Fushata Vitet e hershme - mundësia jetësore (2009)

Ushqyerja me gji në Mal të Zi

Anketa e Grupimeve të Treguesve të Shumëfishtë (MICS) 2005 zbuloi se vetëm 19% e grave të Malit të Zi i ushqejnë me gji ekskluzivisht fëmijët e tyre brenda 6 muajve të parë dhe vetëm çdo e katërta e ushqen me gji foshnjën e saj brenda orës së parë pas lindjes. Për ta vendosur në një këndvështrim krahasues, mesatarja e Malit të Zi prej 19% është nën mesataren e botës në zhvillim ku 38% e foshnjave nën moshën 6 muajsh ushqehen me gji. Nëse e krahasojmë këtë me vendet e zhvilluara si Norvegjia për shembull, atëherë është interesante të dimë se 98% e grave dalin nga spitali duke ushqyer fëmijën me gji, ndërsa 75% e tyre ushqejnë fëmijën me gji edhe pas 3-4 muajsh. Tetëdhjetë e pesë për qind e prindërve nuk e dinë që qumështi i gjirit plotëson të gjitha nevojat e fëmijës për ushqim sipas sondazhit të njohurive, qëndrimit dhe praktikave të kryer në qershor 2009 për 1,000 prindër të fëmijëve nën moshën 6 vjeç në Mal të Zi.

Përfshirja e baballarëve të Malit të Zi në zhvillimin në fëmijërinë e hershme

Rezultatet kryesore të sondazhit të njohurive, qëndrimit dhe praktikave i kryer në qershor 2009 për 1,000 prindër të fëmijëve nën moshën 6 vjeç në Mal të Zi tregojnë se:

• Kur u pyetën se kush kujdeset kryesisht për fëmijën, në 82% të rasteve përgjigjja është nëna
• 41% e nënave deklarojnë se gjatë shtatzënisë mjekun e kanë vizituar kryesisht vetëm
• Vetëm 7% e baballarëve morën pjesë në lindjen e fëmijës
• 37% e nënave që ushqejnë me gji thonë se askush nuk i ndihmon ato në ushqyerjen me ushqim dhe ushqyerjen me gji, pastrimin dhe larjen e fëmijës
• 59% e baballarëve nuk e dinë se si ushqehej fëmija i tyre
• Vetëm 7% e baballarëve i mësojnë fëmijës parimet e tij/saj të para morale - çfarë është e mirë dhe çfarë e keqe
• Baballarët marrin pjesë më pak në aktivitetet arsimore, pasi ata më shpesh shikojnë TV dhe dalin për shëtitje me fëmijë

Ndëshkimi fizik i fëmijëve të Malit të Zi

Rezultatet kryesore të sondazhit të njohurive, qëndrimit dhe praktikave i kryer në qershor 2009 për 1,000 prindër të fëmijëve nën moshën 6 vjeç në Mal të Zi tregojnë se:

• 55% e kujdestarëve thonë se u është dashur të godasin fëmijën e tyre të paktën një herë gjatë javës së kaluar. 8% e kujdestarëve e godasin fëmijën 3 dhe më shumë herë.
• Kur një fëmijë bën diçka që konsiderohet joadekuate, 46% e kujdestarëve nuk i shpjegojnë fëmijës se pse kjo nuk duhet të bëhet. Në vend të kësaj, ata thonë "jo", ia tërheqin vëmendjen fëmijës në diçka tjetër, i vendosin gjërat aty ku fëmija nuk mund t’i mbërrijë ose i japin fëmijës një shuplakë në dorë.
• Megjithëse nëna është kryesisht ajo që ndëshkon (69%), këtë rol, sidoqoftë, e marrin një përqindje e caktuar e baballarëve (21%).

