20 Jun 2024

Upućivanje porodica na program „Brižne porodice"

Kao odgovor na veoma rasprostranjeno nasilje nad djecom na globalnom nivou, raste interesovanje za različite načine sprečavanja tog nasilja koji su zasnovani na naučnim dokazima. Sve veći broj naučnih radova pokazuje da programi roditeljstva zasnovani na teoriji socijalnog učenja mogu biti djelotvorni u smanjenju stope nasilja nad djecom i poboljšati čitav niz s tim povezanih ishoda, kao što su vještine pozitivnog roditeljstva, briga i pažnja koje odgovaraju uzrastu djeteta, mentalno zdravlje roditelja. Jedan od takvih programa je i međunarodni program „Roditeljstvo za cjeloživotno zdravlje za malu djecu”, koji je razvijen u saradnji SZO, UNICEF-a i eskperata s renomiranih univerziteta Oksford, Bangor i Kejptaun. Program podrazumijeva rad u grupi, namijenjen je roditeljima i primarnim starateljima djece uzrasta 2–9 godina, a osmišljen je za specifične potrebe zemalja niskog i srednjeg dohotka, kao intervencija sekundarne prevencije za porodice u riziku od lošeg postupanja prema djeci.Od kraja 2017. godine, UNICEF i Vlada Crne Gore, uz podršku Evropske unije, ostvarili su značajan napredak u sprovođenju programa „Roditeljstvo za cjeloživotno zdravlje za malu djecu”, u Crnoj Gori poznatog pod nazivom „Brižne porodice za malu djecu”. Do trenutka pisanja ovog dokumenta obučeno je ukupno 116 facilitatora (psihologa, pedagoga, medicinskih sestara, nastavnika, vaspitača i socijalnih radnika), koji program realizuju u domovima zdravlja, vrtićima, osnovnim školama, u okviru nevladinih organizacija i drugih ustanova. Program je od 2018. godine realizovan u trinaest opština: Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Budva, Cetinje, Danilovgrad, Kotor, Nikšić, Plav, Pljevlja, Podgorica, Tivat i Ulcinj, a od početka 2024. godine sprovodi se i u Tuzima, Herceg Novom i Baru. Obučeno je 10 nacionalnih supervizora i dva trenera. Tokom dvanaest ciklusa, 1.527 roditelja regrutovano je u program (11,33% očeva), a program je uspješno završilo ukupno 1.278 roditelja/staratelja. U evaluacijama programa, prije početka i na završetku, urađenim 2018. godine, koje su obuhvatile 82 roditelja/staratelja, ustanovljeno je značajno smanjenje grubog i nasilnog roditeljskog postupanja (70%). Uočen je napredak i u podržavanju pozitivnog ponašanja (11%) i postavljanju granica (14%), praćen smanjenjem disfunkcionalnog roditeljstva (25%), problema u ponašanju djeteta (31%) i depresije kod roditelja (45%). Slični rezultati ustanovljeni su i u rigorozno sprovedenim evaluacijama programa u drugim zemljama (Južnoafrička Republika, Tajland, Filipini).Kako bi se pomoglo u institucionalizaciji, širenju i održivosti programa „Brižne porodice” u Crnoj Gori, krajem 2020. godine izrađena je studija izvodljivosti. Studija je dala preporuke za dalje širenje programa, uključujući izradu nacionalnih smjernica za međuresorno upućivanje roditelja na program.