Orol dengizi tubiga saksovul ekish orzusi haqiqatga aylanmoqda

Rustamjon Madraimov (24 yosh) O'zbekistonning eng chekka hududi Qoraqalpog'iston Respublikasi To'rtko'l tumanida tug'ilgan. U, u yerda oilasi bilan yashaydi va hozirda qurib qolgan Orol dengizidan kelib chiqayotgan muammolarni hal qilishda yordam berishni xohlaydi.

"Men 2019 yilning qishida o'z hayotini xavf ostiga qo'yib, Orol dengizi tubida saksovul o'rmonlarini o'stirayotgan fidoiy o'rmonchini televizordan ko'rdim. O'sha paytda men bu muammoni hal qilishga o'z hissamni qo'shishga qaror qildim. Butun dunyo atrof-muhit fojiasiga yechim izlayotganida, men chetda tura olmadim”.

Rustamjon saksovul ekish mashinasining birinchi prototipini loyihalashtirdi, u traktorga ulanishi kerak edi. Ammo sinov paytida urug' urug' sepgichda tiqilib qoldi va u 2 oy davomida urug' sepkichni tekshirib ko'rdi. 2019 yil aprel oyida u yangi urug' o'lchagichni ixtiro qildi va sinov uchun kichik urug' ekish modelini yaratdi. Urug' o'lchagichining kichikligiga qaramay, urug' o'lchagichning prototipi o'z vazifasini a'lo darajada bajardi. Urug'larni ushbu ekish moslamasi orqali ekish mumkin edi, garchi urug'lar ba'zida tayoqchalar bilan bo'lsa ham.

"Mening ixtiroimdan asosiy maqsad - Orol dengizi tubidagi o'rmonzorlashtirish jarayonini yengillashtirish, qo'l mehnatini kamaytirish va yashil o'rmonlarni yaratish, bu esa atrof -muhit va odamlar salomatligiga zararni kamaytirishga yordam beradi. Hozirda men qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalangan holda saksovul urug'ini ekish uchun uskunalar ishlab chiqarishni maqsad qilib qo'yganman. Axborot Texnologiyalari talabasi Jaqsiliq Dauletnazarov menga urug' ekadigan robot-mashinasining sinov versiyasini quyosh batareyasi bilan jihozlashda yordam berdi».

Kichkina ekish mashinasini Rustam allaqachon sinovdan o'tkazganiga qaramay, u o'z ixtirosini kimga ko'rsatishni va uni amalga oshirishda kim yordam berishi mumkinligini bilmas edi. U loyihani mahalliy hokimiyat organlariga 2019 yil sentabr oyida UNICEF va milliy sheriklar tomonidan Muynakda HCD metodologiyasi (UPSHIFT/APSHIFT) asosida o'tkazilgan "Yoshlar ovozi masalalari" maslahatlashuvlarida taqdim etish imkoniyatiga ega bo'ldi. Ushbu tadbir uning loyihasini tatbiq qilishda dastlabki qadamni ruyobga chiqarish uchun juda zo'r rag'batlantirish  bo'ldi.

Rustamning jamoasi O'zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligining grantiga sazovor bo'ldi. Ularga saksovul ekish uchun ishlatiladigan uchta robotni yasash uchun 35 ming AQSh dollari berildi.

"Biz o'z maqsadimizga allaqachon erishdik deb ayta olmaymiz, lekin biz unga erishish uchun birinchi qadamni qo'ydik. Biz suvni Orol dengiziga qaytarishning iloji yo'qligini tushunamiz, lekin xatolarimizni tuzatishga urinmasak, befarq yashasak, oqibatlari bundan ham battar bo'ladi. Orol dengizi tubidan ko'tarilgan qum va tuzdan turli kasalliklar kelib chiqishi mumkin. Shunday qilib, biz iloji boricha muammoni hal qilish uchun harakat qilishimiz kerak."