Fushata "Vitet e hershme - mundësia jetësore"

Bazuar në gjetjet e hulumtimit, UNICEF-i në Mal të Zi dhe Ministria e Shëndetësisë filluan një fushatë 3-mujore për rritjen e ndërgjegjësimit të quajtur "Vitet e hershme - mundësia jetësore" më 1 gusht 2009. Mesazhet kryesore të fushatës adresojnë çështjet kryesore të identifikuara nga sondazhi i njohurive, qëndrimit dhe praktikave i kryer në qershor 2009 për 1,000 prindër të fëmijëve nën moshën 6 vjeç në Mal të Zi:

• Qumështi i nënës është forma më e plotë e të ushqyerit që ajo mund t’i ofrojë të porsalindurit
• Çdo fëmijë meriton fillimin më të mirë të mundshëm të jetës
• Të jesh baba është mundësia jetësore
• Baballarët aktivë forcojnë vetëbesimin
• Fëmijët gjithmonë kanë kohë për një tregim
• Fëmijët gjithmonë kanë kohë për të luajtur
• Foshnja gjithmonë ka kohë për një përqafim
• Fëmijët gjithmonë kanë kohë për të qeshur
• Fëmijët mësojnë si të sillen duke imituar sjelljen e atyre që janë më afër tyre
• Flisni me fëmijët sa herë që ata kanë bërë diçka të gabuar
• Ndihmoni fëmijën tuaj të mësojë rregulla, kufij dhe vlera duke ia shpjeguar ato

Një numër i personave të famshëm nga sporti dhe muzika e mbështetën fushatën: basketbollisti Djuro Ostojic, lojtari i waterpolo Milos Scepanoviç, këngëtarja Andrijana Bozovic, futbollisti Vukasin Poleksic, grupi muzikor Pljevaljski tamburasi, Ambasadori i Vullnetit të Mirë i UNICEF-it Rambo Amadeus dhe klubi i basketbollit Ulqini. Fushata përfundoi më 31 tetor 2009 dhe një hulumtim i ri u krye për 1,000 prindër të fëmijëve nën moshën 6 vjeç në Mal të Zi në nëntor 2009 në mënyrë që të vlerësohej ndikimi i fushatës. Sipas gjetjeve kryesore të hulumtimit vlerësues të kryer menjëherë pas përfundimit të fushatës:

• 75% e prindërve vunë re fushatën;
• nota mesatare për materialin promovues në shkallën 1-5 ishte 4.7;
• pothuajse 2/3 e prindërve u stimuluan të mendojnë seriozisht për temat e fushatës;
• pothuajse çdo i dyti prind kishte përshtypjen se kjo fushatë i drejtohej atij/asaj drejtpërdrejt;
• fushata solli informacion të ri për 40% të prindërve;
• shumica e popullsisë (80%) e pëlqeu këtë fushatë në përgjithësi;
• nëse do të kishin një fëmijë tjetër, kohëzgjatja mesatare e ushqimit me gji do të ishte 12 muaj, ndërsa në hulumtimin para fushatës ishte 9 muaj;
• 26% e prindërve ranë dakord që qumështi i gjirit përmban të gjitha vlerat ushqyese që i duhen një fëmije, ndërsa para fushatës vetëm 15% e dinin këtë. Përqindja e atyre që nuk janë dakord me këtë ka rënë nga 63% në sondazhin e parë në 53% pas fushatës;
• kur u pyetën se çfarë qëndrimesh u ndryshuan, prindërit më shpesh i referohen faktit që babai u kushton më shumë kohë fëmijëve 18%, bisedon më shumë me fëmijë 17.6% dhe nuk i rrah fëmijët 17.4%.
• ndryshimet e sjelljes më të përmendura janë: babai i kushton më shumë kohë fëmijëve 16.8%, prindërit flasin me fëmijët më shumë 11.7% dhe prindërit nuk i rrahin më fëmijët e tyre 15.3%.

Prezantim rreth fushatës 3-mujore të ndërgjegjësimit "Vitet e hershme - mundësia jetësore"