“รู้ ทัน ท่วม” คือสิ่งที่จะไม่หายไปกับสายน้ำ

รินา ผู้นำอาสายูนิเซฟ ผู้สร้างกิจกรรมรับมือภัยน้ำท่วม ในจังหวัดอุบลราชธานี

โชติรส สุขสังวรวงศ์
อาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีช่วยจัดกิจกรรมรู้ทันท่วม
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
อาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีช่วยจัดกิจกรรมรู้ทันท่วมและเข้าร่วมกิจกรรมกับคนในชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี
13 พฤศจิกายน 2023

ตอนที่เห็นน้ำท่วมหนัก ๆ เรารู้สึกยังไงบ้าง?
“ผมคิดถึงโรงเรียนมากเลยครับ กลัวไม่ได้เรียนหนังสือ
รู้สึกแค่ว่า หนังสือเราจะพังไหมครับ โต๊ะเก้าอี้เราจะมีนั่งไหมครับ”

-เสียงจาก อนุวัฒน์ เกษแก้ว-
นักเรียนชั้น ป.6 โรงเรียนบ้านหาดสวนยา

จังหวัดอุบลราชธานีขึ้นชื่อว่าเป็นจังหวัดที่มีน้ำท่วมบ่อยครั้งที่สุดจังหวัดหนึ่งในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงเดือนกรกฎาคม ถึงสิงหาคม ผู้คนรวมถึงเด็ก ๆ ในพื้นที่น้ำท่วมต้องย้ายไปอยู่ชั้นบนแทนชั้นหนึ่งของบ้าน ไม่มีไฟฟ้าใช้ ข้าวของเครื่องใช้ได้ลอยหายไปกับน้ำที่ท่วมถาโถมเข้ามา เด็กนักเรียนบางคนต้องย้ายไปอาศัยอยู่ที่วัด หรืออยู่ในเต็นท์ข้างถนนเป็นระยะเวลานานกว่า 30 วัน จนกว่าน้ำจะลด นอกจากการย้ายที่อยู่อาศัยแล้ว ภัยน้ำท่วมยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายและใจของเด็ก ๆ โดยก่อให้เกิด ความวิตกกังวล ความเครียด รวมถึงภาพจำที่ว่าปีนี้มีน้ำท่วม ปีหน้าเดี๋ยวน้ำก็ท่วมอีก

โดยรายงาน การประเมินผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมต่อเด็กในประเทศไทย ได้แสดงให้เห็นว่าจังหวัดอุบลราชธานีเป็นพื้นที่ 10 อันดับแรกในประเทศไทยที่มีความเสี่ยงสูงสุดที่เด็กจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ดังนั้นการเสริมสร้างขีดความสามารถในการปรับตัวของครอบครัว หรือการเสริมพลังความรู้ในการรับมือกับภัยธรมชาติให้เด็ก ๆ จึงมีความสำคัญอย่างมากต่อการบรรเทาความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นจากผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม

รินา เด็กผู้หญิงผู้เข้าร่วมโครงการผู้นำอาสายูนิเซฟ
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
รินา ผู้นำอาสายูนิเซฟรุ่นที่ 3 ผู้สร้างกิจกรรมรับมือภัยน้ำท่วม ในจังหวัดอุบลราชธานี

รินา (อายุ 25 ปี) คือคุณครูที่โรงเรียนสมเด็จ อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี การได้ประสบภัยน้ำท่วมที่หนักมากที่บ้านเกิดในทุก ๆ ปี การได้ไปส่งนักเรียนตามบ้านและพบการใช้ชีวิตที่ลำบาก ทำให้รินาตั้งคำถามตลอดเวลาว่า “จะทำอย่างไรกับเรื่องน้ำท่วมได้บ้างนะ” เมื่อรินาได้รู้จักกับโครงการผู้นำอาสายูนิเซฟ รินาจึงไม่รีรอที่จะกรอกใบสมัคร บอกเล่าปัญหาน้ำท่วมที่เกิดขึ้นที่บ้านเกิดของเธอให้เจ้าหน้าที่ยูนิเซฟฟัง

