12 जुन 2024

जुनकुनै समय, खेल्ने समय !

तपाईँको बालबालिकाको मस्तिष्क अन्य कुनै समयमा भन्दा उनको जीवनका सुरुवाती १००० दिनमा  (गर्भधारणदेखि २ वर्षसम्ममा) सबैभन्दा द्रुत गतिमा विकास हुन्छ । यो भन्दा पनि आश्चर्यजनक कुरा त के छ भने बालबालिकाले बोल्न थाल्नुभन्दा अगाडिदेखि नै तपाईँले उनको मस्तिष्कको विकासमा सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।, कसरी? अर्थपूर्ण दोहोरो अन्तरक्रिया मार्फत !, अङ्ग्रेजीमा सामान्यतः ‘सर्भ एण्ड रिटर्न’ भनिएको यो प्रक्रियालाई हामीले नेपालीमा ‘अर्थपूर्ण दोहोरो अन्तरक्रिया’ भनेर अथ्र्याउन खोजेका छौँ । त्यसो भए, के हो त ‘अर्थपूर्ण दोहोरो अन्तरक्रिया’ भनेको? यो बालबालिका र उनीहरूका आमाबुबा वा प्राथमिक हेरचाहकर्ताबीचको दोहोरो अन्तरक्रियाको श्रृंखला हो जहाँ शिशुले निकाल्ने आवाजहरू र प्रदर्शन गर्ने संकेतहरूमा…, मैँले आफ्नो बालबालिकासँग कसरी अर्थपूर्ण दोहोरो अन्तरक्रियाको अभ्यास गर्न सक्छु?, तपाईँको शिशुको मस्तिष्क विकास गर्ने कामकुरा जटिल हुन आवश्यक छैन । अझ राम्रो त के हो भने दैनिक कार्यहरू वा आफ्नो दैनिकीभित्रका विभिन्न क्षणहरूमा मस्तिष्क विकासका लागि काम गर्न सकिन्छ । आफ्नो बालबालिकासँगको जुनकुनै क्षण पनि सिकाइका लागि रमाइलो खेल अवसर बन्न सक्छ ! यहाँ तपाईँले आफ्नो बालबालिकासँगका दैनिक अन्तरक्रियाका क्षणहरूमा कसरी अर्थपूर्ण दोहोरो…, नाम भन्ने खेल, An illustration of a small boy walking towards his father in a playful way UNICEF Nepal/2024/PShrestha तपाईँको विहानको दैनिकीमा केहि रमाइलो थप्नुहोस् ! आफ्ना बालबालिकालाई लुगा लगाइदिने काम उनीहरूलाई भाषासँग जोड्ने महत्वपूर्ण कुरामा सहयोग पुर्‍याउने राम्रो अवसर बन्छ । तपाईँले लगाइदिने प्रत्येक लुगामा उनको रुचीलाई ध्यान दिँदै तिनको नाम भन्दै…, खाना समयको रमाइलो !, आफ्नो बालबालिकासँगै भान्सामा अवलोकन र अन्वेषण गर्नुहोस् । तपाईँको बालबालिकाका लागि अवलोकन र अन्वेषण गर्न त्यहाँ रमाइला दृष्य, रङ, आकारप्रकार र वास्नाहरू भरिपूर्ण हुन्छन् । तपाईँको बालबालिकाले के हेरिरहेको छ, के मा रुची देखाइरहेको वा प्रतिक्रिया जनाइरहेको छन् भन्ने कुरामा सुक्ष्म तरिकाले ध्यान दिई उनको जिज्ञासालाई सघाउ पुर्‍याउनुहोस् । उदाहरणका…, नुहाउँदाको खेल, नुहाउँदा बोक्न मिल्ने खेलौनाहरू वा एउटा बल समात्नुहोस् र खेल्नका लागि तयार हुनुहोस् ! आफ्नो बालबालिकालाई उनको रुची अनुसारको खेलौना छान्न दिनुहोस् । त्यो खेलौना लिएर बालबालिकासँग खेल्नुहोस् । खेलौनालाई अघि सार्ने पछाडि तान्ने गर्नुहोस् । साथै बालबालिका अर्को खेलौनातिर लाग्न खोज्दा “अब सकियो !” भन्नुहोस् र पहिलो खेलौनाका लागि समय सकिएको स्वीकार…, औँल्याउने र सिक्ने, An illustration of a little girl playing with her doll चाहे गाडीमा हुँदा होस् वा छिमेक वरीपरी हुँदा होस्, बाहिर घुम्दा देखिने कुराहरू धेरै नै हुन्छन् । बालबालिका संकेत, हेराइ वा आवाज मार्फत जे कुरामा रुचीकर देखिएका छन् त्यसमा ध्यान दिनुहोस् र त्यो के हो भनेर त्यसका बारेमा बताउँदा त्यो कुरालाई औँल्याउनुहोस् । “अहो तिमीले चरा देख्यौ? त्यो निकै…, पालैपालो खाना, आफ्नो बालबालिकालाई केहि खाजा खुवाइरहँदा कसले खुवाउने भन्ने पालो लगाउनुहोस् । एक टुक्रा आफुले बालबालिकालाई खुवाउनुहोस् र अर्को टुक्रा आफैँ टिप्न लगाउनुहोस् । केहि बढी समय लागे पनि बालबालिकालाई प्रतिक्रिया जनाउनका लागि पर्खनुहोस् । पालोपालो गर्नुले उनीहरूको आत्मविश्वास र सामाजिक सीपको विकास गर्दछ । यो ६ महिना र त्यसभन्दा बढी उमेरका बालबालिकाका लागि…
10 जुन 2024

