20 ตุลาคม 2022

เด็กจันท์ก็อ่านได้: บันทึกการเดินทางบนเส้นทางการอ่านสายจันทบุรี

ใคร ๆ ก็บอกว่าการอ่านสำคัญ เพราะการอ่านเป็นพื้นฐานในการเรียนรู้เรื่องราวต่าง ๆ ตลอดชีวิต หลายคนอาจเคยได้ยินมาตั้งแต่เด็กว่า “อ่านหนังสือให้มาก ๆ จะได้เรียนเก่ง ๆ” จนมีค่านิยมที่ว่า หากอยากเก่ง ต้องตั้งหน้าตั้งตาเรียนและอ่านหนังสือเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ในปัจจุบันรูปแบบของการเรียนรู้ได้เปลี่ยนไปแล้ว ไม่ได้จำกัดอยู่บนหน้าหนังสืออีกต่อไป…, อย่าตัดสินหนังสือจากหน้าปก, โรงเรียนแรกที่โครงการอ่านสัปดาห์ละเล่ม ได้เดินทางไปเยี่ยมในครั้งนี้ ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองจันทบุรีกว่า 84 กิโลเมตร ในพื้นที่อำเภอสอยดาว เป็นโรงเรียนขนาดกลาง เปิดสอนระดับชั้นอนุบาลและประถมศึกษา มีชื่อว่า “โรงเรียนบ้านไผ่ล้อมสามัคคี” เราตื่นจากอาการงัวเงียเมื่อดวงตาไปสบกับตึกเรียนสีม่วงตระหง่านตรงหน้า แต่สิ่งที่ทำให้ตื่นเต้นยิ่งกว่า…, การอ่านคือพื้นฐานที่ต่อยอดไปได้ทุกสิ่ง, โรงเรียนที่สองที่เราได้เดินทางไปเยี่ยมอยู่ไม่ไกลจากโรงเรียนแรกนัก ทว่าข้ามไปที่อำเภอโป่งน้ำร้อน โรงเรียนนี้เป็นโรงเรียนขยายโอกาส คือมีการเปิดสอนระดับชั้นอนุบาลถึงมัธยมศึกษาตอนต้น ชื่อว่า “โรงเรียนราษฎร์พัฒนาสามัคคี” บรรยากาศอันสงบเงียบในช่วงเวลาสายของที่นี่ เหมือนกำลังชักชวนเราให้เดินเข้าไปทำความรู้จักกับโรงเรียนแห่งนี้ให้มากขึ้น…, ไม่ลอง (อ่าน) ก็ไม่รู้, ช่วงบ่ายเราเดินทางมากันที่อำเภอมะขาม รถตู้มุ่งหน้าไปสู่โรงเรียนที่มีชื่อว่า “โรงเรียนวัดโป่ง” ซึ่งเป็นโรงเรียนที่เปิดสอนระดับชั้นอนุบาลและประถมศึกษา แต่ที่นี่เงียบกว่าทั้งสองโรงเรียนที่ผ่านมา เนื่องจากว่าในช่วงที่ไปถึงนั้น ไฟฟ้าในโรงเรียนดับ แต่นั่นไม่ได้เป็นปัญหาเลย เพราะนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่มีชั่วโมงเข้าห้องสมุดอยู่ในตอนนั้น…, ความยากของหนังสือ ความขลังของห้องสมุด ต้องไม่สร้างความกลัวต่อการอ่าน, เช้าวันที่สองของการเดินทาง เราหันหัวรถออกไปคนละทิศกับวันก่อน เพื่อไปยังโรงเรียนขยายโอกาสแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองจันทบุรี โรงเรียนแห่งนี้มีชื่อว่า “โรงเรียนวัดหนองบัว (ปทุมาภิพัฒน์)" ตึกเรียนสีฟ้าที่เรียงรายอยู่ในขอบรั้วนี้ แม้จะดูสดใสแต่ให้ความรู้สึกเก่าแก่อยู่ไม่น้อย เราพากันเดินขึ้นไปยังห้องสมุดบนตึกเรียน…, ไม่มีผู้ร้ายหากได้เรียนรู้, มาถึงโรงเรียนสุดท้ายที่โครงการอ่านสัปดาห์ละเล่ม ได้เดินทางไปเยี่ยมในครั้งนี้ โรงเรียนแห่งนี้ตั้งอยู่ที่อำเภอท่าใหม่ มีชื่อว่า “โรงเรียนวัดบูรพาพิทยาราม (ธรรมรัตน์ศึกษาประชาอุทิศ)” โดยเป็นอีกหนึ่งโรงเรียนขยายโอกาสที่นักเรียนมีความหลากหลาย พื้นที่โรงเรียนก็ดูมีอาณาเขตกว้างขวางเพราะอยู่ร่วมรั้วเดียวกันกับวัดบูรพาพิทยาราม (พระอารามหลวง)…, เด็กทุกคนอ่านได้, การเดินทางครั้งนี้ ทำให้เราได้เห็นความมหัศจรรย์มากมายที่มีจุดเริ่มต้นมาจากสิ่งเล็ก ๆ ทว่าสำคัญ คือ “การอ่าน” เราได้เห็นใบหน้าเปื้อนยิ้มของนักเรียนยามพูดถึงหนังสือเล่มที่ชอบ ผลงานที่ตัวเองทำขึ้นมา พลางก็เกิดความคิดว่า พลังงานแบบนี้ควรมีอยู่ในตัวเด็กและเยาวชนทุกคน เพราะนี่คือพลังงานแห่งความสุข พลังงานแห่งความเป็นตัวเอง…
16 ธันวาคม 2020

