UNICEF, DSÖ ve Gavi uyarıyor: COVID-19 salgını nedeniyle rutin aşı programları aksadığı için, dünyada 80 milyonu aşkın çocuk difteri, kızamık ve çocuk felci gibi hastalıklara yakalanma riski ile karşı karşıya

Kuruluşlar; hep birlikte rutin bağışıklama faaliyetlerinin güvenli bir şekilde yürütülmesi ve aşıyla önlenebilen ölümcül hastalıklara karşı aşı kampanyalarının devam ettirilmesi için çağrıda bulunuyor.

22 Mayıs 2020
indian baby
UNICEF/UN058144/Vishwanathan

CENEVRE/NEW YORK, 22 Mayıs 2020 – COVID-19 salgını dünya genelinde hayat kurtarıcı bağışıklama hizmetlerini aksatıyor. Hem zengin hem de yoksul ülkelerde milyonlarca çocuk difteri, kızamık ve çocuk felci gibi hastalıklara yakalanma riski ile karşı karşıya. Dünya Sağlık Örgütü, UNICEF ve Gavi, 4 Haziran'da gerçekleştirilecek olan Uluslararası Aşı Zirvesi'nden önce ciddi bir uyarıda bulunarak bu riski hatırlattı. Söz konusu zirvede, dünya liderleri bir araya gelerek bağışıklama programlarının sürdürülmesine ve salgının düşük gelirli ülkelerdeki etkisinin azaltılmasına destek olacak.

Dünya Sağlık Örgütü, UNICEF, Gavi ve Sabin Aşı Enstitüsü tarafından toplanan verilere göre, 68’ten fazla ülkede rutin bağışıklama hizmetleri önemli ölçüde aksadı. Bu durumun, söz konusu ülkelerde yaşayan 1 yaşın altındaki yaklaşık 80 milyon çocuğu etkileme ihtimali çok yüksek.

 

ÇOCUKLARA YÖNELİK RUTİN BAĞIŞIKLAMA HİZMETLERİ AKSADI 

2020'nin Mart ayından bu yana, rutin çocukluk dönemi aşlaması hizmetleri tüm dünyada aksadı. 1970'lerde Genişletilmiş Bağışıklama Programı (EPI) başlatıldığından beri, ilk kez bu kadar büyük bir aksama yaşandı. Verilerin mevcut olduğu 129 ülkenin yarısından fazlasında (%53) bu aksaklıkların orta ila şiddetli düzeyde olduğu ya da 2020'nin Mart-Nisan ayları sırasında aşılama hizmetlerinin bütünüyle durdurulduğu bildirildi.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus; "Bağışıklama, halk sağlığı tarihinde hastalıkları önlemek için kullanılan en güçlü ve temel araçlardan biridir." dedi. İlaveten "COVID-19 salgını nedeniyle bağışıklama programlarının aksaması, kızamık gibi aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı son on ila yirmi yılda kaydedilen ilerlemeyi baltalayabilir."

"Londra'da 4 Haziran'da yapılacak olan Uluslararası Aşı Zirvesi'nde bağışçılar, savunmasız ülkelerde bu hayat kurtarıcı çalışmaları sürdürmek ve hızlandırmak için Aşı İttifakı Gavi'ye destek sözü verecekler. Bağışçıları, tüm kalbimle, Aşı İttifakı'nın tüm finansal ihtiyaçlarını karşılamaya davet ediyorum. Söz konusu ülkelerin, özellikle de bu ülkelerde yaşayan çocukların aşıya ve Gavi'ye çok ihtiyaçları var." dedi.


Hizmetlerin kesintiye uğramasının nedenleri farklılık gösterebiliyor. Bazı aileler, hareket kısıtlamaları nedeniyle evden ayrılma konusunda isteksiz davranabiliyor. Bu isteksizliğin nedeni, bilgi eksikliği ya da COVID-19 hastalığı virüsüne yakalanma korkusu olabiliyor. Seyahat kısıtlamaları veya COVID-19 salgınına müdahale etmekle görevlendirildikleri için ya da koruyucu ekipman eksikliği nedeniyle çok sayıda sağlık çalışanına da erişilemiyor.

