. Các em là nhóm đầu tiên chịu ảnh hưởng từ những khoảng trống trong quản trị AI và cũng sẽ là những người phải gánh chịu hệ quả lâu dài nhất. Tuy nhiên, phần lớn các khuôn khổ quản trị AI hiện nay vẫn chưa đặt trẻ em vào vị trí ưu tiên.

Mặc dù AI có tiềm năng mang lại nhiều cơ hội cho trẻ em trong học tập, vui chơi và sáng tạo, các bằng chứng về tác động của AI đối với sự phát triển nhận thức, sự phụ thuộc về mặt cảm xúc cũng như nguy cơ gây tổn hại vẫn chỉ mới bắt đầu được ghi nhận. Có thể nói, cả một thế hệ trẻ em đang lớn lên trong một 'thí nghiệm' quy mô toàn cầu.

Chính trẻ em cũng nhận thức rõ những rủi ro này. Tại 10 quốc gia được khảo sát, một phần ba trẻ em bày tỏ lo ngại AI có thể bị lợi dụng để lừa đảo, thao túng người khác hoặc phát tán thông tin sai lệch, trong khi một phần tư các em lo sợ hình ảnh hoặc video của mình có thể bị chỉnh sửa thành các nội dung tình dục bằng công nghệ deepfake. Hiện vẫn còn quá nhiều hệ thống AI tiếp cận trẻ em mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp – dường như yếu tố an toàn vẫn chỉ được xem xét sau cùng.

Trước thềm Đối thoại Toàn cầu lần thứ nhất về Quản trị AI, UNICEF kêu gọi các chính phủ, khu vực tư nhân và các đối tác lồng ghép quyền trẻ em, đặc biệt là quyền được an toàn và được bảo vệ, vào các khuôn khổ quản trị AI toàn cầu thông qua các hành động sau:

• Đầu tư vào nghiên cứu về tác động của AI đối với sự phát triển và sức khỏe toàn diện của trẻ em, đặc biệt là các rủi ro.
   
• Tăng cường pháp luật, các khuôn khổ quản trị và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp nhằm ngăn chặn tình trạng bóc lột và xâm hại tình dục trẻ em có sử dụng AI.
   
• Đảm bảo các hệ thống AI được thiết kế với mức độ an toàn và minh bạch cao nhất, để mọi trẻ em đều có cơ hội được bảo vệ đồng thời được hưởng lợi từ các cơ hội mà AI mang lại.
   
• Nâng cao hiểu biết về AI và cung cấp sự hỗ trợ cần thiết để trẻ em cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc có thể phát triển an toàn trong môi trường số.
   
• Đầu tư vào hạ tầng số và khả năng kết nối Internet có ý nghĩa cho mọi trẻ em cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc, tại gia đình và trường học, nhằm thu hẹp khoảng cách về AI giữa các quốc gia cũng như trong từng quốc gia.

Đây là thời điểm mang tính quyết định. Những lựa chọn được đưa ra về AI ngay từ hôm nay sẽ định hình sự an toàn, quyền riêng tư, phúc lợi và khả năng tiếp cận bình đẳng các cơ hội của trẻ em trong nhiều thập kỷ tới.

#####

Ghi chú dành cho báo chí

Có thể tải Bản tóm tắt của UNICEF về việc sử dụng AI và những mối quan ngại của trẻ em và cha mẹ tại đây (here)

Tài liệu này được xây dựng dựa trên dữ liệu khảo sát của Disrupting Harm – Giai đoạn 2, giai đoạn thứ hai của dự án nghiên cứu do Văn phòng Chiến lược và Nghiên cứu – Innocenti của UNICEF, ECPAT International và INTERPOL thực hiện, với sự tài trợ của Safe Online. Mười quốc gia được đưa vào phân tích gồm: Armenia, Brazil, Colombia, Cộng hòa Dominica, Jordan, Mexico, Montenegro, Bắc Macedonia, Pakistan và Serbia.

Các ước tính được trình bày dựa trên các cuộc khảo sát hộ gia đình mang tính đại diện cấp quốc gia do UNICEF và IPSOS thực hiện tại 10 quốc gia này. Mỗi quốc gia khảo sát khoảng 1.000 trẻ em từ 12–17 tuổi có sử dụng Internet và 1.000 cha mẹ hoặc người chăm sóc, với phương pháp chọn mẫu nhằm đạt độ bao phủ toàn quốc hoặc gần như toàn quốc (91–100%). Các ước tính cấp quốc gia được sử dụng để xây dựng các ước tính ở cấp độ dân số, có tính đến dữ liệu dân số năm 2024 của Liên Hợp Quốc và tỷ lệ ước tính về trẻ em sử dụng Internet. Nghiên cứu được thực hiện tại các quốc gia đại diện cho nhiều bối cảnh khu vực khác nhau.