Những sự thật quan trọng về vắc-xin phòng COVID-19 bạn nên biết

Hãy chống lại tin sai lệch về vắc-xin phòng COVID-19 bằng cách trang bị cho mình những kiến thức khoa học đúng đắn sau đây

UNICEF Việt Nam
Facts about COVID-19 vaccines you should know
UNICEF Viet Nam\Vu Le Hoang
22 Tháng 4 2022

1. Tại sao liều vắc-xin phòng COVID-19 nhắc lại là cần thiết?

Liều nhắc lại được khuyến nghị tiêm từ 3-6 tháng sau khi hoàn thành các liều cơ bản để duy trì khả năng bảo vệ miễn dịch chống lại COVID-19 và các biến thể, bao gồm cả Omicron.  

Liều tăng cường nên được ưu tiên cho những người có nguy cơ cao nhất bị bệnh nặng do COVID-19. Họ bao gồm người lớn tuổi, người bị suy giảm miễn dịch, nhân viên y tế, những người có bệnh nền, người mang thai, người lao động thiết yếu và các nhóm dân số dễ bị tổn thương khác. 

Ngay cả sau khi tiêm phòng, điều quan trọng là phải tiếp tục các biện pháp bảo vệ khác như giữ khoảng cách an toàn và đeo khẩu trang. 

2. Liệu có phải vẫn mắc COVID-19 sau khi tiêm phòng có nghĩa là vắc-xin không có tác dụng?

Các vắc-xin COVID-19 hiện hành rất hiệu quả để ngăn ngừa bệnh nặng và tử vong. Nhưng không có vắc xin nào bảo vệ 100%. Nó cũng giống như đối với các loại vắc-xin khác, chẳng hạn như vắc-xin phòng cúm. Theo thời gian, khả năng bảo vệ của vắc-xin có thể giảm đi, có nghĩa là bạn vẫn có thể bị nhiễm COVID-19 dù đã được tiêm chủng. Nếu bạn bị nhiễm bệnh sau khi đã tiêm chủng, hầu hết thường sẽ có các triệu chứng nhẹ, hoặc có thể không có triệu chứng gì; nhưng hãy lưu ý rằng bạn vẫn có thể làm lây bệnh cho người khác. 

Đây là lý do tại sao các liều vắc-xin phòng COVID-19 nhắc lại đang được tiêm chủng để mọi người có thể được bảo vệ thêm chống lại COVID-19 và các biến thể của nó.

Nhưng tiêm phòng là không đủ. Chúng ta nên tiếp tục thực hiện các biện pháp bảo vệ như giữ khoảng cách an toàn với những người khác, đeo khẩu trang, tránh chỗ đông người, rửa tay sạch, che miệng khi hắt hơi và ho, giữ nhà cửa thông thoáng và mở cửa sổ nếu có thể. 

3. Vắc-xin phòng COVID-19 có thể chống lại các biến thể của vi rút SARS-CoV-2 không?

Vi rút luôn biến đổi một cách tự nhiên và vi rút gây bệnh COVID-19 cũng không phải ngoại lệ. Một số biến đổi có thể làm vi rút lây lan dễ dàng hơn hoặc có thể ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của bệnh. Các vắc-xin phòng COVID-19 hiện tại tiếp tục bảo vệ mạnh mẽ, chống lại việc mắc bệnh nặng và tử vong. Vì vậy, không nên trì hoãn tiêm chủng vì lo ngại về các biến thể mới và chúng ta phải tiêm phòng ngay cả khi vắc -xin có thể kém hiệu quả hơn đối với một số biến thể của vi rút COVID-19.

Bên cạnh việc tiêm vắc-xin phòng COVID-19 đầy đủ, điều quan trọng nữa là tiếp tục thực hành các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ bản thân và những người khác, như tránh không gian đông đúc, giữ khoảng cách an toàn, rửa tay sạch và đeo khẩu trang đúng cách. Các biện pháp bảo vệ cơ bản này vẫn có tác dụng bảo vệ chúng ta, bất kể những biến đổi của vi rút. Tất cả chúng ta đều an toàn chỉ khi mọi người đều an toàn.

4. Vắc-xin phòng COVID-19 chứa những thành phần gì?

Vắc-xin là thành phần nhỏ, yếu và vô hại của một mầm bệnh, trong đó gồm vi trùng gây bệnh và phần còn lại là kháng nguyên. Việc tiêm chủng sẽ không làm bạn bị nhiễm mầm bệnh nhưng nó sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch trong cơ thể bạn và xây dựng loại kháng thể phù hợp để bảo vệ bạn chống lại mầm bệnh trong tương lai.  

