17 Mart 2022

COVID-19’da rutin aşılama: Anne-babaların bilmesi gerekenler

Koronavirüs hastalığı 2019’un (COVID-19) ortaya çıkmasıyla birlikte korku ve belirsizlikler de baş göstermiştir. Pek çok anne-bana, ne zaman bir COVID-19 aşısının sunulacağını ve salgın boyunca çocukların rutin aşılaması konusunda ne yapılması gerektiğini sormaktadır. Bu konuda en fazla akla gelen sorulara burada yanıt veriyoruz., COVID-19 salgını sırasında çocuğumun rutin aşılarına devam etmeli miyim?, Gündelik yaşamımız COVID-19 etkisi altında olsa da, bu sorunun yanıtı evet olacaktır. Mümkün olduğu sürece, çocuğunuzun aşılanmasını sağlamalısınız. Çocuklar ve bebeklerde, ciddi hastalıklardan korunmak için rutin aşıların(Difteri, Boğmaca, Tetanoz, Çocuk Felci, BCG, Hepatitler, Kızamık vb.) gereken sayıda  ve aşı takviminde belirtilen dönemlerde…, Bu salgından neler öğrenebiliriz? Başka hastalıklar ve aşı kararları konusunda bu salgın bize neler öğretebilir?, Salgın, aşıların ne kadar değerli olduğunu bir kez daha hatırlatmakta, bir hastalık için aşı mevcut olduğunda, çocuklarımız ve kendimiz için zamanında aşı olmamız gerektiğini göstermektedir. Aşı koruması olmadığında, hastalıklar hızla yayılabilmekte ve çok kötü sonuçlar doğurabilmektedir. Örnek olarak, kızamık ve başka hastalıklar, sürekli risk…, Aşılar nasıl etkili olur?, Aşılar, vücudumuzu hastalık yapma yeteneği azaltılmış bir mikroba (bakteri veya virüs) veya onun bir bölümüne  maruz bırakarak, enfeksiyonlara karşı savaşmak için bağışıklık sistemimizin mikrobu tanımasına yardım eder. Bu mikroplar, inaktif olduğu için bizleri hasta etmez. Ancak, bağışıklık sistemimizi tetikleyerek, antikor denen savunmanın…, Aşılama hakkında en güncel kılavuzlara nereden ulaşabilirim?, Sağlık kuruluşlarına, yerel ve ulusal sağlık makamlarının(Sağlık Bakanlığı gibi) internet sitelerine ve DSÖ ile UNICEF tarafından hazırlanmış kılavuzlara başvurunuz., Kendimi ve başkalarını COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Bulaştan kaçınmak üzere kendiniz ve aileniz için alabileceğiniz bazı önlemler aşağıdaki gibidir: Ellerinizi su ve sabunlar ya da alkol esaslı el dezenfektanlarıyla sık sık temizleyiniz. Yüzünüze, özellikle gözleriniz, burnunuz ve ağzınıza dokunmaktan kaçınınız. Öksürürken veya hapşırırken, ağzınızı ve burnunuzu dirseğinizin içi ilee veya kağıt…, Bir yaşından küçük çocuğumu COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Anne-babalar, el yıkama, sosyal mesafe ve hijyen konusunda verilen tüm tavsiyelere ek olarak, küçük çocuklarını bulaştan korumak için ilave çaba harcamalıdır. Mümkünse bebeğinizi emziriniz. Anne sütünün virüs geçişine yol açtığını gösteren herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Ancak, gerek emzirirken, gerekse diğer zamanlarda, solunum yoluyla bulaşı…, Çocuğumda COVID-19 belirtileri ortaya çıkarsa ne yapmalıyım? Onu doktora götürmem güvenli midir?, Çocuğunuzda boğaz ağrısı, öksürük veya ateş baş gösterirse, gitmeden önce tavsiye almak için doktorunuzu veya sağlık kuruluşunu arayınız. Enfeksiyonun başkalarına bulaşmasını önlemek için özel bir düzenleme yapmaya ihtiyaç duyulabilir. Çocuğunuzda nefes darlığı gibi daha ciddi belirtiler mevcutsa veya alışılmadık kadar hasta görünüyorsa, acil…, Çocuğuma COVID-19 için test yaptırmalı mıyım?, Kimlerin test yaptırması gerektiği ile ilgili yerel sağlık otoritelerinin önerilerini takip ediniz.    
