Yaşamı Seçen ve Asla Pes Etmeyen Kızlar

“Depremden sonraki sessizliği hâlâ hatırlıyorum — sanki dünya bir anda durmuştu,” diyor 16 yaşındaki Diya, hayatının değiştiği o anı anlatırken. 2023 Şubat depremleri evlerini yerle bir ettiğinde, Diya ve kardeşleri enkaz altında kalmıştı. Savaşta babalarını kaybeden ve  Suriye’den Türkiye’ye sığınmak zorunda kalan aile; depremde annelerini de kaybetti. Haftalar süren tedavi ve iyileşme sürecinin ardından, çocuklar İstanbul’a taşınarak anneannelerinin yanında yaşamaya başladılar.

“İnsanların sadece bedenlerini değil, kalplerini de iyileştirmek istiyorum,” diyor Diya. “Okul, bu geleceği kurmaya başladığım yer. Çok çalışıyorum, her gün kitap okuyorum, hatta çevrim içi olarak Fransızca bile öğrenmeye başladım.”

Diya’nın yeniden eğitime dönmesi, Avrupa Birliği Sivil Koruma ve İnsani Yardım Operasyonları desteğiyle ve UNICEF’in ortaklarıyla birlikte yerinden edilmiş, travma yaşayan veya belgeleri eksik olan çocuklara bireysel destek sağlayan program sayesinde gerçekleşti. Diya’nın hem işitme engelli olması hem de idari kaydının bulunmaması gibi nedenler okula erişimini zorlaştırmış. Program ekipleri yerel yetkililerle yakın iş birliği içinde çalışarak bu sorunların çözümünü sağlayarak, Diya’nın eğitimine devam etmesinin önünü açmış.

UNICEF, her çocuğa içinde bulunduğu koşullara göre destek sunarak eğitimi yalnızca bir olasılık değil, bir hak ve taahhüt haline getiriyor — özellikle de afet sonrasında çok çeşitli zorluklarla karşılaşan kız çocukları için.

17 yaşındaki Aye’nin en büyük hayali kuaför olmaktı. Ancak okula giderken maruz kaldığı zorbalık nedeniyle okulu bırakmak zorunda kaldı ve iki yıl boyunca evden çıkmadı.

“Suriyeli olduğum için zorbalığa uğruyordum,” diyor Aye. “Kendimi çaresiz hissettim. Hayallerimin bittiğini düşündüm.”

UNICEF ve çalışma ortağı SGDD-ASAM sayesinde Aye mesleki eğitim fırsatlarıyla tanıştı. Rehberlik ve danışmanlık desteğiyle bir Mesleki Eğitim Merkezi’ne kaydoldu ve kuaförlük eğitimi almaya başladı — bugün bu alandaki eğitiminde başarıyla ilerliyor.

“Bir gün kendi güzellik salonumu açmak istiyorum; her kadının güçlü ve güzel hissederek ayrılacağı bir yer hayal ediyorum” diyor. “Ya da belki hukuk okuyup annem gibi kadınları savunurum — çünkü o benim kahramanım.”

UNICEF, çocukların yalnızca okula dönmesini değil; onlara özgüven ve kendi yaşamları üzerinde söz hakkı sahibi olma gücü kazandırmayı da hedefliyor. Aye gibi kız çocuklarına mesleki eğitim fırsatlarının yanı sıra, liderlik etmek, katkı sağlamak ve başkalarına ilham vermek için de bir yol açıyor. Bu proje aynı zamanda çocuk işçiliği ve erken yaşta evlilik gibi riskleri azaltarak güvenli ve anlamlı seçeneklerin varlığını da güçlendiriyor.

14 yaşındaki Selam, annesi ve kardeşleriyle birlikte Hatay’da yaşıyor. Babasının Suriye’ye dönmesinin ardından aile geçim sıkıntısı çekmeye başlamış. Onlar için okul, artık karşılayamayacakları bir lüks haline gelmiş.

“Okul malzemeleri ve ulaşım için para bulamadığımızda, ailem okulu bırakmam gerektiğini düşündü,” diyor Selam. “Ama ben kalp cerrahı olmak istiyorum. Bunu beş yaşından beri hayal ediyorum.”

Program kapsamında görev yapan saha ekipleri Selam’ın ailesiyle görüşerek eğitime devam etmenin önemini anlatmış. Ailenin kayıt işlemlerini tamamlamasına yardımcı olmuş ve öğrenim materyalleri sağlayarak Selam’ın yeniden okula dönme sürecini kolaylaştırmışlar.

Artık 9. sınıfa giden Selam, derslerinde çok başarılı. “Çok çalışıyorum, çünkü geleceğim buna bağlı — belki bir gün birinin hayatı da bana bağlı olacak,” diyor.

Selam gibi birçok kız çocuğu, bakım sorumlulukları, güvenlik endişeleri ve erken yaşta evlilik baskısı gibi cinsiyete dayalı engellerle karşı karşıya kalıyor. UNICEF, Avrupa Birliği gibi bağışçıların da desteğiyle, ebeveynleri sürece dâhil ederek ve güvenli, kapsayıcı öğrenme ortamlarını teşvik ederek bu engelleri ortadan kaldırmak için çalışıyor.