หลังจากที่รินาได้พูดคุยกับเจ้าหน้าที่ยูนิเซฟ ผู้ดูแลโครงการผู้นำอาสา เธอจึงได้จุดประกายว่า จุดแข็งที่เธอมีอย่างหนึ่งคือ เธอเป็นคุณครูผู้นำชุมนุมบอร์ดเกมในโรงเรียน และบอร์ดเกมไม่ได้มอบเพียงประสบการณ์ความสนุกให้กับผู้เล่น แต่บอร์ดเกมสามารถสร้างบทสนทนาและมอบความรู้ให้กับผู้เล่นอีกด้วย รินาจึงได้ใช้จุดแข็งของเธอนี้สร้างบอร์ดเกม “รู้ทัน(น้ำ)ท่วม” ขึ้นมา โดยรินาได้นำเอาความรู้จาก คู่มือเตรียมพร้อมรับอุทกภัย จากกรมทรัพยากรน้ำ มาสร้างเป็นการ์ดเกมที่จะสามารถใช้เป็นเครื่องมือช่วยเสริมพลังให้คนในชุมชน ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ ผู้เฒ่าผู้แก่ มีความรู้ พร้อมรับมือกับภัยน้ำท่วมและเตรียมพร้อมและเพิ่มศักยภาพในการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

การ์ดเกมรู้ทันท่วมสำหรับรับมือภัยน้ำท่วม
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
การ์ดเกมรู้ทันท่วมสำหรับรับมือภัยน้ำท่วม
การ์ดเกมรู้ทันท่วมสำหรับรับมือภัยน้ำท่วม
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
การ์ดเกมรู้ทันท่วมสำหรับรับมือภัยน้ำท่วม

รินาได้ออกแบบ พัฒนา และปรับการ์ดเกม โดยการให้เด็กนักเรียนในชุมนุม โรงเรียนสมเด็จ ลองเล่นอยู่หลายครั้ง รินาได้ทำการปรับแก้ พัฒนาการ์ดเกม ตามความเห็นที่ได้รับจากเด็ก ๆ การ์ดเกมรู้ทันท่วม จึงได้ถูกออกแบบอย่างประณีต พิถีพิถัน ไม่ว่าจะเป็น การเลือกใช้ข้อความที่เข้าใจง่าย รูปภาพที่สอดคล้องกันระหว่างคำถามคำตอบเพื่อช่วยในการจดจำ

วิธีการเล่นการ์ดเกม รู้ทันท่วม มีความง่าย ไม่ซับซ้อน เพียงแค่เลือกผู้เล่นหนึ่งคนเป็นผู้อ่านคำถาม และผู้เล่นคนอื่น ๆ แข่งกันหาคำตอบที่ถูกต้องต่อคำถามนั้น ๆ ให้ได้เร็วที่สุด ก็จะได้ 1 คะแนนไปครอง คำถามจากการ์ดเกม ก็มีเช่น
หากบ้านเกิดความเสียหายระหว่างน้ำท่วมควรทำอย่างไร , เราจะแน่ใจได้อย่างไรว่าน้ำที่ดื่มเป็นน้ำที่สะอาด, หากอยากเข้าห้องน้ำระหว่างน้ำท่วมต้องทำอย่างไร เมื่อเล่นการ์ดเกมนี้จบ จะทำให้ผู้เล่นมีความรู้ว่า ก่อน-ระหว่าง-หลังน้ำท่วม สามารถทำอย่างไรได้บ้าง

ในวันกิจกรรมในวันเสาร์ที่ 24 มิถุนายน 2566  รินานำการ์ดเกมรู้ทันท่วมไปให้ชุมชน ผู้เข้าร่วมทั้งหมด 66 คน ได้ซ้อมรับมือกับภัยน้ำท่วมพร้อมกันเป็นครั้งแรกก่อนที่น้ำท่วมจะมาถึงในปีนี้

คุณยายในชุมชนมาร่วมกิจกรรมรู้ทันท่วม
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
คนในชุมชนผู้เข้าร่วมกิจกรรมรู้ทันท่วม

คุณยาย นวพร วิสิตกุล อายุ 65ปี ผู้ประสบภัยน้ำท่วมที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมรู้ทันท่วมในวันนี้เล่าว่า “วันนี้ ยายได้ความรู้หลายอย่าง เกี่ยวกับการแก้ปัญหาน้ำท่วม ทำให้รู้ว่าจะป้องกันตัวเองยังไงให้ปลอดภัยจากสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ที่มีพิษ และโรคภัยที่มาตามน้ำ เวลาเราจะขนของก็รู้จักเบอร์โทรหน่วยงานว่าจะโทรปรึกษาที่ไหนได้ และหน่วยงานไหนช่วยเราได้ ติดต่อได้ทันท่วงที กิจกรรมวันนี้ยายว่ามีประโยชน์มาก และทุก ๆ คนที่ประสบภัยน้ำท่วมจะได้ประโยชน์ อยากให้กระจายความรู้เรื่องนี้ให้ชาวบ้านมากขึ้น”

