Ebola vaka sayısı 1.000’e ulaşırken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusunda yaklaşık 3 milyon çocuk ve ergen artan risklerle karşı karşıya – UNICEF

NEW YORK/KAMPALA/KİNŞASA, 22 Haziran 2026 – UNICEF’in bugün yaptığı uyarıya göre, küresel ölçekte doğrulanmış Ebola vaka sayısı 1.000’e ulaşırken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin (DKC) doğusunda yer alan ve hastalıktan etkilenen 31 bölgede yaşayan ve nüfusun yüzde 54’ünü oluşturan 18 yaş altındaki tahmini 2,95 milyon çocuk ve ergen, hem Ebola virüsü hem de temel hizmetlerdeki aksaklıklar nedeniyle risk altında bulunuyor.

“Ekiplerimiz Ituri’de, annelerini, bazı durumlarda ise hem annelerini hem de babalarını Ebola nedeniyle kaybetmiş çocuklarla bir araya geldi,” diyen UNICEF Genel Direktörü Catherine Russell, sözlerini şöyle sürdürdü: “Çocuklar, etraflarını saran söylentiler ve çevrimiçi yayılan yanlış bilgiler arasında, karşı karşıya oldukları tehdidi anlamaya çalışıyor.”

Durum değişkenliğini korumakla birlikte, 19 Haziran itibarıyla DKC’nin doğusunda doğrulanmış Ebola vakalarının yaklaşık yüzde 15’ini çocuklar ve ergenler oluşturuyor. Doğrulanmış ölümlerin ise yüzde 25’inden fazlası bu yaş grubunda meydana geldi. Doğrulanmış Ebola vakası bulunan çocuk ve ergenlerin ölüm riskinin yetişkinlere kıyasla neredeyse iki kat daha yüksek olması, salgının genç nüfus üzerindeki orantısız etkisini ortaya koyuyor.

Son dönemde test kapasitesinde iyileşme sağlanmış olsa da, güvenlik sorunları ve erişim kısıtlamaları nedeniyle vaka izleme ve temaslı takibi hâlâ sınırlı düzeyde yürütülüyor. Bu nedenle mevcut tahminler belirli ölçüde belirsizlik içeriyor.

Ituri eyaletinde, özellikle Mongbwalu, Rwampara ve Bunia sağlık bölgeleri, salgının merkez üssü olmaya devam ederken, Kuzey Kivu ve Güney Kivu eyaletlerinde de vakalar bildiriliyor. Ituri’de, salgın nedeniyle yetim kalan 135 çocuğa psikososyal destek, temel sosyal hizmetlere yönlendirme ve alternatif bakım düzenlemeleri de dahil olmak üzere çeşitli destekler sağlanıyor.

UNICEF’in desteğiyle kısa süre önce ilk kreş hizmete açıldı. Bu güvenli alan, Ebola tedavi merkezlerinde tedavi gören ebeveynlerinden ve bakım verenlerinden geçici olarak ayrılmak zorunda kalan bebekler ve küçük çocuklar için bakım ve koruma hizmeti sunuyor. Yakın zamanda iki yeni kreşin daha açılması planlanıyor.

Ituri’deki çocuklar salgın öncesinde de kırılgan koşullarda yaşıyordu. Beş yaş altındaki çocukların yarısından fazlası kronik yetersiz beslenmeden etkileniyor. Aşılama oranları düşük seyrediyor; her beş çocuktan birinden fazlası difteri, tetanos ve boğmaca aşısının ilk dozunu dahi hiç almadı. Bu koşullar Ebola’yı özellikle tehlikeli hale getiriyor. Hastalığın ilk belirtileri sıtma gibi diğer hastalıklarla benzerlik gösterdiğinden tanı gecikebiliyor; yetersiz beslenme ise çocukların kırılganlığını daha da artırıyor.

Enfeksiyon riski ve ebeveynlerini ya da bakım verenlerini kaybetmenin yanı sıra çocuklar damgalanma ve psikososyal sıkıntılarla da karşı karşıya kalıyor. Salgın hastalıklar, kadınlar ve kız çocuklarına yönelik cinsel şiddet de dahil olmak üzere şiddet riskini artırıyor. Çocuklar ayrıca sağlık hizmetleri, beslenme, aşılama, eğitim, su ve sanitasyon, çocuk koruma ve sosyal hizmetler gibi hayati öneme sahip hizmetlere erişim olanaklarını da kaybedebiliyor.

DKC’nin doğusunda bu riskler, yıllardır süren çatışmalar ve kitlesel yerinden edilmelerin etkisiyle daha da ağırlaşıyor. Bu durum, çocukları uzun süredir şiddet, istismar ve diğer koruma risklerine maruz bırakıyor.

Uganda’da ise, test ve tedavi amacıyla DKC’den gelen kişiler arasında 20 Ebola vakası ve iki ölüm doğrulandı. Çocuklar da salgından etkilendi. Bir çocuğun test sonucu pozitif çıkarken, 19 çocuk karantina altında tutuluyor.

UNICEF, DKC ve Uganda’da da, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) başta olmak üzere, hükümetler ve ortaklarıyla birlikte enfeksiyonun önlenmesi ve kontrolü, temaslı takibi, güvenli ve onurlu defin uygulamaları ile gençler ve toplum liderlerini de kapsayan toplumsal katılım faaliyetleri yoluyla salgının kontrol altına alınmasını destekliyor. Aynı zamanda UNICEF, sağlık hizmetleri, beslenme, aşılama, eğitim, su ve sanitasyon ile çocuk koruma ve sosyal hizmetler de dahil olmak üzere temel hizmetlerin devamlılığını sağlamak için çalışmalarını sürdürüyor.

UNICEF, hastalığın yayılımını durdurmaya yönelik çok ortaklı Kıtasal Ebola Hazırlık ve Müdahale Planı kapsamında yürüttüğü altı aylık müdahale için başlangıçta 70,7 milyon ABD doları talep ediyor. Bu miktarın 20 milyon dolarlık kısmı hâlen finanse edilmemiş durumda. UNICEF ayrıca etkilenen topluluklara güvenli, kesintisiz ve sürdürülebilir insani erişim sağlanması çağrısında da bulunuyor.

Russell, “Çocuklar özellikle kırılgan durumda, çünkü bakım verenlerine bağımlılar ve yetişkinlerin yapabileceği gibi hasta bir ebeveyn ya da kardeşten uzak durmaları mümkün olmuyor. Çocukları daha iyi koruyabilmek için sürdürülebilir erişime ve etkilenen her topluluğa ulaşmayı sağlayacak kaynaklara ihtiyaç duyuyoruz,” dedi.

#####

Editörlere Notlar:

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki çocuklar ve ergenler arasındaki doğrulanmış Ebola vakaları ve ölümlerine ilişkin veriler DHIS2 güncellemelerinden derlenmiştir.

Yetim kalan çocuklara ilişkin veriler ise Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek alt bileşeni kapsamında Sosyal İşler Dairesi tarafından derlenmiştir.