Türkiye’deki gençlerin gelecekteki kariyer seçenekleri mesleki eğitim yoluyla genişletiliyor

Çocuk işçiliğini sona erdirmek ve çocukların eğitime devam etmesini sağlamak, birden fazla uygun öğrenme yöntemi ve seçeneği gerektiriyor. Bu yöntem ve seçeneklerin her çocuğun ve ailenin durumuna duyarlı olması önem taşıyor.

Gozde Ulkuer
DSCF3461
DSCF3461
11 Haziran 2021

Çocuk İşgücü Anketi verilerine göre 2019 yılında 5-17 yaş arası 720.000Türk çocuk çalışıyordu.[1]

Ekonomik baskılar, akademik alanda memnuniyetsizlik ve akademik başarısızlık çocukları okulu bırakıp işgücü piyasasına girmeye zorluyor. Öte yandan mülteci çocuklar gibi bazı çocuklar ise okulda dışlanmaya tepki olarak da çocuk işçiliğine yönelebiliyor.

Çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi ve çocukların bir şekilde eğitime devam etmesinin sağlanması, çocukların ve ailelerin farklı ihtiyaçlarına cevap veren birden fazla seçenek ve yöntem gerektiriyor. Mesleki ve teknik eğitim ve öğretim (MTEÖ) de bu seçeneklerden biri. Yüksek nitelikli ve pedagojik açıdan sağlam bir MTEÖ ve çıraklık sistemi, ergenlerin eğitime devam etmeleri ve mesleki beceriler kazanmalarının desteklenmesinde uygun bir yol olabilir. Bu sistem içerisinde mesleki eğitim verilen iş yerlerininçocuk haklarıyla uyumlu ve güçlü iş ilkelerini benimsemeleri önemlidir. MTEÖ, çocuk işçiliği ve eğitimi bırakma riski altında olan gençlere, sertifikalı ve aktarılabilir mesleki beceriler yoluyla öğrenme ve geleceğe hazırlanma fırsatları sağlayabilir.

(Üstte): Adana’daki bir Mesleki Eğitim Merkezi’nin (MEM) mesleki eğitim sınıfında bir öğrenci araba motoru üzerinde çalışıyor. Mağaza ve fabrikalarda çalışanlar da dahil olmak üzere yaklaşık 1.700 öğrenci bu merkezde eğitim alıyor ve estetisyenlikten marangozluğa kadar 142 meslek arasından seçim yapabiliyor.

************************************************************************************

Türkiye’de zorunlu eğitim 12 yıldır. 8’inci sınıfı (ilk-orta öğretim) tamamlayan çocuklar iki seçenekten birini tercih edebilir: Akademik eğitime lisede devam edebilir ya da Meslek Lisesi (ML) veya Mesleki Eğitim Merkezinde (MEM) mesleki eğitime geçebilirler.

 


[1] Çocuk İşgücü Anketi 2019, Türkiye İstatistik Kurumu https://turkstatweb.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=3380

 

 

DSCF3344
DSCF3344

Fotoğraftaki öğrenciler MEM’de verilen teorik dersi dinliyorlar. Her hafta sınıfta 1 veya 2 gün teorik ders, 4 veya 5 gün de işbaşı eğitimi veriliyor. Usta öğreticiler  tarafından yürütülen işbaşı eğitimleri, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uygun olarak çoğunlukla küçük ve orta ölçekli işletmelerde gerçekleştiriliyor. İşbaşı eğitimlerinde öğrencilere asgari ücretin en az üçte biri oranında ödeme yapılıyor. Mesleki Liselerde (ML) öğrenciler 5 gün teorik ders alıyor. Ayrıca öğrencilerin öğrendiklerini, öğretmen gözetiminde uygulamaya geçirdikleri atölyeler de bulunuyor. ML öğrencileri zorunlu staj da yapıyorlar. Öğrenciler hem ML hem de MEM’de önce Kalfalık Sertifikası, ardından Ustalık Sertifikası alabiliyorlar. MEM öğrencileri bazı ek dersler alarak lise diplomasına sahip olabiliyorlar. Bu da yükseköğretime devam etmelerine olanak tanıyor.

DSCF3366
DSCF3366

UNICEF Türkiye, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ile birlikte, Mesleki Eğitim Merkezlerinde çocuklarla düzenli etkileşim içinde olan koordinatör öğretmenlerin ve rehber öğretmenlerin kapasitelerinin güçlendirilmesine destek veriyor. Bu amaçla koordinatör ve rehber öğretmenlerin yanı sıra küçük ve orta ölçekli işletmeler aracılığıyla işbaşı eğitim imkanları sunan Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu’ndan (TESK) personel ve yöneticilere yönelik çeşitli eğitimler düzenlendi. UNICEF ortaklığıyla Eğitim Setleri, Koordinatör Öğretmen El Kitabı, Rehber Öğretmen El Kitabı, Mesleki Eğitim Merkezleri için Psikososyal Destek Modülleri ve Usta Öğretici El Kitapları gibi materyaller geliştirildi.

