Buluş ve İnovasyon Günü
Kilis’te Yaşayan Mülteci ve Türk Çocuklar 'Usta Mucitler Yarışması'nda Buluştu!
- Türkçe
- English
Kilis, Türkiye – Kilis'te güneşli bir Eylül sabahı. Türkiye'nin en güneyindeki bu canlı şehirde, çocukların içindeki buluş ve inovasyon ruhu canlanmak üzere. Uzun süredir beklenen Usta Mucitler Yarışması (Master Maker Competition) nihayet başlıyor. 10-14 yaş aralığındaki Türk, Suriyeli ve diğer mülteci katılımcılar, UNICEF destekli Maker programı kapsamında teknik becerilerini geliştirmek için bir buçuk yıldır çaba gösteriyor. Yarışmanın yapılacağı toplum merkezine gelen çocukların yüzleri neşe ve heyecan dolu. Çocuklar, öğrendikleri kodlama bilgilerini ve robotik icatlarını test etmek üzereler.
Maker programı, yeterli hizmet alamayan bölgelerdeki savunmasız çocukların, özellikle de mülteci çocukların, dijital okuryazarlıklarını artırmaya ve onlara dijital öğrenme fırsatları sunmaya odaklanan bir program. İlgi çekici ve etkileşimli grup etkinlikleri yoluyla ‘mantıksal düşünme’, ‘problem çözme’ ve ‘ince motor becerileri’ gibi temel becerileri geliştirmeyi de amaçlıyor. Program; dezavantajlı mülteci çocukları, günlük hayatta karşılaştıkları sorunlara yönelik ortak çözümler geliştirmeye ve iş birliği yapmaya teşvik ediyor. Ayrıca, sosyalleşmeyi ve dayanıklılığı da destekleyerek çocukların karşılaşabilecekleri olumsuzlukları aşmalarına ve üstesinden gelmelerine yardımcı oluyor.
Yarışma, katılımcıların heyecanını azaltmak ve aralarında bir dostluk kurulmasını sağlamak için tasarlanan kaynaştırıcı bir etkinlikle başlıyor. Türkiye Kalkınma Vakfı (TKV) 'nda psikolog olarak görev yapan Manolya, yarışmaya ısınmalarına yardımcı olmak için gruba bir dizi eğlenceli oyun öğretiyor. İlk oyun, bir sınıfta toplanan katılımcıların yumuşak bir topu birbirine atması ve bunu yaparken de kendi güçlü yönlerinden birini yüksek sesle diğer katılımcılarla paylaşması şeklinde düzenleniyor.
"Rubik Küpü bir dakikadan kısa sürede çözebiliyorum ben!" diyor 11 yaşındaki Abdulbasit kendinden emin bir tavırla. Yıllar önce ailesiyle birlikte savaşta büyük hasar gören Halep'ten kaçarak Kilis'e gelmişler. Kaçışları sırasında annesini kaybetmesi onda büyük bir travma yaratmış ama bu trajedi aynı zamanda hayata tutunma azmini de güçlendirmiş.
Kilis’e yerleştikten sonra büyük bir istekle okula kaydolan Abdulbasit, ödevlerini yapmak için toplum merkezini sık sık ziyaret etmeye başlamış. Mucit atölyeleriyle de bu ziyaretler sırasında tanışmış. Bu tecrübesini babasına o kadar heyecanla anlatmış ki, o günden beri babası da onun bu ilgisini her fırsatta teşvik etmiş.
Abdulbasit, atölyelere düzenli olarak katılım sağlıyor ve bir yandan becerilerini geliştirirken bir yandan da psikososyal destek alıyor. Bu destek, geçmişte yaşadıklarını atlatmasına ve geleceğe dair umutlarını canlı tutmasına yardımcı oluyor.
İlk ısınma oyununun ardından çocuklar, hareketli bir oyuna daha katılıyor. Bu oyunda, çocuklardan biri odadan çıktıktan sonra, diğer çocuklar bir lider seçiyor ve bu seçilen kişi el çırparak oyunu başlatıyor. Odaya geri dönen çocuk ise diğer çocukların hareketlerini yakından takip ederek liderin kim olduğunu tahmin etmeye çalışıyor. Doğal olarak, tahmin etmeye çalışırken ve her yanlış cevapta kahkahalar odayı dolduruyor.
"Herkes çok komik şeyler yapıyordu!" diyerek gülüyor, programa katılan bir diğer Suriyeli öğrenci olan 12 yaşındaki Ali.
Kaynaştırma etkinlikleri tamamlanıp çocuklar streslerini attıktan sonra, Manolya, rekabet hakkında bir tartışma yapmaları için onları bir araya getiriyor. "Adil oyun nedir? Rekabet etmek ne anlama geliyor?" gibi sorular soruyor.
"Yarışma, bir görevi tamamlamak ya da bitiş çizgisini geçmek için başkalarıyla ya da zamanla yarışmaktır," diye yanıtlıyor bu soruyu 13 yaşındaki Salih. Tanımlara çok meraklı olan Salih, adeta ayaklı bir ansiklopedi gibi duruyor karşımızda.
Hevesler artmış ve dayanışma kurulmuşken, yarışmayı başlatma zamanı geliyor. Çocuklar, robot kodlamayı ve tasarlamayı içeren zorlu görevin ilk iki etabını tamamlamaları için tek tek çağırılıyor. Çocuklar, görevleri üzerinde gayretle ortamda konsantrasyon ve heyecan karışımı bir hava hakim oluyor.
"Bunu yapmak bulmaca çözmeye benziyor! Bir parça uymuyorsa, yerine oturana kadar denemeye devam ediyoruz!" diye yüksek sesle yorum yapıyor Yusuf, gözleri parlayarak.
İlk zorlu görevler tamamlandıktan sonra yarışmacılar, sonraki etaplar için dört kişilik takımlar oluşturuyor. Strateji; iş birliği yapmak, bilgilerini bir araya getirmek, robot parçalarını oluşturmak ve hatta 3D modelleme yapmak. Her an çocuklar için bir deneme ve yanılma ama sonuca ulaşma tecrübesi. Modelini inşa et, test yap, başarısız olursan tekrar başla, ta ki sonuca ulaşana kadar.
Programda geçirdikleri süre boyunca Abdulbasit ve Salih güzel bir arkadaşlık geliştirmiş. Suriye kökenli olan ancak Türkiye'de doğan Salih, Abdulbasit'e içtenlikle ve dostça yaklaşmış. İlk andan itibaren kolayca iletişim kurup paylaşımlar yapmışlar, birlikte keyifli vakit geçirmişler. Salih, Abdulbasit'e bu yeni ortamla ilgili rehberlik görevini üstlenerek kendini evinde hissetmesini ve diğerlerinin de ona içtenlikle kucak açmasını sağlamış. Programın zorluklarını birlikte aşmakla belki de kalıcı bir dostluğun ilk temelleri atılmıştır.
Günün geri kalanında da çocuklar yaratıcı süreçlerin inişli çıkışlı ama heyecan verici süreçlerini deneyimlemeye devam ediyorlar.
Robot araba, beklenmedik bir şekilde arızalanıp, sağa gitmesi gerekirken sola gidince çocuklar kahkahalara boğuluyor. "İşte hep böyle yanlış yöne gidiyor! Bunu düzeltmemiz lazım!" diyen takım lideri Feyza, sorunu gidermek için arkadaşlarıyla hızlı bir toplantı düzenliyor.
Sonunda, jürinin, genç mucitlerin çabalarını değerlendirme vakti geliyor. Jüri heyeti, yarışmacıları yaratıcılık, 3D modellerinin işlevselliği ve ekip çalışması kriterlerine göre değerlendirirken odadaki heyecan doruğa ulaşıyor.
Değerlendirmeden sonra, kazananlar açıklanıyor. Jüri, tüm yarışmacıların yarışmayı kazandığını açıklıyor ve ödül olarak tüm katılımcılara Mucit Kitleri dağıtılıyor. Böylece çocukların öğrenme ve yaratıcılık ruhunun yarışmadan sonra da devam etmesi teşvik ediliyor. "Bu kadar çok şey öğrendiğim için çok mutluyum. Evde daha fazla model inşa etmek için sabırsızlanıyorum!" diyor 13 yaşındaki Reyyan, ödülünü elinde sıkıca tutarak.
Maker yarışması kapsamında çocuklar hem geliştirdikleri teknik becerileri hem de dayanıklılıklarını ve yaratıcılıklarını ortaya koyma imkanı buluyorlar. Yarışma ayrıca Türk ve mülteci topluluklar arasında sevgi ve dostluğa dayalı ilişkilerin kurulmasını da destekliyor. UNICEF'in Türkiye Kalkınma Vakfı (TKV) ile ortaklaşa yürüttüğü ‘Maker atölyeleri’ hem çocukların hem de toplumun geleceği açısından son derece önemli bir rol oynuyor.
Ekim 2019'da ABD Hükümeti'nin finansmanı ve UNICEF’in desteği ile başlatılan bu programdan, Gaziantep, Şanlıurfa ve Adıyaman'daki geçici barınma merkezlerinde yaşayan mülteciler de dahil olmak üzere binlerce çocuk yararlandı. 2023’ün Şubat ayında meydana gelen yıkıcı depremlerin ardından ise program, depremden etkilenen illerde hem Suriyeli hem de Türk olmak üzere daha da fazla öğrenciye ulaşacak şekilde adapte edilmiş. Ama amaç değişmemiş, bilgi ve umut ışığının, tüm zorluklara rağmen parlamaya devam etmesi.
