Các nhà sáng chế trẻ Việt Nam nỗ lực để thay đổi cuộc sống của trẻ em khuyết tật

T.O.M, viết tắt của Tikkun Olam Makers là sân chơi để các tài năng có thể áp dụng kiến thức và các sáng chế của mình đưa ứng dụng công nghệ hỗ trợ cho người khuyết tật nói chung và trẻ em khuyết tật nói riêng.

Trương Việt Hùng
Young Makers in Vietnam work to change the lives of Children with Disabilities
UNICEF Viet Nam\Truong Viet Hung
28 Tháng 6 2016

Từ ngày 3 đến ngày 5 tháng 6 năm 2016, 7 nhóm gồm hơn 70 bạn trẻ bao gồm các nhà thiết kế, kỹ sư, nghệ sỹ, chuyên gia y tế và trẻ em khuyết tật tập trung tại khuôn viên trường Đại học Việt Đức (VGU) tại Bình Dương, Việt Nam. Trong 72 giờ những thanh thiếu niên này đã tham gia vào buổi khai mạc T.O.M: Vietnam Makeathon để áp dụng các kỹ năng và kiến thức của họ để chế tạo và thử nghiệm các giải pháp nguồn mở cho trẻ em khuyết tật.

TOM là gì?

Trẻ khuyết tật là một trong những đối tượng dễ bị tổn thương và bị thiệt thòi nhất ở Việt Nam. Theo thống kê chính thức, khoảng 85% trẻ em khuyết tật không hoàn thành bậc tiểu học và chỉ một phần năm trẻ khuyết tật sử dụng các thiết bị và dụng cụ hỗ trợ đặc biệt.

T.O.M, viết tắt của Tikkun Olam Makers, là một sáng kiến được ra đời theo phong trào Chế Tạo (Maker) đang phát triển rất nhanh trên toàn cầu để các tài năng có thể áp dụng kiến thức và các sáng chế của mình đưa ứng dụng công nghệ hỗ trợ cho người khuyết tật trên khắp thế giới. Một thành phần quan trọng của mô hình TOM là Need Knower, hoặc người sống và trải nghiệm những thử thách trong cuộc sống hàng ngày của họ, là một phần của nhóm trong suốt quá trình thiết kế và tạo mẫu (Xem Nguyên tắc đổi mới của UNICEF # 1 - Thiết kế với người dùng).

Một phần quan trọng khác của quy trình TOM là mọi thứ mà các nhóm phát triển trong sự kiện được ghi chép và chia sẻ thông qua giấy phép nguồn mở (Xem Nguyên tắc đổi mới 6,7 và 9) trên thị trường nhà sản xuất mở TOM, đảm bảo rằng các nhà sản xuất thay đổi trên toàn thế giới có cơ hội để xây dựng dựa trên những nỗ lực của các nhà sáng chế trẻ. Đối với cộng đồng Maker mới nổi ở Việt Nam, TOM chính là cơ hội cho những người trẻ có kỹ năng và kỹ thuật tốt được kết nối và cộng tác với Trẻ khuyết tật để tạo ra môi trường hòa nhập cho việc phát triển các giải pháp cho phép sử dụng rộng rãi.

UNICEF Việt Nam
UNICEF Việt Nam cùng Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TPHCM, Phòng Thương mại và Kinh tế Israel tại Việt Nam, Trung tâm Khuyết tật và Phát triển, và Fablab Saigon đã kết hợp cùng dự án Tikkun Olam Makers (TOM) của tổ chức phi chính phủ Israel Reut Group tổ chức thành công sự kiện 3 ngày sáng chế vì trẻ em khuyết tật. Trường Đại học Việt Đức ở tỉnh Bình Dương là nơi sự kiện diễn ra và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho bảy đội gồm các kỹ sư và nhà thiết kế làm việc liên tục để tạo ra các giải pháp sáng tạo nhằm giúp trẻ em khuyết tật vượt qua khó khăn. Một hoạt động chúc mừng sự kiện 3 ngày sáng chế được tổ chức vào  chủ nhật 5/6/2016  tại Khách sạn Novotel Saigon, TPHCM. Tại đây, các đội đã có cơ hội thử nghiệm các mô hình sản phẩm của mình trước sự chứng kiến của ban giám khảo.

Đối tác

Tập hợp 7 đội gồm những trẻ khuyết tật có nhu cầu, học sinh, và các chuyên gia, cung cấp cho các bạn trẻ những nguồn lực và hướng dẫn thích hợp và động viên và giữ cho họ luôn có động lực sáng tạo và làm việc trong 72 giờ không phải là kỳ tích nhỏ, và nó không xảy ra nếu không có sự hợp tác mạnh mẽ. Lễ khai mạc tổ chức với sự hỗ trợ đáng kể từ UNICEF Việt Nam, Phòng Thương mại Đại sứ quán Israel tại Việt Nam, Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ, FABLAB Sài Gòn, Nghiên cứu Khuyết tật và Phát triển Năng lực (DRD) và Trường Đại Học Việt Đức (VGU).

