17 Mart 2022

COVID-19’da rutin aşılama: Anne-babaların bilmesi gerekenler

Koronavirüs hastalığı 2019’un (COVID-19) ortaya çıkmasıyla birlikte korku ve belirsizlikler de baş göstermiştir. Pek çok anne-bana, ne zaman bir COVID-19 aşısının sunulacağını ve salgın boyunca çocukların rutin aşılaması konusunda ne yapılması gerektiğini sormaktadır. Bu konuda en fazla akla gelen sorulara burada yanıt veriyoruz., COVID-19 salgını sırasında çocuğumun rutin aşılarına devam etmeli miyim?, Gündelik yaşamımız COVID-19 etkisi altında olsa da, bu sorunun yanıtı evet olacaktır. Mümkün olduğu sürece, çocuğunuzun aşılanmasını sağlamalısınız. Çocuklar ve bebeklerde, ciddi hastalıklardan korunmak için rutin aşıların(Difteri, Boğmaca, Tetanoz, Çocuk Felci, BCG, Hepatitler, Kızamık vb.) gereken sayıda  ve aşı takviminde belirtilen dönemlerde…, Bu salgından neler öğrenebiliriz? Başka hastalıklar ve aşı kararları konusunda bu salgın bize neler öğretebilir?, Salgın, aşıların ne kadar değerli olduğunu bir kez daha hatırlatmakta, bir hastalık için aşı mevcut olduğunda, çocuklarımız ve kendimiz için zamanında aşı olmamız gerektiğini göstermektedir. Aşı koruması olmadığında, hastalıklar hızla yayılabilmekte ve çok kötü sonuçlar doğurabilmektedir. Örnek olarak, kızamık ve başka hastalıklar, sürekli risk…, Aşılar nasıl etkili olur?, Aşılar, vücudumuzu hastalık yapma yeteneği azaltılmış bir mikroba (bakteri veya virüs) veya onun bir bölümüne  maruz bırakarak, enfeksiyonlara karşı savaşmak için bağışıklık sistemimizin mikrobu tanımasına yardım eder. Bu mikroplar, inaktif olduğu için bizleri hasta etmez. Ancak, bağışıklık sistemimizi tetikleyerek, antikor denen savunmanın…, Aşılama hakkında en güncel kılavuzlara nereden ulaşabilirim?, Sağlık kuruluşlarına, yerel ve ulusal sağlık makamlarının(Sağlık Bakanlığı gibi) internet sitelerine ve DSÖ ile UNICEF tarafından hazırlanmış kılavuzlara başvurunuz., Kendimi ve başkalarını COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Bulaştan kaçınmak üzere kendiniz ve aileniz için alabileceğiniz bazı önlemler aşağıdaki gibidir: Ellerinizi su ve sabunlar ya da alkol esaslı el dezenfektanlarıyla sık sık temizleyiniz. Yüzünüze, özellikle gözleriniz, burnunuz ve ağzınıza dokunmaktan kaçınınız. Öksürürken veya hapşırırken, ağzınızı ve burnunuzu dirseğinizin içi ilee veya kağıt…, Bir yaşından küçük çocuğumu COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Anne-babalar, el yıkama, sosyal mesafe ve hijyen konusunda verilen tüm tavsiyelere ek olarak, küçük çocuklarını bulaştan korumak için ilave çaba harcamalıdır. Mümkünse bebeğinizi emziriniz. Anne sütünün virüs geçişine yol açtığını gösteren herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Ancak, gerek emzirirken, gerekse diğer zamanlarda, solunum yoluyla bulaşı…, Çocuğumda COVID-19 belirtileri ortaya çıkarsa ne yapmalıyım? Onu doktora götürmem güvenli midir?, Çocuğunuzda boğaz ağrısı, öksürük veya ateş baş gösterirse, gitmeden önce tavsiye almak için doktorunuzu veya sağlık kuruluşunu arayınız. Enfeksiyonun başkalarına bulaşmasını önlemek için özel bir düzenleme yapmaya ihtiyaç duyulabilir. Çocuğunuzda nefes darlığı gibi daha ciddi belirtiler mevcutsa veya alışılmadık kadar hasta görünüyorsa, acil…, Çocuğuma COVID-19 için test yaptırmalı mıyım?, Kimlerin test yaptırması gerektiği ile ilgili yerel sağlık otoritelerinin önerilerini takip ediniz.    
