ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Uçurumun Eşiğindeki Çocuklar 2004 -- Temel Mesajlar ve Gerçekler

Temel Mesajlar

AIDS çocukların haklarını ve esenliklerini dinamitliyor

Salgının en acımasız sonuçları, bu yüzden öksüz ve savunmasız kalan çocuk sayısındaki büyük artışta görülmektedir. Milyonlarca çocuk anasız babasız büyümektedir. Daha milyonlarcası ise hasta ve ölümün eşiğindeki yakınlarıyla yaşamaktadır. 2003 yılında dünyada 2.5 milyon AIDS’li çocuk yaşamaktaydı.

AIDS çocuk yaşamını ve gelişimini tehdit ediyor

Ana babaların AIDS nedeniyle hastalanmaları ve ölmeleri bebekleri, çocukları ve ergenleri farklı biçimlerde etkilemektedir. Kimsesiz kalan çocuklara bakım ve destek sağlamaya yönelik çabalar bu ayrı dönemleri ve her birine özgü gereksinimleri dikkate almak zorundadır.

Aile çocuğun istismar ve sömürüden korunmasında ilk savunma hattıdır

HIV enfeksiyonu taşıyan ana–babaları yaşatmak için her tür çaba harcanmalı, çocuklarını koruyup onlara bakabilmeleri için bu ana–babalara gerekli destek sağlanmalıdır. Kimsesiz kalan çocukların okula gidebilmelerinin; barınma, beslenme, sağlık ve diğer sosyal hizmetlerden başka çocuklarla eşitlik temelinde yararlanabilmelerinin sağlanması çok önemlidir.

En fazla zarar görenler Sahra Güneyi Afrika’daki çocuklar

HIV/AIDS, Sahra Güneyi Afrika HIV/AIDS salgını öncesinde bile öksüz çocuk oranı açısından en önde gelen bölge idi. Bugün HIV prevalansının en yüksek olduğu 25 ülkeden 24’ü, AIDS yüzünden ölen her dört kişiden üçü bu bölgededir Kimsesiz kalma oranları HIV prevalansının yüksek olduğu yerlerde daha yüksektir ve daha hızlı artmaktadır. HIV enfeksiyonu taşıyan ana–babalar hastalanıp AIDS yüzünden öldükçe, bu sayılar önümüzdeki on yıl içinde daha da artacaktır.

AIDS’in etkileri olmasaydı dünyadaki öksüz çocuk sayısı azalacaktı

Sahra Güneyi Afrika, Asya, Latin Amerika ve Karayipler’de öksüz çocuk nüfusu artarken, raporun kapsadığı diğer bölgelerde bu sayı 1990’dan bu yana onda bir oranında azalmıştır. Ne var ki, Çin ve Endonezya gibi büyük nüfuslu ülkelerde HIV vakalarında görülecek çok sınırlı artışlar bile milyonlarca çocuğun öksüz kalmasına yol açabilecektir.

Her düzeyde kitlesel hareket büyük önem taşıyor

Kimsesiz ve güç durumdaki çocukların haklarını koruma adına yapılanlarla yapılması gerekenler arasında çok büyük bir uçurum vardır. AIDS’in etkisi altındaki çocukların yüzde 90’ından fazlası halen hayatta olan annesi ya da babası, kardeşi ya da başka bir yakınıyla yaşamaktadır ve bu çocukların yardıma gereksinimleri vardır. HIV/AIDS’den etkilenen çocuklara uzanacak yardımlar, bu hastalıktan en fazla etkilenen topluluklara yönlendirilmelidir.

