เด็กเยาวชนกับการพัฒนานวัตกรรมการสื่อสารเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง

ส่งเสริมศักยภาพด้านความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมให้แก่เด็กและเยาวชน

มูลนิธินวัตกรรมสร้างสรรค์สังคม
ภาพหมู่ของเหล่าเยาวชนที่เข้ามาร่วมกิจกรรมพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการเยาวชนของยูนิเซฟ ณ ออฟฟิศของยูนิเซฟ ประเทศไทย
ศิรเศรษฐ ตู้จินดา
05 มกราคม 2021

ในโลกศตวรรษที่ 21 มีพัฒนาการทางนวัตกรรมและเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า การสื่อสารที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เกิดเครื่องมือและกระบวนการสื่อสารด้วยวิธีและช่องทางใหม่ ๆ ซึ่งมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตประจำวัน การสื่อสารระหว่างกลุ่มคน ตลอดจนการสื่อสารสู่สารสาธารณะต่อสังคมในวงกว้าง 

ยูนิเซฟประเทศไทย และมูลนิธินวัตกรรมสร้างสรรค์สังคม (Social Innovation for Creative Society) เล็งเห็นความจำเป็นในการส่งเสริมเด็กและเยาวชนให้มีทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ จึงได้จัดโครงการพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการเยาวชนขององค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติการสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลง (Communication for Change Programme for Youth Leaders) เพื่อส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนมีความรู้ความเข้าใจการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ และพัฒนาศักยภาพเด็กและเยาวชนเป็นนักสื่อสารที่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นต่อชุมชนและสังคมได้ 

การพัฒนานวัตกรรมการสื่อสารเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงโดยเด็กและเยาวชน เริ่มต้นจากการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติตามภารกิจของยูนิเซฟประเทศไทย 5 ด้านได้แก่ (1) งานด้านการพัฒนานโยบาย เกี่ยวกับการรณรงค์เชิงนโยบายด้วยการใช้ข้อมูลและงานวิจัยเป็นตัวขับเคลื่อน (2) งานด้านการคุ้มครองสิทธิ ในประเด็นเรื่องสิทธิเด็กและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนในประเทศไทย (3) งานด้านการศึกษา ในประเด็นความท้าทายด้านการศึกษาที่เกิดขึ้นในสังคมไทย (4) งานด้านสถานการณ์ฉุกเฉิน เรียนรู้ผ่านกรณีศึกษาการทำงานในสถานการณ์ COVID-19 และ (5) งานด้านวัยรุ่น ในประเด็นการพัฒนาการมีส่วนร่วมของวัยรุ่น ความท้าทายด้านสุขภาพวัยรุ่นและร่วมระดมความคิดเห็นถึงทิศทางการพัฒนาวัยรุ่นในประเทศไทย

ทีม "น้องเม้ง" กับแนวคิดนวัตกรรมด้านการสื่อสารของพวกเขาและเธอ
Siraset Tuchinda

 จากการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติภารกิจของยูนิเซฟประเทศไทย 5 ด้าน ชุดข้อมูลความรู้ที่เกิดขึ้นจะถูกนำเป็นฐานเพื่อพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมการสื่อสารในกิจกรรม “การสื่อสารสร้างการเปลี่ยนแปลง” โดยมีเป้าหมายให้เยาวชนที่เข้าร่วมพัฒนาศักยภาพสู่การเป็นนักสื่อสารที่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างแปลกใหม่และสร้างสรรค์ เรียนรู้ผ่านกิจกรรมและฝึกปฏิบัติ เริ่มจากการเรียนรู้แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับสื่อและการสำรวจต้นทุนของตนเองก่อนเตรียมลงมือสร้างสื่อ เพื่อค้นหาว่าตนเองมีทักษะความสามารถอะไรที่สามารถนำมาใช้ในการออกแบบสื่อสร้างสรรค์ได้

เรียนรู้กระบวนการคิดสร้างสรรค์ ผ่านเครื่องมือความคิดสร้างสรรค์ 8 รูปแบบ ได้แก่ การจับคู่ การเชื่อมโยง การแตกกระจายความคิด การสังเคราะห์ การสลับกลับมุมมอง การขยายผล การลอกเลียนแบบ การสร้างสมดุล เพื่อให้เห็นว่าคิดสร้างสรรค์มีหลายแบบและสามารถหยิบไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ ตลอดจนได้ฝึกปฏิบัติการออกแบบสื่อสร้างสรรค์ผ่านเครื่องมือ “ผืนผ้าใบแห่งการสื่อสาร” (Communication canvas) เครื่องมือนี้มีคำถามสำคัญว่า ประเด็นที่ต้องการสื่อสารคืออไร ใครคือผู้ส่งสาร สารที่ต้องการสื่อ สื่อสารผ่านช่องทางใด ใครคือกลุ่มเป้าหมายที่รับสาร และผลที่เกิดขึ้นจากการสื่อสาร โดยผืนผ้าใบแห่งการสื่อสารจะเป็นเครื่องมือในการออกอบบนวัตกรรมการสื่อสารต่อไป