17 Mart 2022

COVID-19: Sık sorulan sorular

COVID-19 küresel salgını, dünya genelinde çocuklar ve ailelerinin yaşamını altüst etti ve etmeyi sürdürüyor. UNICEF, tıp uzmanlarıyla birlikte çalışarak, salgına karşı duyulan korkuyu gidermek için gerçekleri açıklayan güvenilir kılavuzlar hazırlıyor ve ailelerin zihnini meşgul eden bazı sorulara yanıtlar getiriyor.  , COVID-19 nedir?, Bulaşıcı bir solunum yolu hastalığı olan COVID-19, yeni keşfedilmiş ve SARS-CoV-2 adı verilmiş bir koronavirüsten kaynaklanmaktadır. Bu isimlendirmede “CO” ifadesi koronaya, “VI” ifadesi virüse, “D” ifadesi ise hastalığa karşılık gelmektedir., COVID-19’un belirtileri nelerdir?, COVID-19’un pek çok belirtisi grip, nezle ve diğer bazı hastalıklarla benzer olduğu için, bir kişide COVID-19 bulunup bulunmadığını belirlemek üzere özel bir laboratuvar testine ihtiyaç duyulmaktadır. Belirtiler, virüse maruz kalındıktan sonra 2 ila 14 gün içinde kendini gösterebilmekte ve hastalık çok hafif geçebildiği gibi ağır bir tabloya da…, COVID-19 virüsü nasıl bulaşır?, Virüs, hastalığı taşıyan bir kişinin ağzı veya burnundan, öksürme, hapşırma, konuşma, şarkı söyleme veya nefes alma sonucunda damlacıklar şeklinde etrafa yayılabilmektedir. Bu parçacıkların büyüklüğü, büyük solunum damlacıklarından, havada asılı kalan daha küçük damlacıklara (aeresol) kadar değişebilmekte, virüsü taşıyanlar, belirti…, COVID-19 aşıları güvenli ve etkililer mi?, Evet güvenlidir ve etkilidirler. COVID-19 aşıları mümkün olduğunca hızlı bir biçimde geliştirilmiş olsa da, klinik denemelerde bir çok testten geçmeleri, uluslararası kabul gören güvenlik ve etkililik kıstaslarını karşılamaları gerekmektedir. Sadece bu standartları karşılayan aşılar DSÖ ve ulusal düzenleyici kurumlardan onay alabilmektedir., Çocuğuma da COVID-19 aşısı yapılacak mı? , Bağışıklık sistemleri yetişkinlerden farklı olduğu ve yaşa göre önemli ölçüde değişkenlik gösterebildiği için, çocuklar, COVID-19 aşılarının başlangıç denemelerine dahil edilmemiştir. COVID-19 aşılarının çocuklar için güvenli ve etkili olup olmadığını anlamaya dönük klinik denemeler devam etmektedir. Hangi yaş gruplarının aşılama programı…, Virüsün COVID-19’a yol açan farklı varyantları olduğu belirtiliyor. Bunun anlamı nedir?, Virüslerin zaman içinde mutasyon geçirmesi doğaldır. Uzmanlar, COVID-19’a yol açan yeni koronavirüs varyantlarını sürekli olarak takip etmekte, daha kolay yayılma, hastalığın daha ağır geçmesine sebep olma veya aşıların etkililiği üzerinde fark yaratma açısından değişikliğe yol açıp açmadıklarını anlamaya çalışmaktadır. Delta ve Omicron varyantı…, Çocuklar için daha tehlikeli olan yeni bir COVID-19 varyantı var mı?, Uzmanlar, çocuklar üzerindeki etkiler de dahil olmak üzere, sonuçları daha iyi anlamak için dünya genelinde bu varyantları izlemeyi sürdürmektedir. Anne-babalar, COVID-19 yayılımının engellenmesine yardımcı olmak üzere, daha önce olduğu gibi önlemleri uygulama konusunda çocuklarını teşvik etmeyi sürdürmelidir., COVID-19 aşıları yeni varyantlara karşı da etkili mi?, DSÖ’ye göre, bugüne dek onay alan aşıların, yeni varyantlar karşısında da  koruma sağlaması beklenmektedir. Dünya genelinde uzmanlar, yeni varyantların gerek virüs davranışı, gerekse COVID-19 aşılarının etkililiği üzerindeki sonuçlarını incelemeye aralıksız devam etmektedir. Gelecekte, yeni varyantlara karşı koruma sağlamak üzere, ek doz aşı…, Aşı olduğum halde COVID-19 testi yaptırmak gerekir mi?, Aşılarınız tamamlanmış olduğu halde COVID-19 belirtileri gösteriyorsanız, test yaptırmanıza ihtiyaç olup olmadığını öğrenmek için doktorunuzla görüşmeniz gerekmektedir., “Uzun süreli COVID” nedir? Çocukları etkiler mi? , Kimi zaman “uzun süreli COVID” olarak da adlandırılan COVID-19 sonrası devam eden belirtiler, bazı kişilerde COVID-19 atlatıldıktan sonra haftalar ve hatta aylar boyunca varlığını sürdürebilen belirtileri ifade etmektedir.  COVID-19’un uzun vadedeki etkilerini daha iyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Ancak, başka bir sağlık…, Kendimi ve başkalarını COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Bazı ülkeler son dönemde gözlenen COVID-19 vaka artışları, önlem almayı sürdürmenin önemini bizlere hatırlatmaktadır. Bulaştan kaçınmak üzere kendiniz ve aileniz için alabileceğiniz bazı önlemler aşağıdaki gibidir: İyi havalandırılmayan, kalabalık, sıkışık ve kapalı alanlardan kaçınınız. Halka açık alanlarda, en az 1 metre ile sosyal mesafeye…, COVID-19’dan korunmak için tıbbi maske kullanmalı mıyım?, Solunum yoluna ilişkin belirtilere (öksürme veya hapşırma) sahipseniz diğer insanları korumak veya COVID-19 taşıyıcısı olabilecek birisiyle ilgilenmeniz gerekiyorsa kendinizi korumak için tıbbi maske kullanmanız önerilmektedir. Ayrıca kişiler arası güvenli sosyal mesafeyi sağlayamayacağınız alanlarda maske kullanınız.    Kullanılan maskeler,…, COVID-19 çocukları etkiler mi?, Çocuklar üzerindeki etkileri halen incelenmektedir. Her yaştan insanın hastalığı yakalanıp virüsü  yayabildiği bilinmekle birlikte, yaşlılar ve/veya eşlik eden başka sağlık sorunları bulunan kişilerde hastalığın daha ağır seyrettiği anlaşılmaktadır. Çocuklar ve ergenlerde de COVID-19 ile bağlantısı olabilecek, nadir rastlanan, ancak ağır geçebilen…, Çocuğumda COVID-19 belirtileri baş gösterdiğinde ne yapmalıyım?, Çocuğunuzda belirtiler mevcutsa gecikmeden sağlık kuruluşuna ve hastalığı başkalarına da yaymamak için halka açık alanlara (işyeri, okul, toplu taşıma) gitmekten kaçınmalısınız., Seyahat durumunda ailem için ne gibi önlemler almalıyım?, Seyahat planlayan herkes, ilgili yere seyahatin önerilip önerilmediği konusunda yerel ve ulusal kılavuzları takip etmelidir. Seyahat edenler, gidecekleri yerde herhangi bir giriş kısıtlamasının, karantina uygulamasının veya başka bir seyahat tavsiyesinin bulunup bulunmadığını önceden kontrol etmelidir. Uçakla seyahat edilecekse, aynı zamanda…, Hamile kadınlar, bebeklerine COVID-19 bulaştırabilirler mi? , Şu an için, virüsün anne karnındaki bebeğe bulaşıp bulaşmadığına dair bilgimiz bulunmamaktadır. Bugüne kadar anne sütü yoluyla bebeğe bulaşma tespit