खेलको विज्ञान

तपाईँका बालबालिकाको मस्तिष्क अन्य कुनै समय भन्दा गर्भधारणदेखि दुई वर्षमा सबभन्दा बढी विकास हुन्छ भनेर के तपाईँलाई थाह थियो ? यो एकदमै धेरै विकास हो ! राम्रो कुरा चाहिँ के हो भने आफ्नो बालबालिकाको विकासमा तपाईँले सहयोग गर्ने सबैभन्दा उत्तम तरिकाहरूमध्ये एक चाहिँ वास्तवमा धेरै सामान्य र तपाईँहरू दुबैका लागि रमाइलो तरिका हो । सतहमा हेर्दा, खेल…, खेलौनाको धरहरा बनाइरहँदा उनीहरूले शारिरिक सीपहरूको अभ्यास गरिरहेका हुन्छन् ।, एकमाथी अर्को सामान खप्टँदै जाने कुराले उनीहरूलाई इन्द्रीयमा आधारित सीपको अभ्यास मार्फत चाल र स्थानबारे बुझ्नका साथै वस्तु र स्थानबीचको सम्बन्धबारेको बुझाइ विकास गर्न मदत गर्दछ । यी सीपहरू स्वस्थ र सक्रिय शरिर तयार गर्न महत्वपूर्ण छन् । उनीहरूले के निर्माण गर्दैछन्, कस्तो आवाज निकाल्दैछन् र अनुहारमा कस्तो भाव अभिव्यक्त गर्दैछन् भन्ने कुरा याद गरी…, तपाईँहरू एकआपसमा सामान लुकाउने र भट्टाउने खेलिरहँदा बालबालिकाले संज्ञानात्मक सीप विकास गरिरहेका हुन्छन् ।, घरेलु सामानहरू लुकाउने र भेट्ने जस्ता चुनौतीपूर्ण (तर रमाइला !) कार्य गर्नुले तपाईँका बालबालिकालाई एकाग्र हुने, समस्या समाधान गर्ने र लचक सोचको अभ्यास गर्ने कुरामा सहयोग पुर्‍याउँछन्। यसमा उनीहरूले जटिल कार्यहरू सम्हाल्न र बाधाहरू नाघ्ने प्रभावकारी रणनीतिहरू विकास गर्न सिकिरहेका हुन्छन् । यदी कुनै बिन्दुमा तपाईँको बालबालिकाले दिक्क मानेको जस्तो…, बेतुकका आवाज निकालिरहँदा उनीहरूले सामाजीक सीपहरू विकास गरिरहेका हुन्छन् ।, शिशुहरूले प्राकृतिक रुपमा अनेकथरी आवाज, अनुहारको भावभंगी र संकेत मार्फत अन्तरक्रियाको प्रयास गर्छन् । आफ्ना बालबालिकालाई ध्यान दिने, उनीहरूले गरिरहेको कुरालाई नाम दिने साथै आफ्नो हेराइ, बोली र चाललाई अनुकुल बनाई उनीहरूका क्रियामा प्रतिक्रिया दिने कुराले बालबालिकाको सञ्चार एवम् सामाजिक सीपहरूको विकासमा सहयोग पुर्‍याउने स्नायु सञ्जालको निर्माण र…, जब गाउँछन् र नाच्छन् उनीहरूले संवेगात्मक सीपहरूको विकास गरिरहेका हुन्छन् ।, स्व–सचेतनाको विकास गरी साथै उद्ववेगहरूलाई सम्हालेर आफ्ना भावनाहरूबारे बुझ्नु, तिनलाई व्यवस्थित गर्नु र अभिव्यक्त गर्नु तपाईँको बालबालिकाको संवेगात्मक विकास र जीवनभरको तन्दुरुस्तीका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ । गाउने र नाच्ने काम आफुलाई अभिव्यक्त गर्ने र आफ्ना भावनाहरूलाई बाहिर निकाल्ने सर्बोत्तम तरिकाहरू मध्ये एक हो ! उनीहरूसँगै गाएर वा नाचेर यसलाई…, जब आफ्नो कल्पनाबाट चित्र कोर्छन् उनीहरूले सृजनात्मक सीपहरू विकास गरिरहेका हुन्छन् ।, जब तपाईँका प्यारा बालबालिका कहिँ बसेर कागजमा आफ्नै संसारको चित्र बनाइरहेका छन् भने उनीहरूले आफ्ना विचार र धारणा अभिव्यक्त गरिरहेका छन् र तिनलाई वास्तविकतामा बदल्न खोजिरहेका छन् । जब उनीहरूले चित्र बनाइसक्छन् उनीहरूले सृजना गरेको कुरा बोकेर आफ्नो छेउमा बोलाउनुहोस् र आफुले देखेका कुराहरूबारे प्रश्न गर्नुहोस् । यहाँ राम्रो कुरा के छ भने बालबालिकालाई…
05 जुन 2024

