تغییرات اقلیمی
بحران اقلیمی بحران حقوق کودکان است. نیازها و حقوق کودکان باید در سیاستگذاری، اقدام و سرمایهگذاریهای اقلیمی در تمامی سطوح مورد توجه قرار گیرد.
- فارسي، فارسي
- English
مساله
کودکان در ایران به طور ویژه در برابر پیامدهای متعدد تغییرات اقلیمی آسیبپذیر هستند. این تغییرات، چالشهای موجود در زمینههای سلامت، امنیت آب، آموزش و رفاه عمومی را تشدید میکند. ترکیب پدیدههای شدید جوی، کمبود منابع و تخریب محیط زیست، خطرات جدی را برای جمعیت جوان کشور ایجاد کرده است.
ایران به طور چشمگیری از پیامدهای تغییرات اقلیمی متأثر شده است. میانگین دمای کشور از دهه ۱۳۴۰ شمسی (۱۹۶۰ میلادی) تاکنون ۲درجه سانتیگراد افزایش یافته، میزان بارندگی در ۲۰ سال گذشته ۲۰ درصد کاهش یافته و الگوهای بارش نیز دچار تغییر شده است. پیش بینی ها نشان میدهد که ایران در دهههای آینده شاهد افزایش ۲/۶ درجه سانتیگرادی در میانگین دما و کاهش ۳۵ درصدی در میزان بارندگی خواهد بود. این روند کم آبی و بهرهبرداری بیش از حد از منابع آبی را تشدید خواهد کرد. از پیامدهای تغییرات اقلیمی در ایران می توان به بیابانزایی و تخریب خاک به دلیل کاهش پوشش گیاهی، کاهش محصولات کشاورزی و افزایش آفات و بیماریها در کشاورزی، طوفانهای گرد و غبار و افزایش پدیدههای شدید اقلیمی مانند موجهای گرما و سیلابها، اشاره کرد. بهداشت عمومی نیز به واسطه افزایش بیماریهای مرتبط با گرما و شیوع بیشتر بیماریهای ناشی از ناقلها، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
از بین رفتن تنوع زیستی و پیامدهای منفی اقتصادی، به دلیل آسیب به زیرساختها و خسارتهای کشاورزی تشدید خواهد شد. آسیبپذیری مناطق شهری به دلیل رشد جمعیت و چالشها در ارائه خدمات، از جمله تأمین آب و پدیده جزایر حرارتی شهری، افزایش خواهد یافت. افزایش تقاضای انرژی به همراه آسیبپذیری نیروگاههای برقآبی، بحران انرژی ایجاد خواهد کرد. جابجایی و مهاجرت ناشی از تغییرات اقلیمی، همراه با تنشها بر سر منابع، به تبع آن پدیدار شده و سلامت و رفاه کودکان را در معرض خطرات بیشتری قرار خواهد داد.
کودکان در ایران به طور ویژه در برابر پیامدهای متعدد تغییرات اقلیمی آسیبپذیر هستند. این تغییرات، چالشهای موجود در زمینههای سلامت، امنیت آب، آموزش و رفاه عمومی را تشدید میکند. ترکیب پدیدههای شدید جوی، کمبود منابع و تخریب محیط زیست، خطرات جدی را برای جمعیت جوان کشور ایجاد کرده است. یونیسف در نظر دارد همکاری خود با دولت ایران را تقویت کند تا اطمینان حاصل شود که هر کودکی در ایران در یک محیط پایدار زندگی میکند و دسترسی آنها به منابع در اثر پیامدهای تخریب محیط زیست و تغییرات اقلیمی بیش از حد تحت فشار قرار نگیرد.
اقدامات
یونیسف ایران، در راستای برنامه اقدام پایداری و تغییرات اقلیمی بونیسف (SCAP) و به منظور تقویت ظرفیتها و زیرساختهای کشور برای کاهش و سازگاری با اثرات اقلیمی و زیستمحیطی، اولویتهای زیر را برای اقدامات اقلیمی خود ر نظر گرفته است:
- محافظت از کودکان و نوجوانان در برابر پیامدهای نامطلوب تغییرات اقلیمی.
