ଓଡ଼ିଶାର ପିଲାମାନେ

ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ଭାରତର 11ତମ ବୃହତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ 42 ନିୟୁତ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ 17 ପ୍ରତିଶତ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଆଦିବାସୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏହା ଦେଶର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ଅଟେ। ଜନଗଣନା 2011 ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶା ଜନସଂଖ୍ୟାର 40% ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଅଟନ୍ତି। ଏହି ରାଜ୍ୟରେ 13ଟି ବିଶେଷ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। 2016-17 ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର 10.4 ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ୱେ ଜନସଂଖ୍ୟାର 32.6 ପ୍ରତିଶତ ତଥାପି ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ବାସ କରନ୍ତି।

ରାଜ୍ୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟପ୍ରବଣ ଅଟେ - ବାତ୍ୟା, ବନ୍ୟା, ମରୁଡ଼ି ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖାଦିଏ। ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ 30 ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ 14ଟି ବନ୍ୟା ଓ ବାତ୍ୟା ପାଇଁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା 11ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ମରୁଡ଼ି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ।

ସହରାଞ୍ଚଳ-ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଭିନ୍ନତା ସହିତ ଓଡ଼ିଶାରେ ନବଜାତ ଶିଶୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ଦେଶର ସର୍ବାଧିକ ଅଟେ, ପ୍ରତି 1000 ଜୀବନ୍ତ ଜନ୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା 32 (ନମୁନା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରଣାଳୀ 2016) ରହିଛି। ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତା, ବିଶେଷକରି କନ୍ୟା ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଥିବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ନବଜାତ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ୟୁନିଟଗୁଡ଼ିକରେ କମ ଭର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏକ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ଅଟେ। ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (NFHS) 4 ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ପ୍ରତି 1000 ଜୀବନ୍ତ ଜନ୍ମରେ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବାଧିକ ଜନ୍ମ ହାର 13 ରହିଛି। ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ଅନୁପାତ ହେଉଛି 100,000 ଜୀବନ୍ତ ଜନ୍ମରେ 180ଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ। ପ୍ରାୟ 14 ଆଦିବାସୀ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରାୟ 800,000 ପିଲା ଆଂଶିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅପ୍ରତିରକ୍ଷିତ ରହିଛନ୍ତି।

ଖାଦ୍ୟ ଅସୁରକ୍ଷିତତା ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବିପଦ ହୋଇ ରହିଛି, ବିଶେଷକରି ଘୋର ଅସୁବିଧାରେ ଥିବା ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ, ଆଦିବାସୀ ପିଲାମାନେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଅପଚୟର ଭାର ବହନ କରନ୍ତି। ମହିଳା ଓ କିଶୋରୀମାନଙ୍କର ଖରାପ ପୁଷ୍ଟିକର ସ୍ଥିତି, ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଠିକ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ନ ହେଉଥିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରକ ହୋ‍ଇଥାଏ। ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (NFHS) 4 ଅନୁଯାୟୀ, 15-18 ବର୍ଷ ବୟସର ପ୍ରାୟ 52 ପ୍ରତିଶତ କିଶୋରୀ ବାଳିକାଙ୍କଠାରେ କ୍ରମାଗତ ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଦେଖାଦିଏ। 15-49 ବର୍ଷ ବୟସର ପ୍ରାୟ 51 ପ୍ରତିଶତ ମହିଳାଙ୍କଠାରେ ରକ୍ତହୀନତା ଦେଖାଦିଏ।

ଓଡ଼ିଶାରେ 1-5 ଶ୍ରେଣୀରେ ମୋଟ / ନିଟ୍ ନାମଲେଖା ସର୍ବାଧିକ ହାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ 6-14 ବୟସ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡ଼ୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଓ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ତରରେ ନାମଲେଖା ବହୁମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ ଆହ୍ଵାନ ହୋ‍ଇ ରହିଛି। ଶିକ୍ଷାଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଜଭୂତ କରିବା ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବାବେଳେ, ନିୟମିତ ଉପସ୍ଥାନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡ଼ୁଥିବା ସମସ୍ତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଉପରେ ରାଜ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଜାରି ରଖିଛି। 3-6 ବର୍ଷ ବୟସର 20 ପ୍ରତିଶତ ପିଲା କୌଣସି ପ୍ରକାରର ପ୍ରି-ସ୍କୁଲରେ ନାମ ଲେଖାନ୍ତି ନାହିଁ।

ସାମଗ୍ରିକ ପରିମଳ ଆଚ୍ଛାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ତଥାପି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ ଖୋଲାସ୍ଥାନରେ ଶୌଚ ହେଉଛନ୍ତି। ଶୌଚାଳୟର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଚରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି। ଅଧିକାଂଶ ପରିବାରରେ ଉନ୍ନତ ପାନୀୟ ଜଳ ଉତ୍ସ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବାବେଳେ, କେବଳ 19 ପ୍ରତିଶତ ପରିବାର ପରିସର ପାନୀୟ ଜଳ ସୁବିଧା ପାଉଛନ୍ତି।