स्वतन्त्र खेल भनेको के हो र किन घरमा यसलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ ?

खेल भनेको केवल मनोरञ्जन लिनुसँग सम्बन्धित छैन, यो सिकाइसँग समेत सम्बन्धित छ । तपाईंका बालबालिकाले बालगीत गाइरहँदा उनीहरूले भाषिक सिप विकासमा समेत काम गरिरहेका हुन्छन् । के तपाईँका बालबालिका बललाई हावामा माथि फाल्ने र तल आउँदै गर्दा समाउने गर्न मन पराउँछन् ? यसो गरेर उनीहरूले आफ्ना स्थुल अङ्गको विकासका साथै हात र आँखाको समन्वय गर्ने सिप विकास…, स्वतन्त्र खेल बालबालिकाका लागि कसरी फाइदाजनक छ ?, खानोम भन्नुहुन्छ, “कहिलेकाहीँ बालबालिकाले एक्लै वा स्वतन्त्र रूपमा खेल्नु उनीहरूका लागि राम्रो कुरा हुन्छ किनकी उनीहरू आफैँसँग मात्र खेलिरहँदा बढी रचनात्मक वा सृजनशील हुन सक्दछन् ।” आफ्नो कल्पना शक्तिको प्रयोग गरी बालबालिकाले एक्लै खेलिरहँदा उनीहरू आफैसँग व्यस्त भइरहेका हुन्छन् ।  त्यसैले, जमान भन्नुहुन्छ, “यसरी उनीहरू आफ्नो प्रारम्भिक बालापनको…, आमाबुबाले आफ्ना बालबालिकालाई कुन उमेरदेखि स्वतन्त्र खेलको समय दिन थाल्नु पर्दछ ?, स्वतन्त्र खेल समयले बालबालिकाका लागि आफ्नो संसारलाई आफ्नै तरिकाबाट अन्वेषण गर्ने, रचनात्मकताको विकास गर्ने र आफ्नो कल्पनाशीलताको प्रयोग गर्ने अवसर दिन्छ । त्यसैले खानोम र जमानले यसलाई प्रारम्भिक उमेरबाटै सुरु गर्न सुझाउनुभयो । आमाबुबाले शिशुहरू र विद्यालय जाने उमेरपूर्वका बालबालिकालाई नियमित रूपमा स्वतन्त्र खेल समयमा संलग्न हुन प्रोत्साहित गर्नु…, आमाबुबाले स्वतन्त्र खेललाई घरमा कसरी प्रोत्साहित गर्न सक्नुहुन्छ ?, An illustration of a small boy child playing at home with different toys UNICEF Nepal/2024/PShrestha स्वतन्त्र खेल भनेको पूर्ण स्वतन्त्र भए पनि आमाबुबाले आफ्ना बालबालिकालाई रमाइलो र रोचक सिकाइ अनुभवका लागि सहयोग र प्रोत्साहन गर्नु हो। बालबालिकालाई खेल्नका लागि सुरक्षित स्थान रहेको सुनिश्चित गर्नुहोस् । आत्मविश्वास र स्वतन्त्रता विकास गर्न…
04 जुन 2024

