سلامت روان نوجوانان: چگونه از آنها حمایت کنیم؟

با نشانه های هشداردهنده آشنا شوید و راهکارهایی را برای حمایت از نوجوان تان فراگیرید

بونیسف
کودکان در شرایط بحران
UNICEF Iran /Msayyari/2023
17 آگوست 2025

در دوران نوجوانی، فرزندپروری حمایت‌گر و پرورش‌دهنده، همچنان یکی از قوی‌ترین عوامل محافظت‌کننده برای حفظ سلامت روان و رفاه نوجوانان است. روابط مثبت با والدین و مراقبان نقش بسیار مهمی در رشد و سلامت روان نوجوانان دارند.

گاهی ممکن است متوجه تغییراتی در رفتار، خلق‌وخو یا علاقه‌مندی‌های فرزندتان شوید. ممکن است نگران شوید و ندانید چگونه به او کمک کنید. برخی از این تغییرات ممکن است مربوط به مراحل طبیعی رشد باشند، اما اگر این تغییرات چند هفته ادامه داشته باشند و در عملکرد روزمره اختلال ایجاد کنند، مهم است که به دنبال کمک کردن به او باشید.

اگر یکی یا چند مورد از رفتارهای زیر را در فرزندتان مشاهده کردید، باید با یک کارشناس حرفه ای و یا کارشناس مراقبت‌های اولیه یا روانشناس مشورت کنید:

  • احساس غم شدید یا کناره‌گیری از خانواده و دوستان برای بیش از دو هفته
  • تلاش برای آسیب رساندن به خود یا صحبت درباره خودکشی
  • تجربه ترس ناگهانی و شدید بدون دلیل، که گاهی شامل تپش قلب یا تنفس سریع است
  • درگیری‌های فیزیکی یا ابراز تمایل به آسیب رساندن به دیگران
  • رابطه ناسالم با غذا، مانند پرخوری، کم‌خوری یا فعالیت ورزشی بیش از حد برای کاهش وزن
  • نگرانی‌ها یا ترس‌های شدید که مانع فعالیت‌های روزمره می‌شوند
  • دشواری شدید در تمرکز یا بی‌قراری
  • مصرف مواد مخدر یا الکل
  • نوسانات خلقی شدید که باعث مشکل در روابط خانوادگی و دوستانه می‌شود
  • تغییرات شدید در رفتار یا شخصیت.

با هم میتوانیم راه هایی برای حل مشکلات پیدا ‌کنیم تا دیگه این احساس رو نداشته باشی. با این کار موافقی؟"

هنگام حمایت از نوجوانی که ممکن است با یکی از موارد بالا دست‌وپنجه نرم کند، حتماً به او اطمینان دهید، بگویید که کمک در دسترس است و از او اجازه بگیرید تا کمک بیشتری دریافت کند، مگر اینکه فکر کنید برای خود یا دیگران خطر دارد. می‌توانید از جملاتی مانند موارد زیر استفاده کنید:

  • "خیلی خوبه که این موضوع رو با من در میان گذاشتی. با هم میتوانیم راه هایی برای حل مشکلات پیدا ‌کنیم تا دیگه این احساس رو نداشته باشی. با این کار موافقی؟"
  • "متوجه شدم که اخیراً مثل قبل نیستی، و با توجه به شرایط، کاملاً قابل درکه. کسی رو می‌شناسم که می‌تونه کمکت کنه تا حال بهتری داشته باشی. موافقی یه وقت ملاقات براش تنظیم کنیم"

اگر فرزندتان اجازه نداد، می‌توانید نگرانی‌های خود را با یک متخصص سلامت روان در میان بگذارید تا شما را راهنمایی کند یا به ارزیابی علائم هشدار کمک کند.

مهم‌ترین نکته این است که به فرزندتان نشان دهید که برایش اهمیت قائل هستید، او را دوست دارید و همیشه در کنارش هستید. ممکن است هر دوی شما ندانید چه قدمی باید بردارید، اما به نوجوانتان اطمینان دهید که با هم راه‌حل را پیدا خواهید کرد و سلامت روان او اولویت شماست.

اگر احساس می‌کنید رفتار نوجوانتان برای خود یا دیگران تهدیدی دارد، می‌توانید با خط ملی مشاوره در کشور خود (در ایران شماره4030 و یا 123) تماس بگیرید. اگر کشور شما خط مشاوره آنلاین ندارد، لطفاً از مراقبان سلامت روان حرفه‌ای و باتجربه کمک بگیرید.

این مقاله بر اساس راهنمای معلمان از مجموعه کمیک «می شگفت‌انگیز و دوستان» توسط یونیسف و سازمان جهانی بهداشت تهیه شده اس