Vắc-xin phòng COVID-19 cũng chứa các thành phần khác để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn. Những thành phần đó đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, có trong hầu hết các loại vắc-xin hiện nay và đã được sử dụng an toàn suốt nhiều thập kỷ trong hàng tỷ liều vắc-xin. 

Các thành phần đó được in trên nhãn vắc-xin, thường được tìm thấy trong cơ thể, thực phẩm chúng ta ăn và môi trường xung quanh chúng ta. Mỗi thành phần có trong vắc-xin phục vụ một mục đích cụ thể và đều được kiểm tra chặt chẽ về tính an toàn và hiệu quả phòng bệnh trong quá trình sản xuất. 

5. Phụ nữ mang thai có tiêm được liều nhắc lại không?

Vắc-xin phòng COVID-19 an toàn cho những người đang mang thai, đang cho con bú, đang cố gắng mang thai hoặc có thể có thai trong tương lai.

Những người mang thai có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng cao hơn nếu bị nhiễm COVID-19. Bạn cũng có nguy cơ sinh non cao hơn nếu mắc  COVID-19. Ngày càng có nhiều bằng chứng về tính an toàn của vắc-xin COVID-19 trong thời kỳ mang thai và cho đến hiện tại, không có mối lo ngại về an toàn nào được xác định.

Để biết thêm thông tin về việc tiêm vắc-xin phòng COVID-19 khi đang mang thai, hãy hỏi ý kiến của bác sỹ trước khi quyết định tiêm chủng.

6. Vắc-xin phòng COVID-19 hoạt động như thế nào?

Vắc-xin hoạt động bằng cách bắt chước tác nhân truyền nhiễm - vi rút, vi khuẩn hoặc vi sinh vật khác có thể gây bệnh. Điều này "dạy" hệ thống miễn dịch của chúng ta phản ứng nhanh chóng và hiệu quả để chống lại nó.

Theo truyền thống, vắc-xin đã thực hiện điều này bằng cách đưa vào cơ thể một dạng tác nhân lây nhiễm đã làm suy yếu cho phép hệ thống miễn dịch của chúng ta ghi nhớ nó. Bằng cách này, hệ thống miễn dịch của chúng ta có thể nhanh chóng nhận ra và chống lại nó trước khi nó khiến chúng ta mắc bệnh. Đó là cách một số vắc-xin COVID-19 đã được nghiên cứu và sản xuất.

Các vắc-xin COVID-19 khác đã được sản xuất bằng cách sử dụng các phương pháp tiếp cận mới, được gọi là vắc-xin RNA thông tin, hoặc mRNA. Thay vì đưa vào cơ thể các kháng nguyên (một chất khiến hệ thống miễn dịch của bạn tạo ra kháng thể), vắc-xin mRNA cung cấp cho cơ thể chúng ta mã di truyền cần thiết để cho phép hệ thống miễn dịch của chúng ta tự sản sinh ra kháng nguyên. Công nghệ vắc-xin mRNA đã được nghiên cứu trong vài thập kỷ. Chúng không chứa vi rút sống và không can thiệp vào ADN của con người.

Để biết thêm thông tin về cách hoạt động của vắc-xin, vui lòng truy cập WHO

7. Phản ứng thông thường sau tiêm vắc xin phòng COVID-19 là gì?

Vắc-xin được sản xuất để tạo ra khả năng miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mắc bệnh. Tuy phản ứng phụ thường không phát sinh trong quá trình hình thành miễn dịch nhưng trong nhiều trường hợp, một số phản ứng phụ ở mức nhẹ đến trung bình vẫn có thể xuất hiện và tự biến mất sau vài ngày. Một số phản ứng phụ từ nhẹ đến trung bình có thể gặp phải sau khi tiêm chủng bao gồm:

  • Đau nhức cánh tay ở vị trí tiêm
  • Sốt nhẹ
  • Mệt mỏi
  • Nhức đầu
  • Đau cơ hoặc khớp 
  • Ớn lạnh
  • Tiêu chảy

Nếu bất kỳ triệu chứng nào kéo dài hơn một vài ngày, hoặc xuất hiện bất kỳ phản ứng nghiêm trọng nào khác, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế.

8. Vắc-xin phòng COVID-19 được vận chuyển và bảo quản an toàn như thế nào?

Vắc-xin phòng COVID-19 được vận chuyển theo một chuỗi bảo quản lạnh tuyệt đối. Mỗi khâu trong việc vận chuyển bao gồm máy bay, xe tải, tủ lạnh, thùng giữ lạnh, giúp vắc-xin luôn được bảo quản trong tình trạng tốt nhất.