खेलले तपाईँका बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्य कसरी बलियो बनाउँछ ?

खेल नै त्यो माध्यम हो जसबाट बालबालिकाले आफ्नो वरिपरिको संसारबारे सिक्न र अर्थ लगाउन सक्छन् । उनीहरूले रमाइलो गरिरहँदा सूक्ष्म र स्थुल अङ्गको विकास, संज्ञानात्मक, सामाजिक र भावनात्मक सिपहरूको विकास जस्ता महत्वपूर्ण कुराहरूमा काम गरिरहेका हुन्छन् । तर, खेलको शक्ति प्रारम्भिक सिकाइभन्दा परसम्म फैलन्छ । यसले तपाईँका बालबालिकाको मात्र नभई तपाईँको पनि…, खेलले तपाईँ र तपाईँका बालबालिका बिचको आपसी सम्बन्ध र आत्मियता बढाउन सहयोग गर्छ ।, An illustration of a mother hugging her daughter रमाइलो तथा सिकाइका खुसीयुक्त क्षणहरूमा साथसाथै हुनुले बालबालिका र उनीहरूका हेरचाहकर्तालाई एकआपसमा नजिक ल्याउन मद्दत गर्दछ । तपाईँको बालबालिकाको खेल्ने पहिलो साथीका रूपमा घरमै सिकाइ एवम् सम्बन्ध र आत्मियता निर्माणको अवसर उपलब्ध गराउने क्षमता तपाईँसँग छ । सँगसँगै खेल्दा तपाईँले आफ्ना बालबालिकाको…, खेलले तनाव घटाउन सहयोग पुर्‍याउँछ ।, खेलहरू खेल्नु, नाच्नु र गाउनु तपाईँका बालबालिका र तपाईँ दुबैको तनाव हटाउने उत्तम तरिकाहरू हुन् । जब तपाईँहरू सँगसँगै र रमाउनुहुन्छ र हाँस्नुहुन्छ, तपाईँको शरीरमा इन्डोर्फिन्स नामको रसायन उत्पन्न हुन्छ । यसले तन्दुरुस्तीको अनुभूति  दिन्छ । बालबालिकासँग छोटा समय खेल्दा पनि वयस्कहरूका लागि आफ्ना बालबालिकालाई सहयोग  पुर्‍याउने आफ्नो क्षमता स्मरण…, खेलले बालबालिकालाई कठिन भावनाहरू कम गर्न मद्दत गर्दछ ।, An illustration of a boy looking at the toys and wondering UNICEF Nepal/2024/PShrestha बालबालिकाले जटिल भावनात्मक विषयहरूको सामना गरिरहँदा त्यो प्रायजसो उनीहरूको खेलमा देखा पर्दछ।  बालबालिकालाई खेल्न दिँदा त्यसले उनीहरूलाई पीडा, डर वा क्षति जस्ता संवेगहरूमा काम गर्ने अवसर दिन्छ । त्यो पनि बालबालिका जस्तै व्यवहार गरिरहँदा नै यस्तो गर्न सकिरहेका…, खेलले आत्मविश्वास निर्माणमा मद्दत गर्दछ ।, खेलका क्रममा वा पजलहरू मिलाउने क्रममा समस्या समाधान गर्दा वा रचनात्मक समाधान पत्ता लगाउँदा त्यसले बालबालिकालाई उपलब्धि र आफ्नो सक्षमताको अनुभूति दिन्छ । आफ्ना बालबालिकासँग खेल्न समय दिँदा तपाईँका बालबालिकाले महत्त्व पाएको र तपाईँ वरिपरि हुँदा रमाइलो भएको थाहा पाइरहेको हुन्छ । खेलका समयमा तपाईँले पूर्ण रूपमा ध्यान दिनु र सँगसँगै खेलिरहेको खेलमा…
04 जुन 2024