edilmemiştir. Hamile kadınlar, virüse maruz kalmamak için uygun önlemleri almayı sürdürmeli ve ateş, öksürük ya da solunum güçlüğü gibi bir belirti göstermeleri halinde gecikmeden sağlık hizmetlerine…, COVID-19 geçirmekte olan annelerin bebeklerini emzirmeye devam etmesi güvenli midir?, Evet, uygun önlemler alınarak emzirmeye devam edilmelidir. Bugüne dek, COVID-19 virüsünün emzirme yoluyla bulaştığını gösteren herhangi bir kanıta rastlanmamıştır. Anne sütü, bebekleri pek çok enfeksiyondan koruyan antikorlar içermekte, yeni doğanlar ile küçük bebeklerde ölüm riskini azaltmakta, çocukların sağlığı için yaşam boyu sürecek faydalar…, Zorbalık, ayrımcılık ve damgalanmadan endişe duyuyorum. Olanlar hakkında konuşmanın en iyi yolu nedir?, Koronavirüs hakkında endişeli olmanız anlaşılabilir bir durumdur. Ancak korku ve damgalama, kötü bir durumu daha da kötü hale getirir. Halk sağlığına ilişkin olağanüstü durumlar, etkilenen herkesi strese maruz bırakır. Bilgi edinmek, insanlara karşı nazik ve destekleyici olmak önemlidir. Sözcükler önemlidir ve mevcut kalıp yargıları sürdüren bir…, İnternette COVID-19 hakkında pek çok yanlış bilgi var. Ne yapmalıyım?, İnternette, COVID-19 hakkında pek çok mit ve yanlış bilgi paylaşılmaktadır. Doğrulanmış olgular ve güvenilir öneriler için ülkenizdeki sağlık idaresine, ayrıca BM ,  UNICEF ,  DSÖ gibi kaynaklara başvurunuz. Yanlış veya yanıltıcı olduğunu düşündüğünüz bir içerikle karşılaşmanız halinde, ilgili sosyal medya platform una bildirerek bu yanlış…, COVID-19, bir “pandemi” şeklinde tanımlanıyor.  Bunun anlamı nedir?, “Pandemi” sözcüğü, COVID-19’un coğrafi yaygınlığını, kıtalar arası büyük ölçekli salgınları ifade etmektedir ve virüsten etkilenen insanların sayısıyla ilgili değildir.
04 Mart 2022

Sağlıklı beslenme alışkanlığı nasıl kazandırılır?

Sağlıklı yaşamın temeli, sağlıklı yiyecekler ile sağlıklı bir beslenme düzenidir. Bunları öğrenmesini sağlamak çocuğunuza hayatı boyunca büyük fayda sağlar. Çocuğunuza erken yaşta sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırmak, yetişkinlik çağlarında bile yiyeceklerle olumlu ilişkiler kurmasını sağlayacaktır. İster inanın ister inanmayın ama bu…, 1. Olumlu alışkanlıkları teşvik edin, Çocuklarınız yaptığınız her şeyi her zaman izler; buna yemek vakti de dahil. Sağlıklı yiyecekleri, içecekleri ve atıştırmalıkları tercih ederek, eğlenceli fiziksel aktivitelere katılarak onlara iyi örnek olabilirsiniz. Sofraya sağlıklı, işlenmemiş gıdaları koymayı tercih etmeniz çocuğunuzun bakış açısını etkileyecektir. Çocuklarınızı gıda…, 2. Yiyecekler ile sağlıklı bir ilişki kurun, Hayat boyu sağlıklı kalmanın ve kalp hastalıkları, kanser, diyabet gibi hastalıklara karşı korunmanın yolu yiyecekler konusunda sağlıklı bir bakış açısına sahip olmaktan geçer. Çocuğunuza bu yolda rehberlik etmek için: Fiziksel olarak aç olup olmadıklarını anlamalarına yardımcı olun. Böylece vücutlarının neye ihtiyacı olduğunu anlayabilirler.