17 Ноябр 2023

Тадқиқоти Миллии Вазъи Йод

Йод микроэлементест, ки барои фаъолияти биологии бадани инсон зарур аст. Ихтилоли норасоии йод (ИНЙ) ҳамчун мушкилоти асосӣ ба саломатӣ боқӣ мемонад. Оқибатҳои норасоии йод натиҷаҳои номақбули таваллуд, кретинизм, ҷоғар, гипотиреоз ва ақибмонии инкишофи ҷисмонӣ ва ақлониро дар бар мегирад. Бо вуҷуди ин, занони синни қобили таваллуд, аз ҷумла занони ҳомила ва синамакон ва кӯдакони синни то 5-сола, махсусан зери хатари баланди ИНЙ қарор доранд. Дар давраи афзоиш ва инкишофи ҳомила ва кӯдаки навзод, норасоии йод боиси осеби бебозгашти майнаи сар ва системаи марказии асаб мегардад. Дар Тоҷикистон тамоми аҳолӣ бо сабаби норасоии йод дар хоки кишвар ва инчунин дар маҳсулоти ғизоии аз ин хок рӯёнидашаванда, дар маърази ихтилоли норасоии йод қарор дорад. Дар тӯли даҳсолаҳо, кишвар ба барномаи йодноккунии умумии намак ҳамчун стратегияи хеле самараноки пешгирӣ ва мубориза бо норасоии йод сармоягузорӣ кардааст. Вобаста ба ин, Тоҷикистон дар соли 2019 Қонун “Дар бораи таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти хӯроквории ғанигардонидашуда”-ро қабул кард, ки бар асоси он тамоми намаки ошӣ бояд ба таври мувофиқ йоднок карда шавад. Барои муайян кардани вазъи ҷории йод ва ҳар гуна нобаробарӣ аз рӯи хусусиятҳои гуногуни иҷтимоию демографӣ, зарурати гузаронидани тадқиқоти умумимиллии вазъи йод ба миён омад. Ин тадқиқот аз ҷониби Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ба кумаки техникии ЮНИСЕФ ва бо маблағгузории USAID роҳбарӣ карда шуда, натиҷаҳои он барои огоҳ кардани қарорқабулкунандагон оид ба пешрафт дар самти мубориза бо норасоии йод дар Тоҷикистон саҳм гузоштанд, то ки тадбирҳои минбаъда тавре таҳия шаванд, ки дастрасии кофии йодро ба аҳолии Тоҷикистон таъмин намоянд. Натиҷаҳои тадқиқот инчунин маълумотҳои асосиро барои нишондиҳандаи ИНЙ барои чен кардани пешрафти Стратегияи миллии рушд барои солҳои 2016-2030 ва нақшаи миёнамӯҳлати он пешниҳод мекунанд.