आफ्नो बालबालिकासँग सम्बन्ध बढाउने ५ गतिविधिहरू

प्रारम्भिक वर्षहरूले बालबालिका जीवनभर कति खुसी र स्वस्थ हुनेछन् भन्ने कुराको आधार बनाउँछ । सुरक्षित, मायालु वातावरणले बालबालिकालाई भावनात्मक र मानसिक रुपमा अघि बढ्न मद्दत गर्दछ । आफ्नो बालबालिकासँग गुणस्तरीय समय बिताउने अवसर खोज्ने प्रयास गर्नुहोस् र साथमा रमाइलो गर्नुहोस् । आफ्नो बालबालिकासँग घुलमिल हुने र त्यही क्रममा उनीहरूको दिमागको विकास पनि…, शान्त समयमा कुराकानी, An illustration of a open book which shows an apple and star चरणहरू १. आफ्नो बालबालिकासँग बस्ने, आराम गर्ने, र कुराकानी गर्ने समय निकाल्नुस् । २. आफ्नो बालबालिकाको हात समाउनुहोस्, मुस्कुराउनुहोस् र सँगै बसेर कुराकानी गर्नुहोस् । जब बालबालिकाले केही कुरा सुनाउँछ, त्यसलाई ध्यान दिएर सुन्नुहोस् र सकारात्मक प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।  तपाईँलाई आवश्यक…, तिमीले मैले गरेजस्तै गर्न सक्छौ ?, चरणहरू १. आफ्नो बालबालिकासँग बस्नुहोस् वा उभिनुहोस्, र उसलाई "के तिमी मेरो नक्कल गर्न सक्छौ ?" भनेर सोध्नुहोस् । २. तपाईँ नाच्न सक्नुहुन्छ, हाँस उठ्दो अनुहार बनाउन सक्नुहुन्छ, जनावर भए जस्तो गर्न सक्नुहुन्छ, बालबालिकाले तपाईँको नक्कल गर्न सके कि सकेनन् भनेर हेर्नुहोस् । फाईदाहरू बालबालिकाले नक्कल गर्न सिक्छन् र आफ्नो कल्पनाशीलताको प्रयोग गर्छन्…, त्यो के को आवाज हो ?, An illustration of window outside which a bird can be seen on the branch चरणहरू १. घरको वरिपरि जानुहोस्, सक्नुहुन्छ भने घरबाहिर जानुहोस् अथवा झ्याल खोल्नुहोस् । २. आवाजहरू सुन्नुहोस् । आफ्नो बालबालिकालाई त्यो के हो ? भनेर सोध्नुहोस् । उसलाई बोलाउनुस् र त्यो आवाजको नक्कल गर्न लगाउनुहोस् । फाईदाहरू कसरी सुन्ने भनेर सिक्छन्, र आवाज पहिचान गर्छन् । , मोजाको पुतली, चरणहरू १. पुराना लुगा वा मोजाको पुतली बनाउनुहोस्, रचनात्मक तरीकाले ऊन, टाँक र तारको प्रयोग गर्नुहोस् । २. पुतलीको प्रयोग गरेर आफ्नो बालबालिकासँग कुरा गर्नुहोस् । कथा सुनाउन र विभिन्न भावना व्यक्त गर्न छुट्टाछुट्टै आवाजको प्रयोग गर्नुहोस् । फाईदाहरू कल्पना शक्तिलाई प्रेरित गर्छ, बालबालिकालाई कथाको संरचना बुझ्न मद्दत गर्छ, भावनाहरूको बुझाईमा मद्दत…, परिवार र साथीहरूको चित्र बनाऔं ।, An illustration of a family member and cat UNICEF Nepal/2024 चरणहरू १. आफ्नो बालबालिकालाई पेन वा पेन्सिलको प्रयोग गरेर परिवारका सदस्यहरूको चित्र बनाउन लगाउनुस् । २. आफ्नो बालबालिकासँग मिलेर चित्र बनाउनुहोस् । घरको, घरमा पालेका जनावरको, ठाउँहरू आदिको चित्र थप्नुहोस् । फाइदाहरू परिवारका सदस्यहरूप्रतिको बुझाइ, रचनात्मकता बढाउँछ र बालबालिकालाई आफ्ना…
03 जुन 2024