- توانمندسازی کودکان و نوجوانان به عنوان پیشگامان حفاظت از محیط زیست.
- کاهش اثرات منفی زیستمحیطی ناشی از فعالیت های یونیسف و شرکای آن.
همکاران اجرایی
این مشارکت در درجه اول بر نهادهای ملی مرتبط از جمله وزارت یرو و سازمانهای تابعه آن مانند شرکتهای آب و فاضلاب، و دیگر وزارتخانههای مرتبط شامل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت آموزش و پرورش و جمعیت هلال احمر ایران متمرکز خواهد بود. یونیسف همچنین با آژانسهای سازمان ملل متحد و تامین کنندگان مالی همکاری میکند تا تخصص فنی، منابع مالی و پشتیبانی عملیاتی را برای پیشبرد اقدامات اقلیمی بسیج کند.
نتایج
یونیسف ایران، بر اساس توصیههای مندرج در تحلیل چشمانداز اقلیم برای کودکان (CLAC) که در سال ۲۰۲۳ انجام شد، رویکردی مبتنی بر برنامه ریزی نتیجهمحور را دنبال کرده تا فضای لازم را در سند برنامه کشوری ۲۰۲۳-20۲۷ ایجاد کند و مداخلات مرتبط با اقلیم را تحت برنامههای کاری مشترک با شرکای اجرایی بگنجاند. یونیسف به جمعآوری و تولید شواهد قویتر ادامه خواهد داد تا دستور کار اقلیمی را به بهترین شکل ممکن برای کاهش و سازگاری با اثرات منفی تغییرات اقلیمی آماده کند. این امر با برنامههای راهبردی بالادستی مانند چارچوب همکاری توسعه پایدار سازمان ملل متحد (UNSDCF)، برنامه راهبردی یونیسف و اولویتهای ملی همسو خواهد بود.
انتظار میرود که کودکان و نوجوانان بیش از پیش در دستور کار ملی محیط زیست و اقدام در زمینه تغییرات اقلیمی مورد توجه قرار گیرند. همچنین، این مداخلات با هدف ارتقای ظرفیتهای ملی برای ارائه زیرساختهای پاک و سبز بیشتر در مناطق شهری و روستایی، به ویژه در محیطهای آسیبپذیر، طراحی خواهد شد. در نتیجه، اثرات کلی زیستمحیطی و کربنی کشور کاهش خواهد یافت. این امر به نوبه خود منجر به بهبود وضعیت رفاه کودکان ساکن در ایران خواهد شد.
پایش و پاسخگویی
یونیسف با پایبندی به اصل پاسخگویی، برنامههای مشترک را به شکل نظاممند ارزیابی میکند تا از سازگاری آنها با شرایط و نیازها اطمینان حاصل کند. در این راستا، تنگناهای مرتبط با حقوق کودک ارزیابی شده، و میزان پیشرفت به سوی نتایج از پیش تعیین شده با همکاری همکاران اجرایی، مورد پایش قرار میگیرد. «رویکرد هماهنگ نقل و انتقال وجوه» (HACT) یونیسف چارچوبی است که برنامهها را از حیث رعایت مقررات مالی و استانداردهای اجرا مورد بررسی قرار میدهد. ارزیابیهای خرد و کلان، حسابرسیهای موردی، حسابرسیهای کلی و بازدیدهای میدانی از جمله اجزای اصلی این چارچوب است. یونیسف با بهرهگیری از پلتفرمها و ابزارهای کارآمد و یکپارچه، برنامههای مشترک را به منظور ارتقاء کیفیت و پوشش، اطلاع از ریسکها و چالشها، شناسایی بهترین رویهها و درسآموختهها، دریافت بازخورد از بهرهمندان و تقویت مشارکت ذینفعان، به طور مدون پایش مینماید. علاوه بر این، یونیسف، برنامهها، پروژهها و راهبردهای اتخاد شده را با هدف افزایش تناسب با نیازها، ارتقاء عملکرد، اثربخشی و تأثیر و اطمینان از پایداری نتایج در طول زمان، مورد ارزشیابی قرار میدهد.