"Tarihin herhangi bir dönemindeki verilerle kıyaslandığında, birçok ülkede daha çok sayıda çocuk, artık aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı korunuyor" açıklamasında bulunan Gavi'nin CEO'su Dr. Seth Berkley, "Kaydedilen bu muazzam ilerleme, COVID-19 salgını nedeniyle şu anda tehdit altında. Bu durum, kızamık ve çocuk felci gibi hastalıkların yeniden bir salgına neden olma riskini arttırıyor. Bağışıklama programlarının sürdürülmesi; daha fazla salgını önlemenin yanı sıra, aynı zamanda küresel ölçekte nihai bir COVID-19 aşısını yaygınlaştırmak için ihtiyacımız olan altyapıya sahip olmamızı da sağlayacaktır", dedi.

Aşıların ulaştırılmasıyla ilgili gecikmeler, durumu daha da kötüleştiriyor. UNICEF; iş yeri kapatma tedbirleri, bunun sonucunda ticari uçak seferlerinin azalması ve tarifesiz seferlerin sınırlı olması nedeniyle, planlanan aşı teslimatlarında ciddi bir gecikme yaşandığını bildirdi. Bu gecikmeleri azaltmak için UNICEF, hayat kurtarıcı aşılar da dâhil olmak üzere insani yardım malzemelerinin uygun bir maliyetle taşınabilmesini sağlamaları için hükümetlere, özel sektöre, havayolu sektörüne ve diğer kuruluşlara çağrıda bulunuyor. Gavi, kısa bir süre önce UNICEF ile bir anlaşma imzaladı. Söz konusu anlaşma kapsamında, mevcut ticari uçuş sayısının azalması nedeniyle aşıların artan ulaşım ve teslimat masraflarının karşılanması için ön finansman sağlanıyor.

UNICEF Genel Direktörü Henrietta Fore, "Bir hastalığa karşı mücadelemizin, diğer hastalıklarla mücadele ederken kaydettiğimiz uzun vadeli ilerlemeleri baltalamasına izin veremeyiz." dedi. "Kızamık, çocuk felci ve koleraya karşı etkili aşılarımız var. Şartlar, bazı bağışıklama faaliyetlerini geçici olarak durdurmamızı gerektirse de, aşı programlarının mümkün olan en kısa sürede yeniden başlatılması gerekiyor. Aksi takdirde, ölümcül bir salgını başka bir salgınla takas etmiş oluruz." dedi.

Gelecek hafta, Dünya Sağlık Örgütü, salgın sırasında gerekli hizmetlerin sürdürülmesi konusunda ülkelere yeni tavsiyelerde bulunacak. Bu tavsiyeler; bağışıklama hizmetlerinin güvenli bir şekilde nasıl sağlanacağına ilişkin önerileri de içerecek.

 

KİTLESEL BAĞIŞIKLAMA KAMPANYALARI GEÇİCİ OLARAK DURDURULDU

Birçok ülkede kolera, kızamık, menenjit, çocuk felci, tetanos, tifo ve sarı humma gibi hastalıklara karşı önleyici aşı kampanyaları geçici olarak ve haklı gerekçelerle askıya alındı.  Bu önlemler, COVID-19 salgınının erken dönemlerinde bulaşma riskini azaltmayı ve fiziksel mesafeyi korumayı amaçlıyordu.

Özellikle de kızamık ve çocuk felci aşı kampanyaları bu durumdan çok olumsuz bir şekilde etkilendi. 27 ülkede kızamık aşısı kampanyaları askıya alındı ve 38 ülkede çocuk felci aşısı kampanyaları durduruldu. Gavi tarafından desteklenen ve düşük gelirli 21 ülkede yaşayan 24 milyonu aşkın kişi, aşı kampanyalarının ve yeni aşıların ertelenmesi nedeniyle çocuk felci, kızamık, tifo, sarı humma, kolera, rota virüsü, HPV, menenjit A ve kızamıkçık riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

Mart ayı sonlarında, kitlesel aşı kampanyalarının COVID-19 salgınını arttırabileceği uyarısında bulunulmuştu. DSÖ, COVID-19 virüsünün bulaşma riskini azaltacak risk değerlendirmeleri yapılırken ve etkili önlemler alınırken ülkelerin önleyici aşı kampanyalarını geçici olarak durdurmalarını önermişti.  

DSÖ, o tarihten bu yana durumu izliyor ve şimdi de ülkelerin kitlesel aşı kampanyalarını tekrar ne zaman başlatacaklarını ve nasıl sürdüreceklerini belirlemelerine yardımcı olmak için tavsiyelerde  bulunuyor. Söz konusu tavsiyelerde, ülkelerin özel risk değerlendirmeleri yapması gerektiği belirtiliyor. Bu değerlendirmelerin COVID-19’un bulaşma riskiyle ilgili yerel dinamiklere, sağlık sistemi kapasitesine ve salgına karşı önleyici aşı kampanyaları yürütmenin halk sağlığı yararlarına dayandırılması gerekiyor.

Söz konusu rehberlik doğrultusunda ve çocuk felci salgını riskiyle ilgili artan kaygılar nedeniyle,  Küresel Çocuk Felcini Yok Etme Girişimi (GPEI) başta çocuk felci riskinin yüksek olduğu ülkeler olmak üzere ülkelere, çocuk felci aşısı kampanyalarını güvenli bir şekilde sürdürmek için planlama faaliyetlerini başlatmalarını tavsiye ediyor.

Zorluklara rağmen, çok sayıda ülke, bağışıklama programlarını sürdürmek için özel bir çaba sarf ediyor. Örneğin, Uganda, bağışıklama hizmetlerinin diğer temel sağlık hizmetleriyle birlikte devam etmesini sağlıyor. Hatta topluma erişim faaliyetleri için ulaşımı finanse ediyor. Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti, Mart ayında uygulanan ulusal karantina tedbirlerine rağmen, sahada fiziksel mesafe önlemlerini almak suretiyle, belirli yerlerde rutin bağışıklama faaliyetlerinin yürütülmesini sağlıyor.

 

Editörlere notlar


UNICEF ve DSÖ kaynaklarından fotoğraf ve videoları indirebilirsiniz. Çocuk felciyle ilgili yeni rehberlere buradan erişebilirsiniz.

Analiz Hakkında

Aşılama kampanyaları

15 Mayıs itibariyle aşı kampanyalarını erteleyen ülkelerin toplamı # *

Kızamık/ Kızamık-Kızamıkçık/ Kızamık- Kabakulak-Kızamıkçık (M/MR/MMR)

27

Çocuk felci (IPV)

7

İki bileşenli oral çocuk felci aşısı (bOPV)

26

Tek bileşenli oral çocuk felci aşısı Tip 2 (mOPV2)

13

Menenjit A (MenA)

2

Sarı Humma (YF)

4

Tifo (TCV)

2

Kolera (OCV)

5

Tetanos-Difteri (Td)

7

107 ülkede Sağlık Bakanlıkları ve küresel sağlık kuruluşlarının temsilcileri de dâhil olmak üzere 800'den fazla bağışıklama uzmanının katılımı ile bağışıklamaya ilişkin kısa bir online anket gerçekleştirilmiştir. Katılımcı ülkelerin 53'ü Aşı İttifakı Gavi tarafından desteklenen düşük gelirli ülkelerdi. Kampanyalara ilişkin veriler, 15 Mayıs 2020 itibariyle üye ülkeler tarafından Dünya Sağlık Örgütü'ne bildirilen verilere dayanmaktadır. Hizmetlerin aksama nedenleri ile ilgili veriler de bölgelerden ve eğitim platformu Scholar üzerindeki 1600 katılımcılı bir anketten alınmıştır.

4 Haziran'da İngiltere hükümeti, Uluslararası Aşı Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak. Bu zirve, 2021-2025 yılları arasında 68 düşük gelirli ülkede 300 milyon çocuğu ölümcül hastalıklara karşı korumayı amaçlayan Aşı İttifakı Gavi için en az 7,4 milyar ABD Doları toplamayı hedeflemektedir. Bu finansman, COVID-19 salgınının oluşturduğu zararı azaltmak için önümüzdeki yıllarda ihtiyaç duyulacak kitlesel aşılama kampanyalarının yapılmasını ve sağlık sistemlerinin yeniden oluşturulmasını desteklemek için kullanılacak.

Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler sistemi içinde halk sağlığı alanına küresel liderlik ediyor. 1948 yılında kurulan DSÖ; sağlıklı yaşamı teşvik etmek, dünyayı güvende tutmak ve savunmasız gruplara hizmet etmek için 150'yi aşkın ofisle, altı bölgede, 194 üye ülkeyle birlikte çalışıyor. Kuruluş; 2019-2023 dönemi için bir milyarı aşkın insanın daha kapsamlı sağlık güvencesine sahip olmasını sağlamayı amaçlıyor. Bunun yanı sıra, bir milyar insanı daha sağlıkla ilgili acil durumlardan korumayı ve ilave bir milyar insanın da sağlık ve esenliklerini arttırmayı hedefliyor.

Küresel Çocuk Felcini Yok Etme Girişimi; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Rotary International, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Bill & Melinda Gates Vakfı ve Aşı İttifakı Gavi de dâhil olmak üzere altı paydaşla, ulusal hükümetler tarafından yönetilen kamu-özel sektör ortaklığıdır. Amacı, dünya çapında çocuk felcini ortadan kaldırmaktır.

Aşı İttifakı Gavi, ölümcül hastalıklara karşı dünyadaki çocukların yarısının aşılanmasını sağlayan kamu-özel sektör ortaklığıdır. Gavi; 2000 yılında kuruluşundan bu yana, bütün bir neslin aşılanmasına yardımcı oldu, 760 milyondan fazla çocuğun aşı olmasını sağladı ve 13 milyonu aşkın ölümü önledi. Gelişmekte olan ülkelerde, çocuk ölümlerinin yarı yarıya azaltılmasına yardımcı oldu. Bunun yanı sıra, sağlık sistemlerini destekleyen ve Ebola, kolera, menenjit ve sarı humma aşıları için küresel stokları finanse eden Gavi, küresel sağlık sisteminin iyileştirilmesinde de önemli bir rol oynuyor.

Aşı İttifakı; gelişmekte olan ülkeleri ve bağışçı hükümetleri, Dünya Sağlık Örgütü'nü, UNICEF'i, Dünya Bankası'nı, aşı endüstrisini, teknik kurumları, sivil toplumu, Bill & Melinda Gates Vakfı'nı ve diğer özel sektör paydaşlarını bir araya getiriyor. Gavi'nin çalışmalarını finanse eden bağışçı hükümetlerin ve diğer önde gelen kuruluşların tam listesini buradan görüntüleyebilirsiniz.

İrtibat Kişileri

Sema Hosta
Chief of Communication
UNICEF in Turkey
Telefon: +90 533 622 8346

UNICEF hakkında

UNICEF en dezavantajlı durumdaki çocuklara ulaşmak için dünyanın en zorlu kimi yörelerinde çalışmalar yürütmektedir. 190 ülkede ve bölgede herkes için daha iyi bir dünya adına tüm çocuklar için çalışıyoruz. UNICEF ve çocuklara yönelik çalışmaları hakkında daha fazla bilgi için: www.unicef.org.UNICEF’i Twitter ve Facebook’tan takip edin.