DSCF3378
DSCF3378

Fotoğraftaki öğrenciler, kişiliklerini en iyi şekilde yansıtan CD kapağı tasarladıkları bir proje üzerinde çalışıyorlar. Proje, UNICEF ortaklığında geliştirilen Psikososyal Destek Modülü’nde yer alan “kendini keşfetme” etkinliğinin bir parçası.  Mesleki eğitim merkezine devam eden çocuklara sunulan psikososyal destek faaliyetleri; benlik saygısının geliştirilmesinden farkındalık ve duygusal zekânın arttırılmasına ve kişiler arası iletişim becerilerine kadar değişiklik gösteriyor. Merkez, ergenlere ve gençlere istihdam edilebilirlik becerileri sağlıyor, mesleki eğitim yoluyla kişisel gelişimi ve sosyal uyumu desteklemeyi amaçlıyor.

DSCF3463
DSCF3463

Uygulamalı öğrenme de teorik derslerin bir parçası. Teknik ve mesleki eğitim, Millî Eğitim Bakanlığı’nın özel sektör ile yakın işbirliği içinde olduğu bir alan. Bir MEM’e kaydolan çocukların pratik yapmak, becerilerini geliştirmek ve eğitimlerini tamamlamak için bir iş yeri bulmaları gerekiyor. Bu kapsamda UNICEF Türkiye’nin TESK ile yaptığı çalışmalar hem eğitimin kalitesini arttırmayı hem de çocuk haklarını temel alan iş ilkelerine uygunluğunu sağlamayı amaçlıyor.

DSCF8407
DSCF8407

15 yaşındaki Muharrem, oto elektroniği alanında mesleki eğitim alıyor. Burada kurulum, aydınlatma ve müzik sistemi hakkında bilgi ediniyor. “Çalışmayı seviyorum. Ayrıca ders çalışmayı da seviyorum. Hem babam hem de ağabeyim oto servis sektöründe çalışıyor. Arabaları tamir ediyorlar. Ama oto elektroniği hakkında hiçbir şey bilmiyorlar. Ben biliyorum! Ustam da bu sektörden gelmiş; oto servis sektörü ile ilgili mesleki eğitim almış. Ustalık sertifikamı aldıktan sonra otomobil endüstrisinde tanınmış bir marka için çalışmak ya da belki babam ve erkek kardeşimle birlikte bir dükkân açmak istiyorum. Kim bilir!"

DSCF3479
DSCF3479

Muharrem arkadaşlarıyla birlikte sınıfının önünde dersin başlamasını bekliyor. “Bu merkeze gelmeyi seviyorum. Harika bir arkadaş çevresi edindim. Dışarıdakilerden farklılar. Dışarıdan arkadaşlarım beni başka şeylere sürükleyebilir. Buradakiler ise farklı… En iyi arkadaşım Muhammed. Mobilya imalatı konusunda eğitim alıyor.”

DSCF3603
DSCF3603

20 yaşındaki MEM öğrencisi Deniz, işbaşı eğitiminin bir parçası olarak özel bir oto servis istasyonunda araba tamir etmeyi öğreniyor. 2019’da MEM’e gitmeye başlamış ve bu iş yerinde Ustasından her şeyi sıfırdan öğrenmiş. İşbaşı eğitimi, onun da usta olma yolunda ilerlemesini sağlıyor ve gelir elde etmesine imkân tanıyor. Deniz böylece ev geçimine de katkı sağlayabiliyor.

“Buraya gelmeden önce tekstilde çalışıyordum. Sigortalı değildim. Dokuz ay çalışmam gerektiğini söylediler. Daha sonra Ticaret Odası’nda düzenlenen bir konferansa katıldım. Burada farklı alanları tanıttılar. Kuaförlük, aşçılık vs. Küçükken arabaları ve motosikletleri severdim. Sonra Filiz (oto servisinin sahibi) ile tanıştım ve kadın ustalar yetiştirmek istediğini duydum. Heyecanlandım. Onun ekibinde olmak istiyordum. Şimdi kuzenlerim benim yerimde olmak istiyorlar. Ailemdeki herkes çok mutlu. En çok annem destek oldu. Bu işte kız ve erkek çocuk arasında hiçbir ayrım yok, diyor. Başını dik tut, diyor. Ben de öyle yapıyorum. Baştaki Deniz ile şimdiki Deniz arasında çok fark var.”

DSCF3561
DSCF3561

“Bazen sınıfta öğrendiğim bir şey hakkında sorularım oluyor. Buraya gelip ustalarıma soruyorum ve her zaman memnuniyetle anlatıyorlar. Teorik dersle pratik uygulama birbirini tamamlıyor. Bu çok mantıklı.”

DSCF8472
DSCF8472

Oto servisinin sahibi Filiz, 20 yıldır bu işin içinde. “Öğrencileri her zaman kontrol ediyorum. Onlara günlerinin nasıl geçtiğini soruyorum. Öğrencilerin ihtiyaçlarını ve sorunlarını tespit etmek önemli. Deniz’e sık sık ‘Eksik gördüğün bir şey var mı? Herhangi bir önerin ya da geribildirimin var mı’ diye soruyorum. Onlara önerilerde bulunmaları için güvenli bir alan sağlamam gerekiyor. Bu tür sohbetler vasıtasıyla öğrenmek ve eğitim almak için burada olduklarını onlara hatırlatmalıyız.”