ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Basın Merkezi 2004/07/13: Ergen Sağlığı ve Gelişimi

AIDS kimsesiz çocuk sayısındaki düşüşü engelliyor

Dünyada en fazla zarar gören bölge Güneyi Afrika -- 2000 yılından günümüze 3.8 milyon Afrikalı çocuk AIDS yüzünden annesini, babasını veya ikisini birden yitirdi.

Bangkok, Tayland, 13 Temmuz 2004 -- USAID, UNAIDS ve UNICEF tarafından hazırlanan ve bugün basına duyurulan bir rapora göre; 2010 yılına gelindiğinde Sahra Güneyi Afrika’da tahminen 50 milyon kadar öksüz çocuk olacaktır. Bu çocukların üçte birinden fazlasını, annesini, babasını veya her ikisini birden AIDS yüzünden yitirenler oluşturacaktır.

Uçurumun Eşiğindeki Çocuklar 2004 başlığını taşıyan rapor, 18 yaşından küçük olup AIDS ve başka nedenlerle öksüz kalan çocukların geçmişteki, bugün ve gelecekteki sayılarıyla ilgili en son istatistikleri içermektedir. 2004 Raporu ayrıca, ilk ve orta çocukluk dönemini geride bırakıp ergenlik dönemlerine geçmekte olan bu çocukların kendine özgü gelişim gereksinimlerinin önemine vurgu yapmaktadır.

Rapora göre, 2001’den 2003 yılına kadar geçen iki yıl gibi kısa bir süre içinde dünyada AIDS yüzünden öksüz kalan çocuk sayısı 11.5 milyondan 15 milyona çıkmıştır. Bu çocukların büyük bir çoğunluğu Afrika’dadır. Raporun kapsadığı diğer bölgeler olan Asya ile Latin Amerika ve Karayipler’de ise öksüz çocuk sayısı 1990 yılından bu yana onda bir kadar azalmıştır.

UNICEF Genel Direktörü Carol Bellamy konuya ilişkin şunları söylemiştir:

Sahra Güneyi Afrika’nın belirli yöreleri, farklı derecelerde olmakla birlikte, AIDS yüzünden öksüz kalan çocuk sayısında büyük bir artışa tanıklık etmektedir. Rapor, genel olarak çocuklar için yapılabilecek en iyi şeyin ne olduğunu da açıkça göstermektedir: Anne ve babaları sağlıklı biçimde yaşatmak, çocukların iyi bir eğitim almalarını sağlamak ve çocukları sömürü ve istismardan koruyacak yasaları, politikaları ve kuralları daha da güçlendirmek.

AIDS salgını Sahra Güneyi Afrika’da inanılmaz ölçüde bir tahribata yol açmaktadır. HIV enfeksiyonlu kişilerin üçte ikisi ve AIDS’den ölen her dört kişiden üçü bu bölgededir. AIDS yüzünden annelerini, babalarını ya da her ikisini birden yitiren çocukların oranı 1990 yılında yüzde 2’nin altındayken 2003 yılında yüzde 28’in üzerine çıkmıştır. 2000 yılından bu yana 3.8 milyon çocuk AIDS yüzünden annesini, babasını ya da her ikisini birden yitirmiştir. 2010 yılına gelindiğinde 18.4 milyon çocuk, başka bir deyişle bütün öksüzlerin üçte birinden fazlasını AIDS yüzünden bu duruma düşenler oluşturacaktır.

USAID küresel sağlık bölümü yöneticisi Dr Anne Peterson’a göre rapor:

AIDS’in etkilediği çocukların bakımının kritik bir önem taşıdığına dikkat çekmektedir. Başkan Bush’un AIDS’e karşı 15 milyar dolarlık Acil Plan’ın temel bileşenlerinden biri olarak bu çocuklara yönelik yardımı öngörmesinin gerekçesi de budur.

Sahra Güneyi Afrika’daki 43 ülkeden 11’inde her 7 çocuk içinde en az biri öksüzdür. Bu 11 ülkeden beşinde ise anne-baba ölümlerinin yüzde 50.7sinden fazlası AIDS’e bağlıdır.

Asya’da ise, HIV prevalansı halen alt düzeyde olmakla birlikte, öksüz çocuk sayısı mutlak anlamda çok daha yüksektir; çünkü bu bölgedeki çocuk sayısı Afrika’nın sözü edilen bölgesine göre dört kat daha fazladır. 2003 yılında Asya’da herhangi bir nedenden dolayı öksüz kalan çocukların sayısı 87.6 milyondur ve bu sayı Sahra Güneyi Afrika’daki sayının (43.4 milyon) iki katı kadardır. Asya’daki sayı içinde AIDS yüzünden öksüz kalan çocukların oranı düşük kalmaya devam edecektir. Ne var ki, uzmanların da uyardıkları gibi, bu bölgedeki Çin, Endonezya ve Hindistan gibi büyük nüfuslu ülkelerde AIDS prevalansında meydana gelebilecek küçük bir artış bile öksüz sayısını mutlak anlamda çok fazla artırabilecektir.

Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) Genel Direktörü Peter Piot, Asya’da karşılaşılabilecek tehlikeye dikkat çekerken, acil önlem çağırısı yapmaktadır:

Dünya nüfusunun yüzde 60’ını barındıran Asya, salgını henüz daha ilk evrelerinde durduracak önlemleri almazsa kısa sürede ciddi bir öksüz kriziyle karşılaşabilecektir. Ülkeler, milyonlarca çocuğun daha bu nedenle öksüz kalmasını önlemek için en başta yeni enfeksiyon vakalarını önlemek amacıyla mümkün olan her şeyi yapmak zorundadırlar.

Karşı önlem için bir çerçeve

Sahra Güneyi Afrika’da HIV/AIDS’den etkilenen her 10 çocuktan dokuzunun halen hayatta olan bir ebeveyni, kardeşi ya da başka bir yakını bulunmaktadir. Ancak, raporda belirtildiği üzere, herhangi bir dış yardımdan yararlanamayan bu ailelerin acilen desteğe gereksinimleri vardır.

Ayrıca raporda belirtildiğine göre, aile kapasitesi (başka bir deyişle, hane reisinin dul kalmış bir eş mi, büyük anne-büyük baba mı yoksa genç biri mi olduğu), büyüklerini yitiren çocuklar için koruyucu bir ortam oluşturulmasında en önemli etmendir. Koruyucu yasalar, çocukların esenliğine yönelik hizmetler, sosyal mekanizmalar ve topluluk desteği olmadığı sürece bu çocuklara yönelik sömürü, istismar, şiddet ve ayrımcılık riski daha da artacaktır.

Rapor, kendi ailelerinin bakımından yararlanamayacak çocuklara yönelik olarak, başka aile ve yerel topluluklara dayalı bakım ağlarının hızla geliştirilip yaygınlaştırılması gereğine işaret etmektedir. Bu durumdaki çocukların kurumlara yerleştirilmeleri ise, daha iyi bakım imkanlarının olmadığı durumlarda ve başka bir aile yanına yerleştirme işleminden önce geçici önlem anlamında en son başvurulabilecek yol sayılmaktadır.

Birleşmiş Milletler ve BM’nin ortak çalışma yürüttüğü kuruluşlar, HIV/AIDS’den etkilenen çocukların ivedi gereksinimlerine yanıt vermek üzere yardım yapan ülkeler ve sorundan etkilenen ülkelere yol gösterici nitelikte bir eylem çerçevesi üzerinde anlaşmışlardır. Bu çerçevede yer alan belli başlı stratejiler şunlardır:

  • Ana babaların yaşam sürelerini uzatarak, ekonomik, psiko-sosyal ve diğer yönlerden destek sağlayarak ailelerin çocuklarını koruma ve onlara gerekli bakımı verme kapasitelerini güçlendirmek;
  • Güç durumdaki hanelere kısa ve uzun dönemde destek sağlayacak topluluk temelli hizmetleri harekete geçirmek;
  • Öksüzlerin ve güç durumdaki diğer çocukların sağlık hizmetleri ve nüfus kaydı dahil olmak üzere temel hizmetlere erişimini sağlamak;
  • Hükümetlerin, politikalarını ve yasal düzenlemelerini geliştirerek, yerel topluluklara gerekli kaynakları aktararak en güç durumdaki çocukları koruyucu önlemleri almalarını sağlamak;
  • HIV/AIDS’den etkilenen çocuklar için destekleyici bir ortam yaratmak üzere tanıtım-savunu ve toplum seferberliği aracılığıyla gerekli bilinç ve duyarlılığı geliştirmek.

Rapor, AIDS’in etkilerini hafifletme çabalarının planlanmasında ve ilgili uygulamalarda çocukların ve ergenlerin doğrudan yer almasının etkili müdahaleler için zorunlu bir temel olduğunu belirtmektedir.

Çocuklar salt cesaretlendirici sözlerle yetinemezler. Çocukların, yaşamlarına doğrudan temas eden bir önderliğe de gereksinimleri vardır. Somut eylemlere gereksinimleri vardır ve bu eylemlerin kaynaklanacağı yerin de bütün öksüzlerin umut ve düşlerini koruyacak, bunlara saygı duyacak ve gerçekleşmesini sağlayacak bütünlüklü ve hedefi belirgin bir stratejidir.

Uçurumun Eşiğindeki Çocuklar 2004 -- Temel Mesajlar ve Gerçekler’i Bilgi Kaynakları’nda okuyabilirsiniz.

Evet Deyin, Kış 2003 sayımızda AIDS’i Anlamak metnini okuyabilirsiniz. Gençler Arasında HIV/AIDS’i önleme çalışmaları için 2001-2005 UNICEF Türkiye Programları’na bakınız.

Daha fazla bilgi için:

Liza Barrie, UNICEF
0011 646 207 5178,

Marixie Mercado, UNICEF
0011 917 640 0184,

Madeline Eisner, UNICEF
01 701 4626,

Dominique de Santis, USAID
Thai mobil: +66 1 2500882,

Abigail Spring, USAID
Thai mobil: +66 1 2500874,

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa