ศิลปะการสำรวจข้อมูลในพื้นที่ห่างไกล

การสำรวจสถานการณ์สตรีและเด็กในประเทศไทยเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของเด็กทุกคน

สิรินยา วัฒนสุขชัย
พนักงานแจงนับของสำนักงานสถิติแห่งชาติ 2 คน อยู่บนมอเตอร์ไซค์มุ่งหน้าไปยังหมู่บ้านในแม่ฮ่องสอน
UNICEF Thailand/2022/Roisri
พนักงานแจงนับของสำนักงานสถิติแห่งชาติหลายร้อยคนทำงานแข่งกับเวลาเพื่อเก็บข้อมูลมากกว่า 34,000 ครัวเรือนทั่วประเทศ
14 กุมภาพันธ์ 2023

ลาวัลย์ จุนยานันท์ยังคงใจเย็นพยายามกรอกชื่อนามสกุล และวันเดือนปีเกิดของสมาชิกทุกคนลงในแท็บเลตอย่างช้า ๆ ตามคำบอกของสมาชิกแต่ละคน จนกระทั่งเวลาผ่านไปราว 20 นาที เธอต้องขอดูทะเบียนบ้านของทั้งครอบครัวเพื่อเธอจะได้ป้อนข้อมูลพื้นฐานของสมาชิกทุกคนในครัวเรือนลงในแบบสำรวจออนไลน์ได้อย่างเร็วขึ้น

ถึงแม้งานจะดำเนินไปอย่างช้า ๆ แต่ลาวัลย์ เจ้าหน้าที่เก็บข้อมูลวัย 45 ปีที่ทำงานกับสำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานแม่ฮ่องสอนมานานถึง 24 ปี ก็ทยอยกรอกข้อมูลของสมาชิก 10 กว่าคนของครอบครัวใหญ่นี้ลงในแท็บเลตให้ครบถ้วน และเธอไม่ได้แสดงท่าทีอึดอัดที่จะใช้เวลาอีกหนึ่งชั่วโมงในการซักถามสมาชิกครอบครัวทีละคน

ลาวัลย์กำลังเก็บข้อมูลสำหรับการสำรวจสถานการณ์สตรีและเด็กในประเทศไทย พ.ศ. 2565 หรือ Multiple Indicator Cluster Survey (Thailand 2022 MICS) ซึ่งเป็นการสำรวจใหญ่ที่สุดในประเทศว่าด้วยเด็กและสตรีที่สำนักงานสถิติแห่งชาติจัดทำทุก 3 ปีโดยได้รับการสนับสนุนจากองค์การยูนิเซฟ

การสำรวจดังกล่าวเก็บข้อมูลกว่า 150 ตัวชี้วัดเกี่ยวกับความเป็นอยู่ของครัวเรือน ภาวะเจริญพันธุ์และอนามัยแม่และเด็ก โภชนาการ การกินนมแม่และการกินอาหารของเด็ก พัฒนาการของเด็ก การเข้าถึงการศึกษา ทักษะการเรียนรู้ ความใส่ใจและการมีส่วนร่วมของพ่อแม่และผู้ปกครอง รวมถึงการแต่งงานเร็ว การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ระเบียบวินัยของเด็กและทัศนคติเกี่ยวกับความรุนแรง หน้าที่ของลาวัลย์คือเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งหมดนี้โดยการตั้งคำถาม ตรวจสอบสภาพความเป็นอยู่ให้แน่ใจว่าตรงกับข้อมูลที่ได้รับ และวัดส่วนสูงชั่งน้ำหนักเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีในครัวเรือนของกลุ่มตัวอย่าง

งานของลาวัลย์พาเธอไปทุกหนแห่ง ไม่ว่จะเป็นการเดินเท้าเข้าไปเก็บข้อมูลกับครัวเรือนในตัวเมือง หรือการเดินทางด้วยมอเตอร์ไซค์ 2 ชั่วโมงหรือแม้แต่นั่งรถยนต์ขับเคลื่อนสี่ล้อบนถนนดินโคลนอันคดเคี้ยวไปยังหมู่บ้านห่างไกลอย่างบ้านขุนสาใน อำเภอปาย ที่เข้าออกได้จากเส้นทางจากเชียงใหม่เพียงทางเดียว แต่ความห่างไกลเข้าไม่ถึงนั้นไม่ได้เป็นอุปสรรคสำหรับเจ้าหน้าที่เก็บข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติหลายร้อยคนที่ต้องแข่งกับเวลาเพื่อเก็บข้อมูลมากกว่า 34,000 ครัวเรือนทั่วประเทศ เพื่อให้ทันเวลานำเสนอผลการสำรวจในช่วงต้นปีนี้

เจ้าหน้าที่สำรวจเดินทางบนถนนดินโคลนอันคดเคี้ยวไปยังหมู่บ้านห่างไกลอย่างบ้านขุนสาใน อำเภอปาย
UNICEF Thailand/2022/Roisri
เจ้าหน้าที่สำรวจเดินทางบนถนนดินโคลนอันคดเคี้ยวไปยังหมู่บ้านห่างไกลอย่างบ้านขุนสาใน อำเภอปาย

การสำรวจครัวเรือนอาจหมายถึงครอบครัวที่มีสมาชิกแค่ 3 คนหรือครอบครัวขยายที่มีสมาชิกมากถึง 15 คน หากคนใดคนหนึ่งที่ต้องให้ข้อมูลในการสำรวจไม่อยู่บ้านในวันนั้น ๆ ลาวัลย์จะต้องย้อนกลับไปจนกว่าจะเก็บข้อมูลของทุกคนที่ต้องตกสำรวจจนกว่าจะครบถ้วน บางครั้งเธอต้องขอให้ผู้ใหญ่บ้านจัดหาที่พักให้สองหรือสามคืนจนกว่าจะสำรวจแล้วเสร็จ

เมื่อเร็ว ๆ นี้ มีคณะทำงานของยูนิเซฟและสำนักงานสถิติแห่งชาติจากกรุงเทพได้ลงพื้นที่เพื่อสังเกตการณ์การเก็บข้อมูลของเจ้าหน้าที่ในเขตแม่ฮ่องสอนและเชียงใหม่ ลาวัลย์ดีใจที่ได้นั่งรถยนต์กับคณะทำงานขึ้นไปยังหมู่บ้านเพราะไม่ต้องลำบากขับมอเตอร์ไซค์ 180 กิโลเมตรจากสำนักงานในเมืองแม่ฮ่องสอนไปที่หมู่บ้าน

ในปี 2565 ยูนิเซฟสนับสนุนความช่วยเหลือทางเทคนิคและงบประมาณเป็นเงินจำนวน 7.74 ล้านบาทไทย หรือประมาณร้อยละ 35 ของค่าใช้จ่ายรวมสำหรับงานสำรวจครั้งล่าสุด เพื่อช่วยสำนักงานสถิติแห่งชาติเก็บข้อมูลในระดับจังหวัดใน 10 จังหวัดยากจนที่สุด เพื่อสนับสนุนพนักงานเก็บข้อมูลในงานภาคสนามของพวกเขา งบประมาณนี้ยังจะใช้ในการจัดหาแท็บเลตและหน้ากากอนามัย ชุดตรวจแอนติเจนและอุปกรณ์สุขอนามัยสำหรับการสำรวจทั่วประเทศ

เจ้าหน้าที่เก็บข้อมูลอย่างลาวัลย์จะต้องทำตามข้อกำหนดสากลของ MICS และมาตรการของยูนิเซฟที่ได้ปรับให้เข้ากับบริบทของไทยโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติแล้ว เพื่อให้แน่ใจในความสม่ำเสมอและคุณภาพของการเก็บข้อมูล ในแต่ละวันเจ้าหน้าที่อาจต้องเจอความท้าทายหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็น สภาพอากาศปรวนแปร เส้นทางยากลำบาก เจ้าของบ้านไม่ต้อนรับหรือไม่อยู่ และเด็กเล็กที่ไม่ให้ความร่วมมือ

เจ้าหน้าที่เก็บข้อมูลช่วยกันวัดส่วนสูงเด็กเล็ก
UNICEF Thailand/2022/Roisri
เจ้าหน้าที่เก็บข้อมูลช่วยกันวัดส่วนสูงเด็กเล็ก

ข่าวมิจฉาชีพหลองลวงผู้คนตามบ้านถี่ขึ้นทุกวันจนทำให้เจ้าของบ้านไม่ไว้ใจคนแปลกหน้า ยิ่งทำให้เจ้าหน้าที่เข้าหาครัวเรือนยากขึ้นไปอีก วิถีชีวิตใหม่ในคอนโดมิเนียมที่มีระบบรักษาความปลอดภัยแน่นหนาในเขตเมืองอย่างกรุงเทพฯ ก็เป็นอีกหนึ่งอุปสรรคเช่นกัน

“ถึงเราจะสวมเครื่องแบบ เจ้าของบ้านบางรายก็ปิดประตูใส่หน้าเราเสียเฉย ๆ เพราะพวกเขาคิดว่าเราเป็นแก๊งมิจฉาชีพ” ลาวัลย์เล่า

ปัญหานี้แก้ไม่ยากนักหากเกิดขึ้นในหมู่บ้าน เพราะเจ้าหน้าที่สามารถนัดกับครอบครัวผ่านทางผู้ใหญ่บ้าน ถึงกระนั้น หนทางก็ใช่จะราบรื่นเสมอไป เพราะการเข้าถึงครัวเรือนตามหมู่บ้านอาจจะง่ายแต่การเก็บข้อมูลอย่างละเอียดนั้นเป็นเรื่องที่ท้ายทายไม่น้อย เช่น การวัดส่วนสูงเด็กเล็ก เพราะเด็กเล็กมักร้องไห้ไม่หยุดเมื่อถูกบังคับให้นอนเหยียดตรงบนที่วัดส่วนสูง หลายครั้งที่เจ้าหน้าที่ต้องหยุดพักเพื่อให้เด็กหยุดร้องก่อนจะเริ่มขั้นตอนใหม่ทั้งหมด

“เราไม่มีทางเลือกนอกจากรอให้เด็กเลิกงอแง” ลาวัลย์เล่า หลายครั้งที่เธอต้องย้อนกลับไปที่หมู่บ้านเดิม เพราะสมาชิกในครอบครัวบางคนไม่อยู่บ้าน ทำให้การสำรวจไม่สมบูรณ์ เจ้าหน้าที่จะตัดครัวเรือนออกจากการสำรวจได้ก็ต่อเมื่อไม่สามารถเข้าถึงได้หลังจากไปเยือนสามครั้ง “แต่เราตั้งใจจะทำให้สำเร็จเสมอ”

ติดตามข่าวสารจากองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย

 

ไม่พลาดทุกการอัปเดต สมัครรับข่าวสารทางอีเมลกับเรา

[คลิกเพื่อสมัครเลย]

 

อ่านเรื่องราวในหัวข้ออื่น ๆ