17 Mart 2022

COVID-19: Sık sorulan sorular

COVID-19 küresel salgını, dünya genelinde çocuklar ve ailelerinin yaşamını altüst etti ve etmeyi sürdürüyor. UNICEF, tıp uzmanlarıyla birlikte çalışarak, salgına karşı duyulan korkuyu gidermek için gerçekleri açıklayan güvenilir kılavuzlar hazırlıyor ve ailelerin zihnini meşgul eden bazı sorulara yanıtlar getiriyor.  , COVID-19 nedir?, Bulaşıcı bir solunum yolu hastalığı olan COVID-19, yeni keşfedilmiş ve SARS-CoV-2 adı verilmiş bir koronavirüsten kaynaklanmaktadır. Bu isimlendirmede “CO” ifadesi koronaya, “VI” ifadesi virüse, “D” ifadesi ise hastalığa karşılık gelmektedir., COVID-19’un belirtileri nelerdir?, COVID-19’un pek çok belirtisi grip, nezle ve diğer bazı hastalıklarla benzer olduğu için, bir kişide COVID-19 bulunup bulunmadığını belirlemek üzere özel bir laboratuvar testine ihtiyaç duyulmaktadır. Belirtiler, virüse maruz kalındıktan sonra 2 ila 14 gün içinde kendini gösterebilmekte ve hastalık çok hafif geçebildiği gibi ağır bir tabloya da…, COVID-19 virüsü nasıl bulaşır?, Virüs, hastalığı taşıyan bir kişinin ağzı veya burnundan, öksürme, hapşırma, konuşma, şarkı söyleme veya nefes alma sonucunda damlacıklar şeklinde etrafa yayılabilmektedir. Bu parçacıkların büyüklüğü, büyük solunum damlacıklarından, havada asılı kalan daha küçük damlacıklara (aeresol) kadar değişebilmekte, virüsü taşıyanlar, belirti…, COVID-19 aşıları güvenli ve etkililer mi?, Evet güvenlidir ve etkilidirler. COVID-19 aşıları mümkün olduğunca hızlı bir biçimde geliştirilmiş olsa da, klinik denemelerde bir çok testten geçmeleri, uluslararası kabul gören güvenlik ve etkililik kıstaslarını karşılamaları gerekmektedir. Sadece bu standartları karşılayan aşılar DSÖ ve ulusal düzenleyici kurumlardan onay alabilmektedir., Çocuğuma da COVID-19 aşısı yapılacak mı? , Bağışıklık sistemleri yetişkinlerden farklı olduğu ve yaşa göre önemli ölçüde değişkenlik gösterebildiği için, çocuklar, COVID-19 aşılarının başlangıç denemelerine dahil edilmemiştir. COVID-19 aşılarının çocuklar için güvenli ve etkili olup olmadığını anlamaya dönük klinik denemeler devam etmektedir. Hangi yaş gruplarının aşılama programı…, Virüsün COVID-19’a yol açan farklı varyantları olduğu belirtiliyor. Bunun anlamı nedir?, Virüslerin zaman içinde mutasyon geçirmesi doğaldır. Uzmanlar, COVID-19’a yol açan yeni koronavirüs varyantlarını sürekli olarak takip etmekte, daha kolay yayılma, hastalığın daha ağır geçmesine sebep olma veya aşıların etkililiği üzerinde fark yaratma açısından değişikliğe yol açıp açmadıklarını anlamaya çalışmaktadır. Delta ve Omicron varyantı…, Çocuklar için daha tehlikeli olan yeni bir COVID-19 varyantı var mı?, Uzmanlar, çocuklar üzerindeki etkiler de dahil olmak üzere, sonuçları daha iyi anlamak için dünya genelinde bu varyantları izlemeyi sürdürmektedir. Anne-babalar, COVID-19 yayılımının engellenmesine yardımcı olmak üzere, daha önce olduğu gibi önlemleri uygulama konusunda çocuklarını teşvik etmeyi sürdürmelidir., COVID-19 aşıları yeni varyantlara karşı da etkili mi?, DSÖ’ye göre, bugüne dek onay alan aşıların, yeni varyantlar karşısında da  koruma sağlaması beklenmektedir. Dünya genelinde uzmanlar, yeni varyantların gerek virüs davranışı, gerekse COVID-19 aşılarının etkililiği üzerindeki sonuçlarını incelemeye aralıksız devam etmektedir. Gelecekte, yeni varyantlara karşı koruma sağlamak üzere, ek doz aşı…, Aşı olduğum halde COVID-19 testi yaptırmak gerekir mi?, Aşılarınız tamamlanmış olduğu halde COVID-19 belirtileri gösteriyorsanız, test yaptırmanıza ihtiyaç olup olmadığını öğrenmek için doktorunuzla görüşmeniz gerekmektedir., “Uzun süreli COVID” nedir? Çocukları etkiler mi? , Kimi zaman “uzun süreli COVID” olarak da adlandırılan COVID-19 sonrası devam eden belirtiler, bazı kişilerde COVID-19 atlatıldıktan sonra haftalar ve hatta aylar boyunca varlığını sürdürebilen belirtileri ifade etmektedir.  COVID-19’un uzun vadedeki etkilerini daha iyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Ancak, başka bir sağlık…, Kendimi ve başkalarını COVID-19’dan nasıl koruyabilirim?, Bazı ülkeler son dönemde gözlenen COVID-19 vaka artışları, önlem almayı sürdürmenin önemini bizlere hatırlatmaktadır. Bulaştan kaçınmak üzere kendiniz ve aileniz için alabileceğiniz bazı önlemler aşağıdaki gibidir: İyi havalandırılmayan, kalabalık, sıkışık ve kapalı alanlardan kaçınınız. Halka açık alanlarda, en az 1 metre ile sosyal mesafeye…, COVID-19’dan korunmak için tıbbi maske kullanmalı mıyım?, Solunum yoluna ilişkin belirtilere (öksürme veya hapşırma) sahipseniz diğer insanları korumak veya COVID-19 taşıyıcısı olabilecek birisiyle ilgilenmeniz gerekiyorsa kendinizi korumak için tıbbi maske kullanmanız önerilmektedir. Ayrıca kişiler arası güvenli sosyal mesafeyi sağlayamayacağınız alanlarda maske kullanınız.    Kullanılan maskeler,…, COVID-19 çocukları etkiler mi?, Çocuklar üzerindeki etkileri halen incelenmektedir. Her yaştan insanın hastalığı yakalanıp virüsü  yayabildiği bilinmekle birlikte, yaşlılar ve/veya eşlik eden başka sağlık sorunları bulunan kişilerde hastalığın daha ağır seyrettiği anlaşılmaktadır. Çocuklar ve ergenlerde de COVID-19 ile bağlantısı olabilecek, nadir rastlanan, ancak ağır geçebilen…, Çocuğumda COVID-19 belirtileri baş gösterdiğinde ne yapmalıyım?, Çocuğunuzda belirtiler mevcutsa gecikmeden sağlık kuruluşuna ve hastalığı başkalarına da yaymamak için halka açık alanlara (işyeri, okul, toplu taşıma) gitmekten kaçınmalısınız., Seyahat durumunda ailem için ne gibi önlemler almalıyım?, Seyahat planlayan herkes, ilgili yere seyahatin önerilip önerilmediği konusunda yerel ve ulusal kılavuzları takip etmelidir. Seyahat edenler, gidecekleri yerde herhangi bir giriş kısıtlamasının, karantina uygulamasının veya başka bir seyahat tavsiyesinin bulunup bulunmadığını önceden kontrol etmelidir. Uçakla seyahat edilecekse, aynı zamanda…, Hamile kadınlar, bebeklerine COVID-19 bulaştırabilirler mi? , Şu an için, virüsün anne karnındaki bebeğe bulaşıp bulaşmadığına dair bilgimiz bulunmamaktadır. Bugüne kadar anne sütü yoluyla bebeğe bulaşma tespit edilmemiştir. Hamile kadınlar, virüse maruz kalmamak için uygun önlemleri almayı sürdürmeli ve ateş, öksürük ya da solunum güçlüğü gibi bir belirti göstermeleri halinde gecikmeden sağlık hizmetlerine…, COVID-19 geçirmekte olan annelerin bebeklerini emzirmeye devam etmesi güvenli midir?, Evet, uygun önlemler alınarak emzirmeye devam edilmelidir. Bugüne dek, COVID-19 virüsünün emzirme yoluyla bulaştığını gösteren herhangi bir kanıta rastlanmamıştır. Anne sütü, bebekleri pek çok enfeksiyondan koruyan antikorlar içermekte, yeni doğanlar ile küçük bebeklerde ölüm riskini azaltmakta, çocukların sağlığı için yaşam boyu sürecek faydalar…, Zorbalık, ayrımcılık ve damgalanmadan endişe duyuyorum. Olanlar hakkında konuşmanın en iyi yolu nedir?, Koronavirüs hakkında endişeli olmanız anlaşılabilir bir durumdur. Ancak korku ve damgalama, kötü bir durumu daha da kötü hale getirir. Halk sağlığına ilişkin olağanüstü durumlar, etkilenen herkesi strese maruz bırakır. Bilgi edinmek, insanlara karşı nazik ve destekleyici olmak önemlidir. Sözcükler önemlidir ve mevcut kalıp yargıları sürdüren bir…, İnternette COVID-19 hakkında pek çok yanlış bilgi var. Ne yapmalıyım?, İnternette, COVID-19 hakkında pek çok mit ve yanlış bilgi paylaşılmaktadır. Doğrulanmış olgular ve güvenilir öneriler için ülkenizdeki sağlık idaresine, ayrıca BM ,  UNICEF ,  DSÖ gibi kaynaklara başvurunuz. Yanlış veya yanıltıcı olduğunu düşündüğünüz bir içerikle karşılaşmanız halinde, ilgili sosyal medya platform una bildirerek bu yanlış…, COVID-19, bir “pandemi” şeklinde tanımlanıyor.  Bunun anlamı nedir?, “Pandemi” sözcüğü, COVID-19’un coğrafi yaygınlığını, kıtalar arası büyük ölçekli salgınları ifade etmektedir ve virüsten etkilenen insanların sayısıyla ilgili değildir.
22 Şubat 2022

COVID-19 sırasında ailenizle seyahat

İster gereklilik ister eğlence için olsun, seyahat etmek, dünyanın her yerinde ailelerin hayatının önemli bir parçasıdır. Bununla birlikte, COVID-19 salgını henüz sona ermedi ve seyahat etmek  hâlen dünyanın birçok yerinde riskler taşımaya devam ediyor. Sevdiklerinizle birlikte seyahat etmeniz gerekiyorsa, daha güvenli bir şekilde seyahat etmenize…, COVID-19 salgını sırasında seyahat etmek doğru mu?, Tüm seyahatler, COVID-19 virüsüne yakalanma veya virüsü yayma riski taşır. Seyahate çıkmadan önce, bulunduğunuz bölgede ve gittiğiniz yerlerden herhangi birinde COVID-19'un yayılıp yayılmadığını kontrol edin. Siz veya aile üyelerinizden biri hastaysa, herhangi bir COVID-19 belirtisi gösteriyorsanız ya da son 14 gün içinde COVID-19 olan birinin…, COVID-19 aşısı olduktan sonra seyahat etmek güvenli midir?, Seyahat, farklı hanelerdeki diğer insanlarla temas etmeyi gerektiren diğer aktivitelerde de olduğu gibi, COVID-19 aşısı yaptırdıktan sonra dahi tamamen risksiz değildir. Bununla birlikte, gerekli sayıda ve dozda aşı olmak( aşı türüne göre genelde en az 2 doz), aşıların etkili olması için belirli bir süre beklemek(son dozdan sonra 14 gün), ciddi…, COVID-19 hastalığını atlattım. Seyahate çıkmadan önce yine de aşı olmam gerekir mi?, Daha önce COVID-19 hastalığına yakalanmış kişilerin seyahat etmeyi planladıklarına bakılmaksızın yine de  aşı olmaları önerilmektedir. Enfekte olan kişilerin çoğu, enfeksiyonla savaşabilen bazı antikorlar ve bağışıklık hücreleri üretse de bağışıklık tepkisi büyük ölçüde