खाँदै, सिक्दै

जीवनको प्रारम्भिक वर्षहरूमा जुन गतिमा मस्तिष्कको विकास हुन्छ, त्यही गतिमा मस्तिष्कको विकास फेरी कहिल्यै पनि हुँदैन । यो अवधि बालबालिकाको दिर्घकालीन स्वास्थ्य, विकास र सिकाइको जग निर्माणको लागि अति महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । त्यसैले, यो अवधिमै तपाईँले बालबालिकासँग उसको मस्तिष्क विकास गराउने क्रियाकलापहरू गर्नका लागि समय निकाल्नु एकदम महत्त्वपूर्ण हुन्छ…, खानेकुरा चिन्ने खेल, An illustration of a carrot चरणहरूः १) खाद्यसामग्रीहरू देखाएर तपाईंको बालबालिकालाई त्यसको रङ, बनावट र आकार आदि विषयमा थप जानकारी दिन लगाउनुहोस् । २) नजिक भएको खानेकुराको साथमा भन्नुहोस्, "म मेरा साना आँखाले ........ [खानेकुराको नामको पहिलो अक्षर राख्ने] बाट नाम आउने खानेकुरा देखिरहेको छु ।" तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः खानेकुराहरू, जस्तै …, मेरो घरमा पिकनिक, चरणहरूः १) केही कुर्सी र कम्बलहरूको प्रयोग गरेर पाल/टेन्ट (घर) बनाउनुहोस् । २) थालमा फलफूल वा खाना राख्नुहोस्, आफ्नो बालबालिकासँगै खानुहोस् र सँगै बसेर एउटा कथा सृजना गर्नुहोस् । तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः केही कुर्सी, कम्बल, खानेकुराहरू, र महलजस्तो देखाउनका लागि सजावटका सामग्रीहरू । फाईदाहरूः रचनात्मक कौशलमा वृद्धि हुन्छ र पारिवारिक…, तरकारीहरू पखाल्ने र नाम भन्ने, An illustration of washing hand चरणहरूः १) आफ्नो हात साबुन पानीले धोएर सुरुवात गर्नुहोस् । २) आफ्नो बालबालिकालाई तरकारी पखाल्न र त्यसको नाम भन्न लगाउनुहोस् । तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः तरकारी, पानी, साबुन र भाँडो / बेसिन । फाईदाहरूः भाषाको सिपको विकास हुन्छ, सरसफाइको सिप सिकाउनुका साथै त्यसको महत्त्व बुझाउँछ । , तरकारीको छाप लगाउने, चरणहरूः १) तरकारीहरूलाई टुक्रा टुक्रा पारेर काट्ने र त्यसमा तारा, क्रस, हँसिलो अनुहारजस्ता आकार बनाउने । २) पानीमा खाद्य रङ मिसाएर घोल्ने, तरकारीका टुक्राको आकार बनाएको भाग चोब्ने र कागजको पानामा छाप लगाउने । तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामाग्रीहरूः कडा खालका तरकारीहरू, जस्तैः आलु, भिण्डी, बोक चोए साग, गाजर, आदि, खाद्य रङ, पानी र कागजको पाना । फाईदाहरूः…, बुम बुम बुम, An illustration of a boy holding his shoes चरणहरूः १) आफ्नो बालबालिकालाई गीत वा सङ्गीत सँगसँगै एउटा धुन वा लय बजाउन लगाउनुहोस् । २) कल्पनाशीलता, लय, समन्वय र गणनामा सुधार गर्दछ । तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामाग्रीहरूः भाँडो वा तावा, चम्चा र तपाईंको आवाज । फाईदाहरूः कल्पनाशीलता, लय, समन्वय र गणनाको क्षमता बढाउँछ ।
30 मे 2024

