Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori (avgust 2010)

Govorimo o mogućnostima

Animacija različite djece koja se drže za ruke
UNICEF Crna Gora

Istaknuti djelovi

Djeca sa smetnjama u razvoju pobuđuju sažaljenje građana Crne Gore i asociraju na patnju, lošu sreću, bespomoćnost. Jasno uočljive fizičke karakteristike (deformacije, nedostaci, problemi sa kretanjem) su najvažniji kriterijum prema kome neko dijete biva kategorisano kao dijete sa smetnjama u razvoju. Pored djece kojima nedostaje dio tela ili koja imaju tjelesno oštećenje, sa ovom kategorijom se u najvećoj mjeri identifikuju djeca sa čulnim poremećajima i ona sa psihičkim teškoćama. Većina građana Crne Gore ima ličnog iskustva sa djecom sa smetnjama u razvoju - preko dvije trećine građana poznaje neko dijete sa smetnjama u razvoju ili roditelja ovog djeteta. Devet od deset građana barem ponekad ima kontakt sa ovom djecom. Uprkos tome, građani su generalno nedovoljno informisani o ovoj temi, sudeći po sopstvenoj procjeni, ali i prema predstavama o broju djece sa smetnjama u razvoju, upoznatošću sa savremenom terminologijom i zakonskom regulativom. Glavni izvor informacija su mediji, a za one koji imaju kontakt sa djecom sa smetnjama u razvoju, lično iskustvo. Generalno gledano, čini se da se mogu razlikovati dvije dimenzije stavova građana prema djeci sa smetnjama u razvoju. Sa jedne strane, građani većinom imaju simpatije za ovu djecu i smatraju da treba učiniti sve da im se pomogne. Sa druge strane, čini se da su duboko ukorijenjena uvjerenja da su ta djeca suštinski različita od drugih i da ona, uprkos svem trudu i njih lično i društva, nikada ne mogu u potpunosti biti integrisana u društvo. U prilog ovakvom zapažanju govori i izražena socijalna distanca prema djeci sa smetnjama u razvoju – dok većina građana nema ništa protiv da ova djeca žive u njihovoj blizini, ubjedljiva većina ipak ne prihvata bliskije nivoe odnosa sa njima Inkluzija dece sa smetnjama u razvoju © 2009 Ipsos 59 Sažetak Tek nešto više od svakog desetog građanina podržava inkluzivno obrazovanje djece sa smetnjama u razvoju, dok ubjedljiva većina smatra da je u njihovom najboljem interesu da se obrazuju u specijalnim ustanovama ili bar posebnim odjeljenjima. Građani prepoznaju potrebe da se škole i obrazovni sistem prilagode djeci sa smetnjama u razvoju, kao i pozitivne efekte uključivanja ove djece u redovne škole, ali ipak izražavaju sumnje u krajnje efekte inkluzije, kako po samu djecu sa smetnjama u razvoju, tako i po ostalu djecu. Građani saosjećaju sa porodicama u kojima žive djeca sa smetnjama u razvoju, pokazuju razumijevanje za izazove sa kojima se suočavaju i smatraju da im je neophodna podrška šireg društva, uključujući i materijalnu. Ipak, gotovo svaki drugi stanovnik daje prednost institucionalizaciji djece sa smetnjama u razvoju u odnosu na podizanje ove djece u porodicama (prirodnim ili hraniteljskim). Velika većina građana smatra da su uslovi za život djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori loši. Postoji slaganje da se prava djece uopšte samo djelimično poštuju, dok su mišljenja o tome da li se prava djece sa smetnjama u razvoju poštuju više ili manje u odnosu na ostale podijeljena. Dvije trećine građana vjeruje da djeca sa smetnjama u razvoju nemaju jednake mogućnosti za lični razvoj kao druga djeca, a kao najznačajniju prepreku vide upravo njihove teškoće, a ne društvene činioce. Kao glavne prepreke većem uključivanju djece sa smetnjama u razvoju u društvo opažaju se “objektivni činioci”, prije svega nedostatak sredstava na lokalnom i državnom nivou, kao i manjak stručnog kadra. Građani imaju pozitivne stavove prema izdvajanju većih sredstava u ove svrhe. Ipak, građani prepoznaju kao značajnu prepreku i socijalne činioce kao što su nezainteresovanost, nedostatak informacija, negativne stavove i predrasude koji postoje među stanovništvom. Inkluzija dece sa smetnjama u razvoju © 2009 Ipsos 60 Sažetak Najodgovornijim akterima za dobrobit djece sa smetnjama u razvoju smatraju se sami njihovi roditelji i rođaci. Od državnih institucija, kao relevantne se opažaju institucije sistema zdravstvene i socijalne zaštite. Kada građane pitamo koji je najbolji način da se pomogne djeci sa smetnjama u razvoju, još jednom dolaze do izražaja rasprostranjena uvjerenja o nemogućnosti integracije i pozitivni stavovi prema institucionalizaciji. Najveći broj građana smatra da je institucionalno zbrinjavanje sve (40%) ili makar jednog broja djece (30%) najbolje što se za njih može učiniti. Tek četvrtina građana smatra da sva djeca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo ili da društvo treba njima da se prilagođava. Ukupno uzev, lično iskustvo sa djecom sa smetnjama u razvoju i bolja informisanost u pozitivnoj su vezi sa njihovim većim prihvatanjem i pozitivnijim gledanjem na inkluziju ove djece. Takođe, mladi, visokoobrazovani i stanovnici urbanih naselja imaju pozitivnije mišljenje o inkluziji, dok suprotno važi za najslabije obrazovane, osobe sa najnižim prihodima i stanovnike ruralnih naselja. Najvažnije sredstvo informisanja za građane Crne Gore je televizija. Obrazovaniji građani i stanovnici urbanih naselja se informišu i putem novina, dok je za mlade značajan izvor Internet. Građani imaju najviše povjerenja u domaće medije, prije svega televizijske stanice i štampane medije. Oni takođe vjeruju informacijama dobijenim od bliskih ljudi – prijatelja i rođaka.

Animacija različite djece koja se drže za ruke

Author

UNICEF Crna Gora, IPSOS

Datum publikacije

Jezici

Montenegrin,
Engleski

Preuzmi izvještaj s interneta

(PDF, 5,51 MB)

Istraži više