…, 3. "Tabağını bitir!" demeyin, Bunu söylemenin çocuğunuzun yiyeceklerdeki gerekli besinleri almasını sağlayacağını düşünüyor olabilirsiniz. Fakat bu davranışlar yemeklerden nefret etmesine hatta yemek vakti ile ilgili olumsuz çağrışımlar oluşturmasına sebep olabilir. Çocuğunuza tabağındaki sebzeleri bir türlü yediremiyorsanız, belki sizin ne kadar da lezzet alarak yediğinizi…, 4. Porsiyon kontrolünü öncelik haline getirin, Aşırı büyük porsiyonlar kilo alımına sebep olabilir, bu yüzden çocuğunuza tabağında ne kadar yiyecek olması gerektiğini öğretmek önemlidir. Çocuklara uygun porsiyon miktarını öğretmenin en kolay yolu görsel örnekler vermektir: Mesela makarna veya pilav gibi yiyecekler için yumruğu kadar porsiyonlar önerilir. Yiyebileceği et miktarı avuç içi kadar…, 5. Güne sağlıklı bir kahvaltı ile başlayın, Sabah vakitleri çoğu aile için koşuşturmacayla geçer ama güne dengeli bir öğün ile başlamak çocuğunuzun kalsiyum ve lif gibi büyümeleri ve gelişmeleri açısından faydalı olan önemli besinleri almasına yardımcı olur. Kalorisi yüksek fakat besin değeri düşük olan ek şeker ilave edilmiş kahvaltılık gevrekler ya da hamur işleri yerine sade yoğurt ve…, 6. Fiziksel aktiviteyi eğlenceli hale getirin, Çocukların günde 60 dakika fiziksel aktiviteye ihtiyacı vardır. Bunu eğlenceli hale getirmeye ne dersiniz? Herkesin hareket etmesini sağlayacak ailece yapabileceğiniz aktiviteler planlayın. Örneğin akşam yemeğinden sonra yürüyüşe çıkabilir ya da yüzmeye gidebilirsiniz. Kendiliğinden oluşan fırsatları da kaçırmayın. Mesela radyoda en sevdiğiniz…
04 Mart 2022

Çocuğunuzun kilosu sizi kaygılandırıyorsa ona nasıl destek olabilirsiniz?

Çocuğunuzun kilosu ile başının dertte olduğunu görmek zor olabilir. Ebeveyn olarak çocuğunuza, özellikle stresli olduğu zamanlarda, elinizden geldiğince yardım etmek istersiniz. Kilosunun sağlıklı ve mutlu olmasını engellediğinden endişe duyuyorsanız, işte çocuğunuzu desteklemek için yapabilecekleriniz: Çocuğunuzun kilosu sizi kaygılandırıyorsa,…, Suçlamayın , Gençler bireysel davranışlarından bağımsız olarak, kontrollerinin dışındaki çeşitli sebeplerden dolayı ve genelliklede  karmaşık nedenlerle kilo alabilirler. Kilolarıyla ilgili sorun yaşayan çocuklar sıklıkla önyargıya, damgalamaya ve zorbalığa maruz kalır. Çocuğunuzu suçlamak yerine, kilo almasında rol oynayan yapısal sorunları anlamaya çalışmak…, Sağlıklı konuşmalar yapın, Hızla değişen dijital ortamda, çocuğunuzun ruh sağlığına ve mutluluğuna yönelik tehditlerin farkında olmak önemlidir. Zira bunlar özgüven ve beden algısı ile bağlantılıdır. Kiloya dair kalıp yargılar oluşturan veya yeme bozukluklarını teşvik eden sosyal medya paylaşımlarından, çocukları hedef alan sağlıksız abur cuburların sürekli kurumsal olarak…, Sağlıklı davranışlara odaklanın, Bir sağlık uzmanı tarafından tavsiye edilmediği sürece, kilo vermekten ziyade “sağlıklı olmaya ve sağlıklı hedeflere” odaklanın. Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlığı bir gecede kazanılacak değil ya! Biraz zaman biraz da hem sizin hem de çocuğunuzun çabası ve azmiyle aşamalı değişikliklerin kalıcı hale gelmesi mümkün. Çocuğunuzun…