खेल्दाखेल्दै सिक्ने ५ वटा रमाइला उपाय

शिशु तथा ससाना बालबालिकाको सम्पूर्ण महत्त्वपूर्ण सिकाइ खेलकै क्रममा हुने गर्दछ। नयाँ नयाँ कुरा पत्ता लगाउने, नयाँ कामहरू गर्ने, प्रयास गर्ने, कुनै पनि कुराको कारण र प्रभावहरूबारे सिक्ने, र आफ्नो वरिपरिको संसारको बारेमा बुझाइ निर्माण गर्ने माध्यम नै खेल हो । आफ्नो जिज्ञासु बालबालिकाको मस्तिष्क रचनात्मक रूपमा निर्माण गर्नका लागि सुरक्षित र मायालु …, माकुराको जालो, An illustration of two chair covered with rope चरणहरूः १) कोठाभरि र फर्निचर वरिपरि एउटा डोरी बाँध्नुहोस् वा अल्झाउनुहोस् । २) डोरीलाई नछोइकन जालोको बीचबीचमा भएका ठाउँहरूमा सावधानीपूर्वक जाने प्रयास गर्नुहोस् ।  तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः    डोरी फाईदाहरूः   हातखुट्टाको समन्वय सीप बढाउँछ, रचनात्मकता वृद्धि गर्छ । , नाचौँ, चरणहरूः १) सँगै मिलेर केही गीतहरू छान्नुहोस् । २) गीत बजाउनुहोस् र मज्जाले खुलेर नाच्नुहोस् ।  तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः सङ्गीत, स्पिकर / फोन । फाईदाहरूः समन्वय बढाउँछ, राम्रो कसरत हुन्छ।  An illustration of a girl and boy dancing, घरभित्र बास्केटबल, चरणहरूः १) सफा बाल्टी वा भाँडो खोजेर ल्याउनुहोस् र मोजालाई बटारेर गोल बनाउनुहोस् । २) आफ्नो बालबालिकालाई बल भाँडोभित्र फाल्न लगाउनुहोस् । हरेक पटक सफल भएपछि केही कदम पछि सर्न लगाउनुहोस् । जति टाढाबाट भाँडोमा बल छिराउन सक्यो, त्यति नै धेरै अंक प्राप्त हुने नियम बनाउनुहोस् ।  An illustration of a boy playing indoor basketball तपाईंलाई आवश्यक पर्ने…, मुर्ती बन, चरणहरूः १) गीत बजाउनुहोस् र आफ्नो बालबालिकालाई नाच्न लगाउनुहोस् । २) अकस्मात गीत बन्द गर्नुहोस् र आफ्नो बालबालिकालाई टक्क अडिन वा स्थिर हुन लगाउनुहोस् । चुनौती अझ बढाउनका लागि उसलाई कुनै जनावरको आकारमा वा कुनै निश्चित आकारमा अडिन लगाउनुहोस् ।  तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः सङ्गीत, स्पिकर / फोन । फाईदाहरूः सुन्ने कौशल, समन्वय र कल्पनाशीलता…, निर्माण गरौँ, An illustration of a house and cat चरणहरूः १) कागजको गत्ताको खाली बाकसहरू खोजेर ल्याउनुहोस् । २) के बनाउने भनेर आफ्नो बालबालिकासँग छलफल गर्नुहोस् । त्यसपछि घर, गाडी, जनावर जस्ता कुनै पनि कुराहरू बनाउनुहोस् ।  तपाईंलाई आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूः कागजको गत्ताको बाकस, कैँची (अभिभावकका लागि), कलम, पेन्सिल वा मार्कर, रङहरू र अरू सजावटका सामग्रीहरू (…