değişkenlik gösterir ve bu korumanın ne kadar sürdüğü belirsizdir. Hastalığı…, Ailecek birlikte seyahat etmeye nasıl hazırlanmalıyız?, Seyahat etmeye karar verdiğiniz takdirde, bölgenizdeki ve ziyaret etmeyi planladığınız tüm yerlerdeki seyahat kısıtlamaları, evde kalma tedbirleri, karantina, izolasyon ve test şartları hakkında önceden bilgi edinin (Sağlık Bakanlıklarının, Dışişleri Bakanlıklarının, ilgili ülkedeki Büyükelçilik ve Konsoloslukların  ve yerel sağlık makamlarının…, Geceyi evden uzakta geçirmeyi planlıyorsak ne yapmalıyız?, Bir otelde veya başka bir konaklama yerinde kalmayı planlıyorsanız, hangi önleyici tedbirlerin alındığını önceden kontrol edin: Personel işyerinde maske takıyor ve fiziksel mesafe kuralına uyuyor mu? Check-in sırasında pleksiglas bariyerler, lobide özel düzenlemeler, asansörlerde ve ortak alanlarda tüm personel, misafirler ve ziyaretçiler arasında…, Seyahat ederken hangi güvenlik önlemlerini almalıyız?, Seyahat ederken, tüm anne babalar ve bakım veren kişiler, kendileri ve çocukları için standart önlemler almalıdır: Havalandırması yetersiz olan kalabalık yerlerden ve kapalı alanlardan kaçının. Halka açık yerlerde insanlarla en az 1 metre fiziksel mesafeyi korumaya çalışın. COVID-19'un yaygın olduğu ve fiziksel mesafenin mümkün olmadığı halka açık…, Eve döndüğümüzde ne yapmalıyız?, Eve döndükten sonra, ulusal veya yerel yetkililerinizin tavsiyelerine veya düzenlemelerine riayet edin. COVID-19'la ilişkili herhangi bir semptomun ortaya çıkıp çıkmayacağını takip etmek ve çıktığı takdirde  tıbbi yardım almak da dâhil olmak üzere tüm önemli tedbirleri uygulamaya devam edin. Bu yazı, ilk olarak 10 Eylül 2020 tarihinde…
15 Şubat 2022

Omicron varyantı ile ilgili bildiklerimiz

COVID-19’a neden olan virüsün (SARS CoV-2)  yüksek düzeyde bulaşıcılığı olan Omicron varyantı (alt türü), küresel düzeyde eşi benzeri görülmemiş bir enfeksiyon vakası artışına yol açıyor. Bu varyanta dair en yeni uzman bilgilerini derledik ve daha çok bilgi ulaştıkça bu makaleyi güncellemeye devam edeceğiz. COVID-19’a dair daha çok ipucu ve bilgi…, Omicron varyantı nedir? , COVID-19'un Omicron varyantının, bünyesinde birden fazla mutasyon barındırdığına dair kanıtlar mevcut. Bu durum Varyantın davranışlarını  etkileyebiliyor. Bu nedenle bu Varyant Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından “endişe verici” bir varyant olarak sınıflandırıldı. Omicron’un görüldüğü ülkelerde, Delta varyantına kıyasla önemli derecede daha hızlı…, Omicron varyantı nasıl gelişti? , Bir virüs geniş çaplı olarak dolaşımdaysa ve çok sayıda kişiyi enfekte ediyorsa, virüsün mutasyona uğrama olasılığı da artar. Virüsün yayılmak için bulduğu fırsat ne denli çoksa, değişikliğe uğrama ihtimali de o kadar fazladır. Omicron gibi yeni varyantlar, COVID-19 küresel salgınının bitmekten henüz uzak olduğunu bize hatırlatıyor. Dolayısıyla…, Omicron varyantı nerelerde bulunuyor? , Omicron varyantı ilk kez Kasım 2021’de tespit edildi. Ardından birçok ülkede daha görülmeye başlandı. Şu anda Türkiye dahil bir çok ülkede baskın varyant haline geldi., Omicron varyantı, diğer COVID-19 varyantlarından