72 giờ từ thiết kế đến thực tế 

Các nhóm ban đầu được tập hợp để gặp nhau và bắt đầu quá trình thiết kế vào ngày 8 tháng 5 tại thành phố Hồ Chí Minh. Sau đó các nhóm đã làm việc để vạch ra những thách thức mà họ phải đối mặt, bắt đầu quá trình thiết kế tập trung vào con người, và tạo ra các nguyên mẫu trên giấy và bìa cứng.

Từ ngày 8 tháng 5 đến ngày 2 tháng 6, các nhóm đã trải qua nhiều giai đoạn thiết kế và PiNG (bằng ngôn ngữ TOM, đây là cuộc họp báo cáo Tiến độ, Nhu cầu và Mục tiêu) để giúp nhóm FABLAB Sài Gòn xác định chính xác những vật liệu và máy móc cần thiết. Khi ngày cuối cùng đến, ngày 3 tháng 6, tất cả các máy móc cần thiết của đội sẽ có mặt và họ sẽ có ngân sách $200 Đô La Mỹ cho các vật liệu để tạo ra nguyên mẫu của họ.

Thích ứng thông qua phản hồi của người dùng

Trẻ khuyết tật có nhu cầu trợ giúp sẽ tới trường Đại học Việt Đực vào sáng ngày thứ 4, nhưng các nhóm đã làm việc chăm chỉ suốt đêm để có được những sản phẩm đầu tiên sẵn sàng cho thử nghiệm. Sau khi thử nghiệm, một số nhóm nhận ra rằng họ cần cải thiện sản phẩm, hoặc thậm chí quay lại vạch xuất phát! Những người khác đã nhận được phản hồi rằng sản phẩm hoạt động tốt, nhưng sản phẩm không có vẻ ưa nhìn các thì người dùng sẽ không thích sử dụng, một bài học có giá trị trong thiết kế sản phẩm.

Thành Công - Tikkun Olam

Các đội thử sức sáng tạo ra các sản phẩm hữu ích cho người khuyết tật
UNICEF Viet Nam\Truong Viet Hung
Các đội thử sức sáng tạo ra các sản phẩm hữu ích cho người khuyết tật
Thử nghiệm sản phẩm dành cho người khuyết tật
UNICEF Viet Nam\Truong Viet Hung
Thử nghiệm sản phẩm dành cho người khuyết tật
Những sản phẩm được sáng chế với hy vọng sẽ giúp người khuyết tật có cuộc sống hòa nhập hơn
UNICEF Viet Nam\Truong Viet Hung
Những sản phẩm được sáng chế với hy vọng sẽ giúp người khuyết tật có cuộc sống hòa nhập hơn
Các đội hào hứng tham gia sự kiện sáng chế vì trẻ khuyết tật
UNICEF Viet Nam\Truong Viet Hung
Các đội hào hứng tham gia sự kiện sáng chế vì trẻ khuyết tật

Các bước tiếp theo

Buổi tối cuối cùng của sự kiện ngày 5 tháng 6, các đội trình bày sản phẩm của họ cho người sử dụng (trẻ khuyết tật), đồng nghiệp, đại diện các cơ quan Nhà nước và  ban giám khảo. Quá trình thực hiện chỉ trong vòng 72 giờ nên nhiều sản phẩm chưa sẵn sàng để sử dụng ngay. Tuy nhiên, các đội đã cam kết tiếp tục phát triển tiếp để có được những sản phẩm tốt nhất với sự hỗ trợ từ TOM: các nhà tổ chức Việt Nam, các nhóm phát triển TOM toàn cầu, các học viện và các nhà tài trợ địa phương.

Từ cuộc họp đầu tiên cùng các đối tác, mục tiêu của sự kiện là thúc đẩy việc tạo ra một cộng đồng các nhà sáng chế  nhằm tạo ra các sản phẩm hữu ích cho xã hội. Đồng thời đảm bảo rằng trẻ em khuyết tật sẽ luôn được quan tâm và đóng góp ý kiến trong suốt quá trình phát triển cho dự án, và kết thúc sự kiện không phải là kết thúc của sản phẩm. Mặc dù còn quá sớm để nói rằng có sản phẩm nào có thể tung ra kinh doanh trên thị trường, chúng tôi có thể chắc chắn rằng phong trào Maker biết họ thực sự sẽ thành công “Tikkun Olam”, họ có thể sửa chữa cả thế giới này.