ในการจัดกิจกรรมรู้ทันท่วมในวันนี้ รินายังได้รับแรงสนับสนุนจากนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีที่มาเป็นอาสาสมัครยูนิเซฟโดย พงศธร กันทวงค์ (อายุ 21 ปี) หนึ่งในอาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีกล่าวว่า “จากกิจกรรมตรงนี้ เราสามารถนำไปต่อยอดในชั้นเรียนได้ ก็คือให้คนในชั้นเรียนได้แสดงความเห็น ได้ออกแบบร่วมกันว่า เมื่อเกิดปัญหาน้ำท่วม เราต้องการอะไร แล้วก็ทำงานกับเยาวชน ทำงานร่วมกับยูนิเซฟเพื่อที่จะส่งเสียงไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้เขานำไปปรับแผนในการรับมือน้ำท่วมหรือว่าในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม เพื่อให้ตอบสนองต่อความต้องการของเยาวชนที่ได้ครับ”

อาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีช่วยจัดกิจกรรมรู้ทันท่วม
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
อาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีช่วยจัดกิจกรรมรู้ทันท่วมและเข้าร่วมกิจกรรมกับคนในชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี

กิจกรรมรู้ทันท่วม ที่เกิดจากการตั้งคำถามและลงมือจัดการกับปัญหาของรินา ได้ทำให้คนในชุมชน จังหวัดอุบลราชธานีมีความรู้ ความเข้าใจ ที่เพิ่มมากขึ้นเกี่ยวกับ การรับมือกับปัญหาน้ำท่วม โดยประสบการณ์และข้อมูลเกี่ยวกับการรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมในชุมชนที่รินาได้รวบรวมในครั้งนี้ได้ถูกนำมาพูดคุยร่วมกับกับนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีในวิชาเรียนคณะรัฐศาสตร์ โดยนักศึกษาจะนำเอาข้อมูลมาคิดข้อเสนอแนะทางนโยบายเพื่อส่งต่อให้กับองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เทศบาลวารินชำราบ เพื่อแก้ไข ปรับปรุง และพัฒนาการรับมือและจัดการน้ำท่วมในจังหวัดโดยมีริน่าให้คำปรึกษา

้เจ้าหน้าที่ยูนิเซฟให้ความรู้แก่นักศึกษามหาวิทยาลัยอุบาลราชธานี
UNICEF Thailand/2023/Preechapanich
ทีมยูนิเซฟเข้าพูดคุยกับนักศึกษาในวิชาเรียนคณะรัฐศาสตร์ภายใต้โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชนต่อนโยบายบ้านสภาพภูมิอากาศขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่น

สุดท้ายนี้ ถึงแม้เราไม่อาจหยุดยั้งพลังของสายน้ำ แต่กิจกรรมรู้ทันท่วมในครั้งนี้ได้ชี้ให้เห็นแล้วว่า เราสามารถสร้างความรู้ สร้างทักษะในการเตรียมรับมือกับภัยน้ำท่วมก่อนที่จะเกิดขึ้นได้ เพราะเมื่อครอบครัว และ เด็ก ๆ ต่าง “รู้ ทัน ท่วม” เมื่อน้ำท่วมมาถึง ทุก ๆ คนก็จะสามารถรับมือกับสถานการณ์ที่ยากลำบากนี้และสามารถฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว

 

บล็อกของยูนิเซฟ

บล็อกของยูนิเซฟคือบทความที่ส่งเสริมสิทธิและความเป็นอยู่ของเด็ก ๆ รวมถึงไอเดียในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของพวกเด็ก ๆ และครอบครัวของพวกเขา บทความบล็อกเหล่านี้จะนำเสนอข้อมูลและความเห็นจากเด็กและเยาวชน องค์กรพันธมิตร ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิเด็ก และเจ้าหน้าที่ของยูนิเซฟในประเทศไทย อย่างไรก็ดี ความเห็นต่าง ๆ ที่ปรากฏในบทความบนบล็อกของยูนิเซฟนี้ เป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเท่านั้น ซึ่งอาจจะไม่ได้สะท้อนจุดยืนหรือความคิดเห็นอย่างเป็นทางการขององค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย

อ่านเรื่องราวในหัวข้ออื่น ๆ