daha mı şiddetli seyrediyor? , İlk bulgular, Omicron’a bağlı hastaneye yatma ve yoğun bakım tedavisi ihtityaç duyma  riskinin Delta varyantına kıyasla daha az olduğuna işaret etmektedir. Ancak DSÖ, bu varyantın yol açtığı enfeksiyonun “hafif” olarak sınıflandırılmaması ve gözardı edilmemesi yönünde uyarıda bulunuyor. Yayılma arttıkça, hastaneye yatma sayılarının da artacağı…, Omicron varyantı daha mı bulaşıcı?, Evet, Omicron varyantı, daha önceki varyantlara göre daha bulaşıcı. Fakat aşı olmak ve kalabalık ortamlardan uzak durmak, maske takmak gibi tedbirler almak COVID-19’un yayılmasını önlemede kritik düzeyde öneme sahip. Bu adımların diğer varyantlara karşı da etkili olduğu biliniyor.  , Omicron varyantı farklı semptomlara yol açıyor mu?  , Omicron'un diğer COVID-19 varyantlarına göre daha çok üst solunum yollarını etkilediği  ve akçiğerlere daha az ulaştığına dair bilgiler mevcuttur., COVID-19 aşıları Omicron varyantına karşı etkili mi?  , Araştırmacılar, Omicron varyantının, COVID-19 aşılarının etkinliği üzerinde potansiyel bir etkisi olup olmadığını araştırıyor. Eldeki bilgiler halen kısıtlı olmakla beraber, aşıların şiddetli hastalığa ve ölüme karşı etkinliği üzerinde küçük bir azalma gözlemlenebilir. Ayrıca hafif düzeyde seyreden hastalığı ve enfeksiyonu önlemesinde de düşüş söz…, Daha önceden geçirilen bir COVID-19 enfeksiyonu Omicron varyantına karşı etkili mi?, DSÖ’nün ilk aşamada elde ettiği kanıtlara göre Omicron varyantı söz konusu olduğunda, daha önceden enfeksiyonu geçirmiş olmak Delta gibi endişe verici diğer varyantlarda olduğu kadar koruma sağlayamayabilir. Yine de eldeki bilgiler halen sınırlı ve güncel bilgiler geldikçe paylaşacağız. Daha önceden COVID-19 geçirmiş olsanız dahi aşı olmalısınız.…, Mevcut COVID-19 testleri, Omicron varyantını tespit edebiliyor mu? , Yaygın olarak kullanılmakta olan PCR ve antijen hızlı tanı testleri, Omicron da dâhil olmak üzere COVID-19 enfeksiyonunu halen tespit edebiliyor., Çocukların Omicron varyantına yakalanma olasılığı daha mı yüksek? , Omicron’un yayılmasına ilişkin araştırmalar halen devam ediyor. Daha fazla bilgi geldikçe güncelleme yapılacaktır. Bununla birlikte, sosyal ortamlarda bir arada bulunan kişiler ve aşılanmamış kişiler, COVID-19’a yakalanmaya daha yatkındır., Kendimi ve ailemi Omicron varyantına karşı nasıl koruyabilirim?, Yapabileceğiniz en önemli şey, virüse maruz kalma riskinizi azaltmaktır. Kendinizi ve sevdiklerinizi korumak için aşağıdakileri mutlaka yapmalısınız:  Burnunuzu ve ağzınızı kapatan bir maske takın. Maskenizi takıp çıkarırken ellerinizin temiz olmasına özen gösterin. Diğerleri ile aranızda en az 1 metrelik mesafe bulundurun.  Havalandırması…, Çocuğumla Omicron ve diğer COVID-19 varyantları hakkında nasıl konuşabilirim?, COVID-19’a ve şimdilerde de Omicron varyantına dair haberler günlük hayatımızı adeta istila ediyor. Meraklı küçük çocukların bu konuda çok sayıda soru sorması da oldukça doğal. Karmaşık olabilecek bir konuyu basit ve rahatlatıcı ifadeler ile açıklamak için bazı ipuçları mevcut. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:  Çocukların, ne olup bittiğini…