อะไรขยับ-อะไรยังรอวันแก้: มองสถานการณ์ ‘เด็ก’ ในไทยตลอด 5 ปี

“ประเทศไทยกำลังกลายเป็นประเทศที่เข้าสู่สังคมสูงวัยเร็วที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยเร็วพอ ๆ กับญี่ปุ่นเมื่อ 25 ปีที่แล้ว เว้นแต่ว่าตอนที่ญี่ปุ่นเข้าสู่สังคมสูงวัยตอนนั้น เขามีรายได้ต่อหัวมากกว่าไทย 5 เท่า” โธมัส ดาวิน อดีตผู้แทนยูนิเซฟประเทศไทยที่เพิ่งหมดวาระหมาด ๆ เมื่อสิ้นเดือนตุลาคมที่ผ่านมาบอกประโยคข้างต้นกับ…, โครงการเงินอุดหนุนเด็กแรกเกิด, โครงการนี้เป็นสิ่งที่ยูนิเซฟร่วมผลักดันกับรัฐบาลมาตลอดหลายปี จนในที่สุด รัฐบาลอนุมัตินโยบายนี้ในปี 2558 “โครงการเงินอุดหนุนเด็กแรกเกิดมาจากแนวคิดว่า เด็กในครอบครัวยากจนจะมีชีวิตที่ยากลำบากกว่าเด็กคนอื่น ๆ รัฐบาลไทยก็เลยตัดสินใจให้เงินอุดหนุนครอบครัวที่มีเด็ก ตอนแรกเริ่มจากจำนวนเงินเพียง 400 บาท/เดือน ให้เด็กทุกคนที่อายุน้อยกว่า 1…, การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น, อีกหนึ่งความสำเร็จของไทยคือการลดอัตราการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น “เมื่อ 5 ปีที่ผ่านตอนที่ผมมาถึงประเทศไทยใหม่ ๆ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นเป็นเรื่องที่น่ากังวลมาก  ทุก ๆ ปีวัยรุ่นกว่าแสนคนคลอดบุตรและมักต้องออกจากระบบการศึกษา และเผชิญกับความยากลำบากต่าง ๆ ในชีวิต การกลับไปเรียนต่อก็ยาก แม่วัยรุ่นมักไม่ได้เข้าถึงงานดี ๆ และใช้ชีวิตที่แขวนบนเส้นด้าย จริง ๆ…, เด็กไม่ได้อยู่กับพ่อแม่และครอบครัวแหว่งกลาง, ผลสำรวจของยูนิเซฟร่วมกับสำนักงานสถิติแห่งชาติล่าสุด ระบุว่ามีเด็กอายุ 0-17 ปี ถึง 1 ใน 4 คนในประเทศไทย ที่ต้องเติบโตขึ้นโดยไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ เนื่องจากพ่อแม่ต้องจากบ้านไปทำงานต่างถิ่น ส่วนใหญ่มักอยู่ในความดูแลของปู่ย่าตายาย ซึ่งพบมากในภาคอีสาน ปัญหาคือการเติบโตกับผู้เฒ่าผู้แก่ไม่สามารถชดเชยการขาดพ่อและแม่ในภาวะที่เด็กต้องการการเรียนรู้ได้…, ปฏิรูปการศึกษา, โธมัสเผยว่าห้าปีที่ผ่านมาเขาพบว่ารัฐบาลไทยกระตือรือร้นเรื่องการปฏิรูปการศึกษาหลังพบว่าคะแนนการสอบวัดความรู้นักเรียนนานาชาติหรือ PISA (Programme for International Student Assessment) ต่ำลงในช่วงที่ผ่านมานี้ “นี่เหมือนเป็นสัญญาณให้เราตื่นตัวว่าเราต้องปรับหลักสูตรกันใหม่แล้ว ต้องมีหลักสูตรให้เด็กเรียนได้แตกต่างกว่านี้ ให้เด็กได้มีทักษะการวิเคราะห์…, ปัญหาสุขภาพจิต, เทคโนโลยีนำความรู้และการเรียนการสอนแบบใหม่มาสู่เด็ก แต่ก็นำความทุกข์ร้อนแบบใหม่มาด้วยเช่นเดียวกัน “คนหนุ่มสาวสมัยนี้กำลังก้าวผ่านห้วงเวลาที่ยากลำบาก ไปพร้อมๆ กับการเป็นตัวแทนของความหวังของบ้านเมือง … พวกเขาควรรู้สึกว่ามีพวกเราคอยสนับสนุนอยู่ รู้สึกปลอดภัย เชื่อใจ และพร้อมจะร่วมทางกับพวกเขาในเส้นทางชีวิตในอนาคตต่อไป” “…, ความรุนแรงต่อเด็กในครอบครัวและชุมชน, ผลการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทยล่าสุด พ.ศ. 2562 พบว่า เด็กเกินครึ่งเคยถูกทำโทษด้วยวิธีรุนแรงทั้งทางร่างกายและจิตใจ ซึ่งความรุนแรงส่งผลเสียมากมายมหาศาลต่อเด็กในระยะยาว “แต่เด็กที่ถูกใช้ความรุนแรงเหล่านี้กลับหลุดออกจากระบบบริการ  มีเด็กจำนวนน้อยมากที่เข้าสู่ระบบการช่วยเหลือหรือเข้าถึงการดูแลจากเจ้าหน้าที่ เช่น นักสังคมสงเคราะห์…, แลอนาคต : เราจะพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กในไทยให้ดีกว่านี้ได้อย่างไร?, คุณโธมัสมองว่ามันต้องเริ่มจากการกำหนดให้การพัฒนาเด็กและเยาวชนเป็นเรื่องสำคัญที่สุดของชาติ ซึ่งต้องทำอย่างเป็นระบบและทำอย่างต่อเนื่องและร่วมมือกันทั้งองคาพยพ นอกจากนี้ ยังต้องทำให้แน่ใจว่า นโยบายต่าง ๆ ที่ออกมามีการนำไปปฏิบัติอย่างแท้จริงและเข้าถึงเด็กทุกคนอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะเด็กที่กลุ่มเปราะบางและขาดโอกาสที่สุดในสังคม “…
22 เมษายน 2019

การศึกษาสำหรับศตวรรษที่ 21

คำว่า “การศึกษาสำหรับศตวรรษที่ 21” ย้ำให้เห็นว่า เรากำลังอยู่ในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในสภาพแวดล้อมที่ประเทศต่าง ๆ มีความเชื่อมโยงกันมากขึ้นเรื่อย ๆ  และระบบการศึกษาจำเป็นต้องปรับตัว โดยไม่ใช่แค่การปฏิรูปเพียงครั้งคราว แต่ต้องเป็นการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง  เพื่อตอบสนองความต้องการของเยาวชน สังคมและตลาดแรงงานทั้งในปัจจุบันและอนาคต…,  , บทความอื่นๆ ในซีรี่ส์นี้, พวกเด็กๆ กำลังตั้งใจเรียนอยู่ที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เทศบาลเมืองแม่โจ้ จังหวัดเชียงใหม่ นโยบายห้าประการด้านเด็กและเยาวชนที่รัฐบาลใหม่ควรให้ความสำคัญ ยูนิเซฟเชื่อว่าการโฟกัสไปที่ห้าแผนปฏิบัติสำคัญเพื่อเด็ก จะก่อให้เกิดผลลัพธ์ในวงกว้างขึ้น เกิดประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม และเป็นแนวทางที่ภาครัฐควรจะพิจารณา…