ป้ายกระดาษที่เขียนว่า ”ขอบคุณที่รับฟังพวกเรา“
ศิรเศรษฐ ตู้จินดา

เด็กและเยาวชนทุกคนได้เลือกประเด็นที่ตนเองสนใจจากภารกิจของยูนิเซฟประเทศไทย 5 ด้าน แล้วรวมกลุ่มเพื่อร่วมกันออกแบบสื่อสร้างสรรค์สร้างการเปลี่ยนแปลง แบ่งออกเป็น 7 กลุ่ม เพื่อออกแบบวัตกรรมการสื่อสาร 7 โครงการ ผลงานของเยาวชนออกแบบร่วมกันทั้ง 7 โครงการ มีดังนี้

  1. ประเด็นนโยบายสังคม โครงการ “การผจญภัยของน้องเท่าเทียม” มีเป้าหมายเพื่อให้หน่วยงานท้องถิ่นตระหนักถึงการสนับสนุนให้เด็กเยาวชนทุกคนได้เข้าเรียนอย่างมีคุณภาพและเท่าเทียม ผ่านการจัดนิทรรศการ 4 ห้อง ให้หน่วยงานในระดับท้องถิ่นเข้าใจสถานการณ์ของเด็กและเยาวชนมากยิ่งขึ้น 
  2. ประเด็นคุ้มครองสิทธิ โครงการ “เรียนรู้สิทธิเด็กผ่านบอร์ดเกม” มีเป้าหมายให้เด็กรับรู้สิทธิและคุณค่าของตนเอง หน่วยงานที่เกี่ยวข้อรับรู้และเห็นคุณค่าความแตกต่างของมนุษย์ ตลอดจนช่วยเหลือเด็กให้ได้รับการคุ้มครองสิทธิได้ ผ่านนิทานสำหรับเด็กเล็ก และบอร์ดเกมสำหรับเยาวชนและผู้ใหญ่ 
  3. ประเด็นการคุ้มครองเด็ก โครงการ “Help Me Please! Save the Children” มีเป้าหมายเพื่อให้ผู้คนทั่วไปมีความรู้ที่ถูกต้องในการช่วยเหลือเด็กที่ถูกกระทำความรุนแรง ผ่านการทำสื่อประเภทต่าง ๆ เผยแพร่ทางโซเชียลมีเดียให้คนที่พบเห็นได้ตระหนักและสามารถส่งต่อสู่สังคมวงกว้างได้
  4. ประเด็นการศึกษา โครงการ “สร้างความเท่าเทียมด้านการศึกษาให้กับบุตรหลานแรงงานข้ามชาติ” ผ่านการจัด TED Talk วิดีโอสั้น และวงเสวนา ในเรื่องสิทธิและความเท่าเทียมทางการศึกษา
  5. ประเด็นการศึกษา โครงการ “โครงการพหุปัญญาเด็กและเยาวชน” เป้าหมายเพื่อเสนอความแตกต่างของความฉลาดของมนุษย์ผ่านกิจกรรม 4 รูปแบบคือเวิร์กช้อปให้เห็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงกับเด็กและเยาวชน กิจกรรมฐาน “TED Talk เด็กและเยาวชน” และกิจกรรมทั้งหมดเผยแพร่ทางโซเชียลมีเดีย 
  6. ประเด็นวัยรุ่นและการมีส่วนร่วม โครงการ “Open Voice เสียงที่อยากได้ยิน” มีเป้าหมายเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายด้านเด็กและเยาวชน ผ่านการรวบรวมและเผยแพร่ “เสียงจริง ๆ” ของเด็ก และเยาวชนทั่วประเทศ เพื่อเป็นเสียงสะท้อนปัญหา ผ่านจากช่องทางเว็บไซต์เฟซบุ๊กและแชทบอท
  7. ประเด็นสถานการณ์ฉุกเฉิน โครงการ “สถานการณ์ฉุกเฉิน: COVID-19 ในพื้นที่ชายขอบ” มีเป้าหมายเพื่อให้คนชายขอบเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับโรคระบาดและสถานการณ์ฉุกเฉินอื่น ๆ ผ่านการสรุปข้อมูลหลากหลายภาษา ผ่านแผ่นพับ การเผยแพร่ออนไลน์และแจกจ่ายลงในพื้นที่ห่างไกลไม่มีอินเทอร์เน็ต
ภาพหมู่ของเหล่าเยาวชนที่เข้ามาร่วมกิจกรรมพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการเยาวชนของยูนิเซฟ ณ ด้านหน้าของอาคารออฟฟิศของยูนิเซฟ ประเทศไทย
ศิรเศรษฐ ตู้จินดา

เมื่อออกแบบนวัตกรรมการสื่อสารแล้ว ได้มีการเปิดตลาดนวัตกรรมเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเปิดให้ลงคะแนนให้กับโครงการที่ตนเองชื่นชอบ โดยกลุ่มนวัตกรรมการสื่อสารสร้างการเปลี่ยนแปลงที่มีคะแนนโหวตสูงสุดคือโครงการ “การผจญภัยของน้องเท่าเทียม”  

จากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน เด็กและเยาวชนสะท้อนว่านวัตกรรมการสื่อสารทุกโครงการมีศักยภาพมากพอที่จะผลักดันให้โครงการเกิดขึ้นได้จริง ตลอดจนแนวคิดและเครื่องมือการพัฒนานวัตกรรมการสื่อสารสามารถนำไปพัฒนาต่อยอด เพื่อให้เกิดการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ต่อชุมชนและสังคมได้ต่อไป