Cách trao đổi với bạn bè và gia đình về vắc-xin COVID-19

Một số bí quyết xử lý các tình huống khó xử khi đối thoại với những người thân yêu.

UNICEF
Nhân viên y tế tuyến đầu và tình nguyện viên tại Điểm tiêm chủng COVID-19 do cơ sở COVAX hỗ trợ tại Bắc Giang đăng ký thông tin cá nhân sau khi tiêm chủng.
UNICEF Việt Nam\Trương Việt Hùng
05 Tháng 5 2021

Mỗi năm có từ 2 đến 3 triệu người được cứu sống nhờ tiêm chủng. Vắc-xin là một trong những tiến bộ vĩ đại nhất của nền y học hiện đại.

Phát triển vắc-xin ngừa COVID-19 an toàn và hiệu quả là một bước tiến lớn trong nỗ lực chấm dứt đại dịch trên phạm vi toàn cầu.

Dù đây là tin tốt, song vẫn còn một bộ phận người dân hoài nghi hoặc lưỡng lự về việc tiêm phòng COVID-19. Bạn có thể cũng biết một ai đó trong số bạn bè hoặc người thân của mình thuộc nhóm đối tượng này.

Bạn không biết phải tiếp cận như thế nào khi đối thoại với những người hoài nghi về vắc-xin? Đừng lo, bạn không phải là người duy nhất. Chúng tôi đã trao đổi với TS. Saad Omer, Giám đốc Viện Sức khỏe Toàn cầu, Đại học Yale về một số điều nên và không nên làm khi vấp phải những thảo luận khó nhằn này.

Kết nối với những giá trị của họ.

Ngay cả khi bạn cảm thấy bực mình với họ, sự thấu cảm vẫn là điều quan trọng. TS. Omer khuyên: “Hãy khiến họ cảm thấy đang được lắng nghe”. Hãy cố gắng kết nối với những cảm giác ẩn sâu trong họ. Chẳng hạn, nếu họ cảm thấy mệt mỏi vì COVID-19 khiến họ không được làm những điều mình muốn, hãy động viên họ rằng: những nơi họ thích lui tới sẽ sớm mở cửa trở lại khi tất cả mọi người đều được tiêm phòng COVID-19. Theo TS. Omer, chúng ta nên bàn về COVID-19 và hậu quả của nó, thay vì chỉ nói về vắc-xin. Ông giải thích: “Điều này không tạo ra bức tranh toàn cảnh và phần nào khiến xác suất thành công thấp hơn”. Việc chuyển chủ đề đối thoại sang COVID-19 giúp hai bên tập trung vào những điều mà tất cả chúng ta đều phải đánh đổi, như giữ khoảng cách với những người thân yêu hay tạm dừng một số hoạt động thường nhật.

Đừng ngắt lời.

Đừng ngắt lời, nói leo hay lao vào sửa sai cho họ. Hãy lắng nghe và tiếp cận từ góc nhìn của họ. TS. Omer cho rằng: “Mặc dù bạn không nên đồng tình với bất kỳ thông tin sai lệch nào, nhưng bạn cần thấu cảm và duy trì kết nối với họ thay vì chấm dứt quan hệ hay chấm dứt đối thoại”.

 >> Những điều bạn cần biết về vắc xin COVID-19

Cổ vũ tinh thần cho họ.

Ngay lúc này, nhiều người đang cảm thấy hoang mang. Đại dịch đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của chúng ta. Theo TS. Omer, bạn nên gửi đến những người thân yêu một thông điệp cổ vũ tinh thần rằng họ có thể làm điều gì đó để phòng, chống dịch bệnh. Gợi nhắc họ về việc họ có thể giúp thay đổi kết cục của chính mình cũng như những người thân yêu trong cuộc chiến chống COVID-19 bằng cách tiêm phòng. TS. Omer nói: “[Họ] có thể làm điều gì đó. Những vắc-xin này thực sự có hiệu quả”.

Đừng tập trung vào những lời đồn thổi.

TS. Omer khuyên: “Hãy cẩn thận với việc bác bỏ một lầm tưởng nào đó một cách quá trực diện”. Cuộc thảo luận không nên hoàn toàn hoặc chủ yếu xoay quanh một lời đồn thổi, bởi hết đồn thổi này sẽ lại có đồn thổi khác. Trái lại, việc thu hút sự chú ý vào một lời đồn thổi có thể gây phản tác dụng khi khiến đối phương càng bị ấn tượng bởi lời đồn thổi đó hơn thay vì thông tin xác thực. Nhưng đôi lúc, bạn sẽ rơi vào tình huống buộc phải đính chính thông tin sai lệch. Khi đó, TS. Omer khuyến nghị áp dụng mô hình sau đây: thông tin xác thực, cảnh báo, lầm tưởng, thông tin xác thực. Cụ thể áp dụng như sau:

  • Bắt đầu bằng thông tin xác thực. Vắc-xin COVID-19 cực kỳ an toàn và hiệu quả.
  • Cảnh báo trước khi lầm tưởng xảy ra. Chia sẻ rằng: “Có một số thông tin sai lệch về ______.”
  • Đề cập đến lầm tưởng (lời đồn thổi) mà bạn muốn đính chính.
  • Kết thúc bằng thông tin xác thực. Chỉ ra vì sao lời đồn thổi đó là không đúng.

Theo lý giải của TS. Omer, điều quan trọng nhất là “thay thế thông tin sai lệch bằng thông tin chính xác”.

Mặc định họ sẽ đi tiêm chủng.

Chỉ cần rủ bạn bè hay người thân: “Đi tiêm phòng thôi nào!”. Phương pháp này gọi là giao tiếp mặc định. Ông cho hay: “Phương pháp thông báo hay giao tiếp mặc định đã được chứng minh là thành công trong môi trường phòng khám và có khả năng sẽ phát huy hiệu quả trong giao tiếp cá nhân”. Điều này không có nghĩa là bạn đang tước đi quyền tự chủ của người khác. Chỉ là bạn đang thiết lập một trạng thái mặc định bằng lời nói mà thôi.

Đừng nản chí.

Thuyết phục một người phản đối vắc-xin là cả một quá trình. TS. Omer cho rằng: “Đây là một việc cực kỳ khó khăn”. Đừng quên, đối với những người kịch liệt phản đối vắc-xin nói chung, quan điểm của họ sẽ không dễ dàng thay đổi chỉ sau một cuộc đối thoại. Điều quan trọng nhất là: “Duy trì sợi dây kết nối với họ”.

Giải đáp thắc mắc về vắc xin phòng COVID-19

UNICEF