Ülkeler, koronavirüs salgını hakkında zararlı bilgilerin yayılmasını önlemek için daha etkili adımlar atmalı

23 Eylül 2020
mother and daughter
UNICEF/UNI355858/Panjwani

New York, 23 Eylül 2020 – Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), BM, uzman kuruluşlar ve paydaşlar uyardı: “Ülkeler bilime dayalı bilgileri zamanında açıklamak ve yanlış bilgilerin yayılmasını önlemek için eylem planları geliştirmeli ve uygulamalı. Bunu yaparken ifade özgürlüğüne saygı gösterilmeli.”

DSÖ, BM, UNICEF, UNAIDS, BM Kalkınma Programı (UNDP), UNESCO, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), BM Global Pulse girişimi ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC); 75. BM Genel Kurulu çerçevesinde Endonezya, Tayland ve Uruguay’ın da katılımıyla bir dijital platformda bir seminer düzenledi. Etkinlikte, yanlış bilgilerin ve kasıtlı olarak yayılan ve doğruluğu olmayan bilgi anlamına gelen dezenformasyonun yol açtığı zararlara değinildi.

BM Genel Sekreteri António Guterres, “Virüsün küresel çapta yayılmasıyla birlikte, doğru olmayan ve hatta tehlikeli sayılabilecek mesajlar da sosyal medyada çığ gibi büyüdü. Bu da kişilerin aklının karışmasına, yanlış yönlendirilmelerine ve yanlış bilgilendirilmelerine neden oldu,” açıklamasında bulundu. “Verified” (Doğrulandı) adlı girişimimiz, yanlış bilgilerle mücadele etmek üzere gerçek bilgileri kullanıyor. Bilimi destekleyen, çözümler sunan ve dayanışma ruhunu pekiştiren içerikleri yaygınlaştırmak amacıyla medya ortakları, bireyler, sosyal medya fenomenleri ve sosyal medya platformları ile birlikte çalışıyoruz. Bu, gelecek günlerde aşı bulunduğu takdirde, aşının güvenirliğine ve etkililiğine dair kamuoyunda güven oluşturmamızda kritik önem taşıyor. Çünkü herkesin erişebileceği uygun maliyetli bir “halk aşısı”na ihtiyaç duyuyoruz.”

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus: “Yanlış bilgilendirme ve dezenformasyon, kişilerin sağlığını ve hayatlarını riske atmakta, kurumlara ve sağlık sistemlerine duyulan güveni baltalamaktadır. Küresel salgın ile mücadele edebilmek için güven ve dayanışmaya gereksinim var, ancak güvensizliğin hüküm sürdüğü hallerde dayanışma azalıyor. Yanlış bilgiler, küresel salgına karşı yapılan müdahaleleri sekteye uğratıyor. Bu nedenle, bununla mücadele etmek için güçlerimizi birleştirmeli ve bilime dayalı halk sağlığı tavsiyelerini yaymalıyız. Koronavirüse müdahalede geçerli olan ilkeler, bilgi salgını anlamına gelen infodeminin yönetilmesinde de geçerlidir. Bunu hep birlikte ve dayanışma içinde önlemeli, tespit etmeli ve müdahalede bulunmalıyız.” 

UNDP Yöneticilerinden Achim Steiner: “Küresel salgına yönelik müdahaleleri doğrudan ve açıkça etkileyen dezenformasyon, halkın demokratik sürece ve kurumlara duyduğu güveni baltalamakta, toplumsal bölünmeleri şiddetlendirmektedir. Bu, içinden geçmekte olduğumuz dönemin en kaygı verici yönetişim zorluklarından birisidir. UNDP, insan haklarına saygı gösteren bütüncül müdahaleler geliştirebilmek amacıyla Üye Devletler, diğer BM kuruluşları ve paydaşlar ile aktif olarak dayanışma içinde çalışmaktadır.”

UNICEF Genel Direktörü Henrietta Fore: “Yanlış bilgi, günümüzde çocukların karşı karşıya kaldığı, hızla büyümekte olan zorluklardan biri. Yanlış bilgi, toplumda yerleşmiş güven eksikliğinden ve kurumlara duyulan güvendeki çatlaklardan istifade ederek bunları daha da derinleştirmekte, bilime ve tıbba duyulan güveni baltalamakta ve toplumları bölmektedir. Öyle ki yanlış bilgi, bazı durumlarda ölümcül bile olabilmektedir. Örneğin ebeveynler, yanlış bilgi nedeniyle çocuklarına aşı yaptırmayabilir. Yanlış bilgiyi bir hastalıktan ziyade bir semptoma benzetebiliriz. Bunu bertaraf edebilmek ise sadece doğruların iletilmesinden daha fazlasını gerektirmektedir. Bu durum; liderler, topluluklar ve bireyler arasında güven ortamının tesis edilmesini gerekli kılmaktadır.”

İcra Direktörü Winnie Byanyima: “Koronavirüsü sadece bilimsel gerçekler ve toplum düzeyinde bir dayanışma ile yenebiliriz. Yanlış bilgi, damgalama ve ayrımcılığı tırmandırıyor; insan haklarının korunmasına, risk altında olan ve ötekileştirilen kişilerin sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişimine engel oluyor.”

UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay: “UNESCO, küresel salgının başlamasıyla birlikte daha da şiddetlenen yanlış bilgi yayılımının önüne geçmek için birçok paydaşını seferber etti. Aralarında medya ortakları, gazeteciler, araştırmacı kişi ve kuruluşlar, yerel radyo kanalları ve uzmanların da yer aldığı paydaşlar, vatandaşlara, söylentilerle mücadele etmelerinde yardımcı olmaktadır. Kaliteli ve güvenilir bilgilerin paylaşılmasını teşvik etmede topluluk düzeyinde seferberlik elzemdir. Fakat bunu yaparken ifade özgürlüğüne de saygı duymalıyız. Özgür, bağımsız ve çoğulcu bir basın, bugün, hiç olmadığı kadar gerekli.”

