دسترسی به آموزش فراگیر برای کودکان دارای معلولیت و نیازهای ویژه
وزارت آموزش و پرورش و یونیسف میکوشند دسترسی همه کودکان در ایران را به آموزش فراگیر بهبود بخشند.
- فارسي، فارسي
- English
مسائل
معلولیت یکی از دلایل اصلی بازماندگی از تحصیل کودکان در ایران است. حدود ۱۵ درصد از کودکان دارای معلولیت در سن دبستان، بازمانده از تحصیل هستند، که بسیار بالاتر از نرخ ۲ درصدی ثبتشده برای کل کودکان در سن دبستان است.
دو چالش اساسی محرک این پدیدهاند:
۱) تشخیص معلولیت و جمعآوری دادهها. بر اساس تخمینهای رسمی ۲ درصد از کودکان ایران معلولیت دارند، که بسیار کمتر از استاندارد جهانی ۵ تا ۱۵ درصدی است. این اختلاف، احتمالاً به دلیل تعاریف محدود از معلولیت و محدودیت در فرآیندهای غربالگری و شناسایی است. سازمان بهزیستی کشور اعلام کرده است که ۳۰۰ هزار کودک دارای معلولیت تحت پوشش خدمات این سازمان هستند1 در حالی که تعداد واقعی کودکان دارای معلولیت در کشور احتمالا بین ۷۰۰هزار تا ۲میلیونو۱۰۰هزار کودک باشد.
۲) زیرساخت و ابزار و مواد آموزشی دسترسپذیر و فراگیر. علیرغم افزایش چشمگیر تعداد مدارس همگانی پذیرا به ۲۰درصد از کل مدارس کشور در سالهای اخیر، شواهد حاکی از کمبود تجهیزات و مواد آموزشی فراگیر و ناکافی بودن سطح دسترسپذیری این مدارس است. عدم آمادگی مدارس پذیرا در فراهم کردن محیط دسترسپذیر و تجربه یادگیری فراگیر، فشار انطباق با شرایط مدرسه را بر دوش کودکان دارای معلولیت و خانوادههای آنها میگذارد.
اقدامات یونیسف
یونیسف در بهبود دسترسی کودکان دارای معلولیت به آموزش باکیفیت و فراگیر از دولت حمایت میکند. جاری کردن آموزش فراگیر، در سطوح سیاستگذاری آموزشی و ارائه خدمات آموزشی، از راههای زیر در حال انجام است:
ارتقای ظرفیت معلمان مقاطع پیشدبستانی و دبستان در ارائه مداخلات بههنگام به کودکان دارای معلولیت در مدارس همگانی.
افزایش پوشش و کیفیت سامانههای ملی غربالگری و سنجش برای تشخیص معلولیت و ارجاع کودکان دارای معلولیت جهت دریافت خدمات تخصصی.
ترویج استفاده از روشهای جمعآوری داده فراگیر برای کودکان دارای معلولیت، در سطح سازمانی و ایجاد و استقرار سامانههای مدیریت داده، برای مدیریت دادههای مربوط به معلولیت.
تسهیل دسترسی کودکان دارای معلولیت به فناوری و ابزار کمکی و ایجاد یک کارگروه ملی متمرکز بر نوآوری در زمینه فناوری و ابزار کمکی در اکوسیستم نوآوری ایران،.
ارتقای ظرفیت نوجوانان دارای معلولیت در زمینه مهارتهای اشتغالپذیری مرتبط و حمایت از گذار این نوجوانان بهسوی اشتغال درآمدزا.
تقویت سازوکارهای ملی همکاری بینبخشی در زمینه حقوق کودکان دارای معلولیت.
مقابله با تمام اشکال برچسبزنی و تبعیض علیه کودکان دارای معلولیت از طریق مداخلات تغییر رفتار اجتماعی.
همکاران برنامه
همکاران یونیسف در اجرای این برنامه عبارتند از وزارت آموزش و پرورش، وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، سازمان بهزیستی کشور و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری.
نتایج
هدف یونیسف ساخت دنیایی فراگیر و همهشمول است که در آن کودکان دارای معلولیت از حقوق و فرصتهایی برابر با سایر همسالان خود برخوردار باشند. حذف موانع در حوزه سیاستگذاری، تسهیل دسترسی به فضاها و خدمات همگانی فراگیر، و فراهمسازی امکان گذار از مدرسه به اشتغال منفعتآمیز، از راههای مسلّم ایجاد این تغییر در زندگی کودکان دارای معلولیت است. برای دستیابی به چشمانداز مشترک جامعهای روادار و فراگیر، که در آن هر یک از اعضا برای دستیابی به پتانسیل خود توانمند است، یونیسف با همکاری شرکای دولتی خود، چنین اقداماتی را برنامهریزی و اجرا میکند.
پایش و پاسخگویی
یونیسف با پایبندی به اصول پاسخگویی، از طریق ارزیابی سیستماتیک و پایش محرومیتهای کودکان از حقوقشان، محیط عملیاتی، مشارکتها و پیشرفت در راستای نتایج موردنظر، طرح برنامههای خود و تطبیق آنها با شرایط را غنیتر میکند. اجرای «رویکرد هماهنگ به نقلوانتقالات نقدی» (HACT) با ترکیب ارزیابیهای خرد و کلان، بررسیهای موردی، ممیزی و بازدیدهای برنامهای، رعایت مقررات مالی و برنامهای را تضمین میکند. یونیسف با استفاده از پلتفرمها و ابزارهای پیچیده و یکپارچه سازمانی، پایش مستمری بر اجرای برنامه خود دارد و به ارزیابی کیفیت و پوشش برنامه، شناسایی خطرات و چالشها، برجستهسازی شیوههای کاری برتر و درسآموختهها، تقویت مشارکت و تعامل ذینفعان و اجرای پایش اقلام ارائهشده به کاربر نهایی میپردازد. علاوه بر این، یونیسف به برنامه هزینه ارزیابی خود که دربرگیرنده ارزیابیهای خارجی پروژهها، مشارکتها و/یا راهبردهایی با هدف اصلی افزایش تناسب، کارایی، اثربخشی، تأثیر و پایداری برنامههاست پایبند میماند.