Temel Gerçekler

  • 2003 yılında 2.9 milyon kişi AIDS yüzünden öldü ve 4.8 milyon kişi de HIV virüsü kaptı. AIDS, 15 ile 49 yaşlarındaki insanlar arasında birinci ölüm nedenidir.
  • 2003 yılının sonuna gelindiğinde 93 gelişmekte olan ülkede 0-17 yaşlarında 143 milyon öksüz bulunuyordu (annelerini, babalarını ya da her ikisini birden herhangi bir nedenle yitirenler). Yalnızca 2003 yılında 16 milyonu aşkın çocuk öksüz kalmıştır.
  • Tüm dünyada AIDS yüzünden öksüz kalanların sayısı yalnızca iki yıl içinde (2001 - 2003) 11.5 milyondan 15 milyona çıkmıştır.
  • Sahra Güneyi Afrika’da 2003 yılı içinde 5.2 milyon çocuk öksüz kalmıştır. Afrika’nın güneyindeki beş ülkede bütün öksüzlerin yüzde 15’i annesini, babasını ya da her ikisini birden yalnızca bu yıl içinde yitirmiştir. Aşağı yukarı bu kadar çocuk da kronik hasta aile üyeleriyle birlikte yaşamaktadır.
  • Hem annelerini hem babalarını yitirenler: Çocukların hem annelerini hem de babalarını yitirmeleri açısından en tehlikeli hastalık AIDS’dir. Asya’daki öksüz çocuk sayısı Afrika’dakinin dört katı olmasına karşın, hem annesini hem de babasını yitiren çocuk sayısı açısından Afrika Asya ile hemen hemen eşit durumdadır. Afrika’da hem annesini hem de babasını yitmiş 7.7 milyon çocuktan yüzde 60 kadarı bir büyüğünü ya da her ikisini birden AIDS yüzünden yitirmiştir.
  • Annelerini yitirenler: HIV enfeksiyonunun kadınlar arasında erkeklere göre daha yaygın olduğu Sahra Güneyi Afrika’da, bu salgından en fazla etkilenen 5 ülkede annelerini yitirenler şimdi sayıca babalarını yitirenlerden daha fazladır. Afrika’nın güneyinde bu salgından en fazla etkilenen ülkelerde öksüzlerin yüzde 60’ı annelerini yitirmişken, bu oran Asya ile Latin Amerika ve Karayipler’de yüzde 40’tır.
  • Kimsesizlerin yaş dağılımı: Yaş ilerledikçe, bu yaşlardaki öksüz çocuk oranı da artmaktadır; daha büyük yaşlardaki öksüzlerin sayısı, daha küçük yaşlardakilere göre daha fazladır. Bununla birlikte, tüm öksüzlerin hemen hemen yarısı 12 yaşından küçüktür ve 0-18 yaş grubundan olup öksüz kalan çocukların yüzde 12’si 5 yaşından küçüktür. Bunlar en güç durumdaki çocuklardır.
  • Bakım yükü: Kimsesiz kalan çocukların yüzde 90’ına geniş aileler tarafından bakılmaktadır. Bugün Afrika’nın güneyinde çocuklu hanelerin yüzde 20’si bir ya da daha fazla öksüz çocuğa bakmaktadır. Kimsesiz çocuklar genellikle başlarında büyük annelerinin bulunduğu hanelerde yaşamaktadır.
  • Ülkelerce alınan önlemler: 2003 yılı sonunda salgının yaygın olduğu ülkelerden yalnızca 17’sinde öksüz ve güç durumdaki çocukları kollamak üzere izlenecek stratejileri belirleyen ve kaynak tahsisini buna göre yapan ulusal politikalar uygulanmaktadır.

Bölgesel İstatistikler

  • Sahra Güneyi Afrika dünyada HIV prevalansının en yüksek olduğu 25 ülkeden 24’ünün bulunduğu bölgedir. Ayrıca bu bölgedeki ülkeler öksüz çocuk oranı açısından da önde gitmektedir. AIDS yüzünden öksüz kalan çocukların sayısı 1990 ile 2003 arasında 1 milyondan 12.6 milyona çıkmıştır. HIV/AIDS’li her on çocuktan dokuzu, büyüklerini AIDS yüzünden yitirmiş her on çocuğun da sekizi Afrika’dadır.
  • Kimsesizler belirli ülkelerde yoğunlaşmaktadırlar ve bu da HIV prevalansı ve nüfusla ilgili daha genel eğilimleri yansıtmaktadır. Afrika’nın güneyindeki 5 ülkede öksüzlerin yüzde 15 kadarı annelerini, babalarını veya ikisini birden 2003 yılında yitirmişlerdir ve bu ölümlerin büyük çoğunluğu AIDS yüzündendir. En az bu sayıda çocuk da kronik hasta büyükleriyle birlikte yaşamaktadır ve yakında onlar da öksüz kalacaklardır.
  • Sahra Güneyi Afrika, HIV/AIDS’in yarattığı sonuçlar olmasaydı da en fazla öksüz sayısına sahip bölge olacaktı. 2003 yılında bu bölgedeki çocukların yüzde 12.3’ü (43 milyon). Aynı oranın Asya’da yüzde 7.3, Latin Amerika’da ise 6.2 olduğu düşünülürse, ortada iki kat fazla bir oran olduğu ortaya çıkacaktır.
  • Kimsesiz çocuk oranının en yüksek olduğu ülke Botswana’dır (yüzde 20). Bölgedeki 43 ülkeden 11’inde çocukların yüzde 15’ten fazlası öksüzdür. Bu ülkelerde AIDS’in öksüzlüğe yol açma payı yüzde 11 ile yüzde 78 arasında değişmektedir.
  • Sahra Güneyi Afrika’da HIV/AIDS’in ölümler ve bu yüzden öksüz kalan çocuklar üzerindeki etkisi 2010 yılına kadar artacaktır. Bu yıla gelindiğinde Botswana, Lesotho, Swaziland ve Zimbabwe’de her beş çocuktan birden fazlası öksüz kalmış olacaktır.
  • Kimsesiz kalanlar en büyük sayıya Asya’da ulaşıyor. Mutlak sayı olarak alındığında en fazla öksüz Asya’dadır. Bu ülkede öksüz çocuk sayısı 1.2 milyarla Sahra güneyi Afrika’dakinin (350 milyon) hemen hemen dört katıdır. 2003 yılında daha düşük prevalans oranlarına karşın herhangi bir nedenden dolayı öksüz kalanların sayısı, Sahra Güneyi Afrika’daki 43.4 milyonunun iki katı kadar, 87.6 milyondu.
  • Kimsesiz çocuk sayısı 1990 yılından bu yana neredeyse yüzde 10 azalmıştır. Ancak büyük nüfuslu kimi ülkelerde (Çin, Endonezya ve Pakistan gibi) HIV/AIDS salgını henüz yeni başlamaktadır. Bu salgın daha da yaygınlaştığı taktirde AIDS yüzünden anasız-babasız kalan çocuk sayısı büyük ölçüde artabilir.
  • Asya’da çocukların er az yüzde 10’unun öksüz olduğu üç ülke vardır: Afganistan -- yüzde 12; Lao Demokratik Halk Cumhuriyeti -- yüzde 10 ve Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti -- yüzde 10.
  • Latin Amerika ve Karayipler -- 2003 yılında bu bölgede 12.4 milyon öksüz vardı. Bu, 1990’dan bu yana hemen hemen yüzde 10 azalma anlamına gelmektedir. Yetişkinler arasında hastalık prevalansının yüzde 5.6 olduğu Haiti’de 2003 yılındaki öksüz çocuk oranı yüzde 15 olarak tahmin edilmektedir ve bu da bölge ortalamasının iki katından fazladır.

Uçurumun Eşiğindeki Çocuklar 2004 raporunu hakkında daha fazla bilgiyi Basın Merkezi’nde okuyabilirsiniz.

Evet Deyin, Kış 2003 sayımızda AIDS’i Anlamak metnini okuyabilirsiniz. Gençler Arasında HIV/AIDS’i önleme çalışmaları için 2001-2005 UNICEF Türkiye Programları’na bakınız.

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa

ARŞİV
   

RSS feed bağlantısı * RSS nasıl kullanılır …