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) Genel Sekreteri Houlin Zhao: “Güven, dijital dünyamızın temel taşlarından biridir. Köklü bir geçmişe sahip DSÖ-ITU BeHe@lthy BeMobile girişiminin temelleri üzerinde hareket eden ITU, krizin başlangıcından bu yana ülkelerin İletişim ve Sağlık Bakanlıkları ve mobil ağ operatörleri ile çalışıyor. ITU bu kapsamda internete erişimi olmayan kişilere kısa mesaj gönderiyor, Koronavirüs hakkında bilime ve bulguya dayalı sağlık tavsiyelerini doğrudan cep telefonlarına iletiyor.”

DSÖ ve ortakları, ülkeleri konu hakkında uyarıyor: “Ülkeler, eylem planlarını hazırlarken, farklı topluluklarla beraber çalışmalı ve onların sesine kulak vermeliler. Ayrıca güven tesis etmek ve yanlış bilgilere itimat etmemeleri için bu toplulukları güçlendirmeliler”.

IFRC Genel Sekreteri Jagan Chapagain: “Hastalığı ve hastalığa yönelik müdahaleleri ne şekilde algıladıklarını anlamamız için topluluklarla iletişim halinde olmalıyız. Bu, güven oluşturmak ve salgınları sona erdirmek açısından kritik önem taşımaktadır. Gerçekleştirdiğimiz müdahaleler toplulukların kaygılarını gidermeye yönelik olmazsa, insanların bizlere ve ilgili kurumlara olan güveni sarsılır ve salgına yönelik verdiğimiz mücadelede başarısız olma riski ile karşı karşıya kalırız. Krize yönelik mücadelede yerel birimler, ön saflarda her zamankinden fazla görev almaktadır. Bu birimler topluluklar arasında yayılan bilginin ve onlardan gelen geribildirimin anlaşılmasında ve gerekli adımların atılmasında kritik bir rol oynamaktadır.”  

Çevrimiçi seminere ev sahipliği yapan kuruluşlar; doğru bilgilerin aktarılması, yanlış bilgilerin yayılmasının önüne geçilmesi ve dezenformasyonun engellenmesi konusunda basına, sosyal medya platformlarına, sivil toplum liderlerine ve sosyal medya fenomenlerine eylemlerini güçlendirmeleri için çağrıda bulundular. Halk sağlığı müdahalelerinin etkin ve güvenilir olması için, doğru bilgiye erişim sağlanması ve gerek çevrimiçi gerek çevrimdışı ortamlarda fikirlerin serbest bir şekilde paylaşılması kilit önem taşımaktadır.

BM Genel Sekreterliğinin büyük veri ve yapay zekâ konusundaki girişimi olan BM Global Pulse’ın Direktörü Robert Kirkpatrick: "BM Global Pulse, kriz zamanlarında savunmasız toplulukları korumak amacıyla on yıl önce BM Sistemi içinde kurulmuştur ve gerçek zamanlı ve bilgilendirici araştırmaların kullanılmasına öncülük etmektedir. Bu küresel salgın süresince BM’nin ve Üye Devletlerin, ileri analitik çözümlere yönelik taleplerinde muazzam bir artış gözlemledik. Yanlış bilgilerin ve dezenformasyonun tespit edilmesi ve bunlarla mücadele edilmesi için DSÖ ve diğer ortaklarla çalışmaya devam edeceğiz.” 

###

Editörlere Not

DSÖ, bilgi salgını anlamına gelen infodemi sözcüğünü gerek çevrimiçi gerek çevrimdışı ortamlarda aşırı bilgi fazlalığı olarak tanımlamaktadır. İnfodemi hem yanlış bilgi ve dezenformasyonu hem de doğru bilgileri içermektedir.

Mayıs 2020’de, DSÖ Üye Devletleri, Dünya Sağlık Asamblesinde, koronavirüse yönelik müdahale ile ilgili olarak WHA73.1 numaralı kararı almıştır. Karar, infodeminin yönetilmesinin, küresel koronavirüs salgınının kontrol altına alınmasında kritik bir rol oynadığının altını çizmektedir. Kararda, Üye Devletlere, koronavirüsle ilgili güvenilir içerik sağlamaları, yanlış bilgilerin ve dezenformasyonun bertaraf edilmesine yönelik önlemler almaları ve hastalığa yönelik müdahale çerçevesinde dijital teknolojilerden yararlanmaları konusunda çağrıda bulunulmaktadır. Karar aynı zamanda, yanlış bilgileri ve dezenformasyonu dijital boyutuyla ele almak, sağlık alanında yapılan müdahaleleri baltalayacak siber saldırıları önlemeye yönelik çalışmalar gerçekleştirmek ve halkla, bilime dayalı verilerin paylaşılmasını desteklemek konusunda uluslararası kuruluşlara çağrıda bulunmaktadır.

İrtibat Kişileri

Sema Hosta
Chief of Communication
UNICEF in Turkey
Telefon: +90 533 622 8346

UNICEF hakkında

UNICEF en dezavantajlı durumdaki çocuklara ulaşmak için dünyanın en zorlu kimi yörelerinde çalışmalar yürütmektedir. 190 ülkede ve bölgede herkes için daha iyi bir dünya adına tüm çocuklar için çalışıyoruz. UNICEF ve çocuklara yönelik çalışmaları hakkında daha fazla bilgi için: www.unicef.org.UNICEF’i Twitter ve Facebook’tan takip edin.