Tek başına yaş kısıtlamaları, çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamaya yeterli değildir

New York, 10 Aralık 2025 –  Dünya genelinde hükümetler, sosyal medyayı kullanmak için hangi yaşın ‘fazla genç’ sayıldığı konusunda tartışıyor ve bazıları platformlarda yaşa dayalı kısıtlamalar uygulamaya başlıyor.

Bu kısıtlamalar, gerçek bir endişeyi yansıtıyor: Çocuklar, çevrimiçi ortamda zorbalık, istismar ve zararlı içeriklere maruz kalıyor; bu durum ise onların zihinsel sağlık ve iyilik hallerini olumsuz etkiliyor. Mevcut durum, çocuklara yeterli koruma sağlayamıyor ve aileleri zorluyor.

UNICEF, çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik artan taahhütleri memnuniyetle karşılasa da, sosyal medya yasaklarının kendi risklerini beraberinde getirdiği ve hatta ters tepme riski taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Sosyal medya bir lüks değildir. Özellikle izole veya marjinalleşmiş çocuklar için öğrenmeye, iletişim kurmaya, oyun oynamaya ve kendilerini ifade etmeye olanak sağlayan hayati bir araçtır. Ayrıca, birçok çocuk ve genç, geçici çözümler, paylaşılan cihazlar veya daha az denetlenen platformlar aracılığıyla sosyal medyaya erişmeye devam edecektir. Bu durum, onların korunmasını daha da güçleştirir.

Yaş sınırlamaları; çocukları zarardan koruyan, gizlilik ve katılım haklarına saygı gösteren ve onları denetimsiz, daha az güvenli alanlara itmekten kaçınan daha kapsamlı bir yaklaşımın parçası olmalıdır. Düzenlemeler, sosyal medya platformlarının çocuk güvenliğine yatırım yapmasının yerine geçmemelidir. Yaş sınırlamaları getiren yasalar, platform tasarımını ve içerik denetimini iyileştiren şirketlerin alternatifi olamaz.

UNICEF; hükümetleri, düzenleyici kuruluşları ve şirketleri, çocuklar ve ailelerle iş birliği yaparak güvenli, kapsayıcı ve çocuk haklarına saygı gösteren dijital ortamlar oluşturmak için harekete geçmeye çağırıyor. Bu kapsamda; 

• Hükümetler, yaşa dayalı yasa ve düzenlemelerin şirketlerin daha güvenli platform tasarımına yatırım yapma ve etkili içerik denetimi sağlama yükümlülüklerinin yerine geçmesine izin vermemelidir. Ayrıca, şirketlerin çocuk hakları üzerinde olumsuz etkileri proaktif şekilde belirleyip ele alarak sorumluluk almasını zorunlu kılmalıdırlar.
• Sosyal medya ve teknoloji şirketleri, ürünlerini çocuk güvenliği ve iyiliğini merkezine alacak şekilde yeniden tasarlamalı, daha güvenli platform tasarımına ve etkili içerik denetimine yatırım yapmalı; yaş doğrulama araçları ve genç kullanıcılar için daha güvenli, gelişimlerine uygun farklı deneyimler sunan çözümler geliştirmelidir. Bu koruma mekanizmaları, düzenlemeleri uygulama kapasitesinin düşük olabileceği kırılgan veya çatışma etkisi altındaki ülkeler de dahil olmak üzere tüm bağlamlarda geçerli olmalıdır.
• Düzenleyici kuruluşlar, çocukların çevrimiçi ortamda maruz kaldığı zararları etkili bir şekilde önlemek ve azaltmak için sistematik önlemlere sahip olmalıdır.
• Sivil toplum ve ortaklar, sosyal medya yaş sınırları konusundaki tartışmalarda çocukların, gençlerin, ebeveynlerin ve bakım verenlerin seslerini ve deneyimlerini güçlendirmelidir. Dijital çağda çocukları en iyi şekilde koruma kararları, çocuklardan doğrudan elde edilen kanıtlar da dahil olmak üzere güvenilir verilerle desteklenmelidir.
• Ebeveynler ve bakım verenler, geliştirilmiş dijital okuryazarlık ile desteklenmelidir. Onların rolü kritik olmakla birlikte, şu anda çevrimiçi ortamda çocuklarını korumaları için imkânsızı yapmaları bekleniyor: Tasarlamadıkları platformları denetlemek, göremedikleri algoritmaları kontrol etmek ve gün boyu onlarca uygulamayı yönetmek.

UNICEF olarak, çocuklar, gençler ve ailelerle birlikte çalışmayı sürdürmeye kararlıyız; yasal düzenlemeler, mevzuat ve teknoloji tasarımının çocukların görüşlerini, ihtiyaçlarını ve haklarını yansıtmasını sağlamak için çalışmalarımıza devam edeceğiz. Her çocuğun dijital çağda güvenli bir şekilde öğrenebilmesi, bağlantı kurabilmesi ve gelişebilmesi için hükümetler, işletmeler ve toplumlarla iş birliği yapmaya hazırız.