Avrupa ve Orta Asya’daki çocukların üçte ikisi evde şiddet içeren disipline maruz kalıyor, üçte biri fiziksel olarak cezalandırılıyor

CENEVRE, 13 Ekim 2025 – UNICEF tarafından bugün yayımlanan yeni bir rapora göre, Avrupa ve Orta Asya’daki veri elde edilebilen ülke ve bölgelerde her üç çocuktan biri evde fiziksel disipline maruz kalıyor; üçte ikisi ise psikolojik saldırıya uğruyor – bunlar çocuklara yönelik en yaygın şiddet türleri arasında yer alıyor.

“Yaşadığımız ve Öğrendiğimiz Yer: Avrupa ve Orta Asya’da Çocuklara Yönelik Şiddet” başlıklı rapor, tokat atma, çimdikleme veya dövme gibi fiziksel cezaların bölgedeki çocukların %30’undan fazlasını etkilediğini ortaya koyuyor. Tehdit, küçük düşürme ve sözlü istismar gibi psikolojik saldırılar ise, veri bulunan 15 ülke ve bölgede çocukların %69’una kadarını etkiliyor.

UNICEF Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Regina De Dominicis, konuya ilişkin olarak; “Avrupa ve Orta Asya’daki çocukluk dönemleri, çocukları koruması ve onlara bakması gereken kişiler tarafından şekillendirilen şiddetle geçiyor. Tüm ortamlarda fiziksel cezaların yasaklanması kritik bir adım olsa da, hükümetler daha ileri gitmeli; ebeveyn desteğine, güçlü koruma sistemlerine ve şiddeti önleyen ve gerçekleştiğinde müdahale eden öncül hizmetlere yatırım yapmalıdır,” dedi. 

Veriler, ebeveynlerin %90’ından fazlasının fiziksel ceza ve psikolojik saldırının gereksiz olduğuna inandığını gösteriyor. Ancak birçok ebeveyn genellikle kendi duygularını düzenleyememeleri ve şiddet içeren disiplinin çocukların gelişimi ve davranışları üzerindeki uzun vadeli zararlarının farkında olmamaları nedeniyle hâlâ bu yöntemleri kullanıyor.

Fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kalan çocuklar, ruh sağlığı sorunları yaşama, okulda zorlanma ve saldırgan davranışlar sergileme olasılığı daha yüksek olan bireyler haline geliyor. Bu etkiler yetişkinliğe taşınabiliyor ve aileler ile topluluklar içinde gelecekteki şiddet riskini artırarak önlenebilir, kuşaklar arası bir istismar döngüsünü besliyor.

Bölgede bulunan 55 ülke ve coğrafi alanın 38’i artık tüm ortamlarda – ev dahil – fiziksel cezayı yasaklamış durumda. Ancak bu yasaların etkili olabilmesi için ebeveynlere ve bakım verenlere yönelik somut desteklerin, ebeveynlik programlarının ve aile destek hizmetlerinin sağlanması gerekiyor.

Rapor ayrıca cinsel şiddet ve okulda çocuklara yönelik şiddetin yaygınlığına da değiniyor:

• 19 AB ülkesinde kadınların %1 ila %14’ü, 15 yaşından önce cinsel şiddete maruz kaldığını bildiriyor – ancak gerçek sayının çok daha yüksek olduğu düşünülüyor.
• Bölgede çocukların ortalama %11’i okulda zorbalığa uğradığını, %15’i siber zorbalığa maruz kaldığını ve %10’u fiziksel kavgaya karıştığını bildiriyor.

Çocuklara yönelik şiddetin küresel maliyeti yılda yaklaşık 7 trilyon ABD doları olarak tahmin ediliyor – bu da küresel GSYİH’nin yaklaşık %8’ine denk geliyor.

Barnahus modeli gibi umut vadeden uygulamalar – çocuklara yönelik şiddet mağdurlarına yönelik çocuk dostu, çok disiplinli destek sağlayan sistemler – çocukların adalet ararken maruz kalabilecekleri şiddetten korunmalarına nasıl yardımcı olunabileceğini gösteriyor.

UNICEF, bugün yayımladığı yeni bir politika notunda ilerlemeyi hızlandırmak için altı öneri sunuyor:

• Tüm ortamlarda fiziksel cezaların her türünü yasaklayın.
• Olumlu disiplin yöntemlerini teşvik eden ebeveynlik programlarına ve aile destek hizmetlerine yatırım yapın.
• Çocuk dostu adalet ve sosyal hizmetlere erişimi genişletin.
• Akran ve öğretmen şiddetinden arındırılmış, güvenli ve kapsayıcı öğrenme ortamlarını yaygınlaştırın.
• Şiddeti izlemek ve ilerlemeyi ölçmek için veri toplama ve izlemeye öncelik verin.
• Engeli olanlar, yerinden edilenler veya bakım altında olan çocuklar da dahil olmak üzere hiçbir çocuğun geride kalmamasını sağlayın.

Çocuklara yönelik şiddetin sona erdirilmesi, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamında yasal bir yükümlülük ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında küresel bir taahhüttür. Ancak bölge bu hedefe ulaşma yolunda henüz ciddi bir ilerleme kaydedememiştir.