Nanao tatitra fanairana ny UNICEF fa niakatra 25% ny tahan’ny tsifanjarian-tsakafo ho an’ny reny any amin’ireo firenena tratry ny krizy, ka atahorana ny ain’ny vehivavy sy ny zaza vao teraka.

Ny antsasaky ny tranga mifandraika amin’ny fahatarana eo amin’ny fitomboana ho an’ny zaza latsaky ny roa taona dia mitranga mandritra ny fotoana maha-ao ambohoka ny zaza hatramin’ny faha-enimbolana aorian’ny fahaterahany.

09 Martsa 2023
La nutrition pour les adolescentes et les mères
UNICEF/UN0794622/Andriantsoarana

Antananarivo, 9 martsa 2023 Araka ny tatitra vaovao navoakan’ny UNICEF androany, dia nitombo be ny isan'ny tovovavy bevohoka sy mampinono mijaly noho ny tsifanjarian-tsakafo mahery vaika nihatra hatramin'ny taona 2020. Hita taratra tany amin'ny firenena 12 iharan'ny krizy ara-tsakafo maneran-tany izany tranga izany, ary niakatra 25% eo ho eo ny isan’ireo  tratran’ny fanjarian-tsakafo satria tafakatra 6,9 tapitrisa ny isan’izy ireo raha 5,5 tapitrisa tany am-piandohana.

Ao anatin’ireto firenena 12 ireto no misy ny ivon’ny krizy ara-tsakafo : Afganistana, Burkina Faso, Etiopia, Kenya, Mali, Niger, Nizeria, Somalia, Sodàna, Sodàna Atsimo, Tchad ary Yemen. Ary vao mainka miharatsy izany noho ny fisian’ny ady ao Okraina sy noho ny famelezan’ny haintany ankehitrio, sy ny ady ary tsy fandriam-pahalemana any amin'ny firenena sasany.

Tao anatin’ny tatitra mikasika ireo mijaly noho ny tsy fahampian-tsakafo sy ireo voailikilika: Araka ny tatitra momba ny krizy ara-tsakafo maneran-tany miantraika manokana amin'ny tovovavy sy ny vehivavy izay navoaka mialohan’ny Andro iraisam-pirenena ho an'ny vehivavy, dia nisy fanairana natao mikasika ny krizy misy ankehitriny, notsindriana manokana tao anatin’izany ny fisian’ny tsy fitoviana eo amin'ny lahy sy ny vavy, izany vao mainka mampitombo ny olan’ny krizy ara-tsakafo miantraika manokana amin'ny tovovavy sy ny vehivavy, ary tsy nahitana fihatsarana izany tao anatin’ny roapolo taona.

“Vokatry ny krizy ara-tsakafo maneran-tany dia reny sy zaza an-tapitrisany maro no miatrika mosary mafy sy tsy fahampian-tsakafo”, hoy i Catherine Russell, Tale Mpanatanteraka ny UNICEF. " Raha tsy mihetsika aingana ny fianakaviambe iraisam-pirenena dia mety hiteraka voka-dratsy maharitra ho an'ny taranaka ho avy ity krizy ity . »

Araka ity tatitra feno milaza ny antsipirihany mikasika ny sakafo ho an’ny zatovovavy sy ny vehivavy maneran-tany ity dia maherin'ny iray lavitrisa izy ireo no tsy ampy sakafo (manana lanja ambany sy fonentana kely), ny tsy manana ny otrikaina ilaina, tsy ampy rà, olana izay mitondra voka-dratsy manapotika ny fiainany sy ny fahasalamany.

Tamin’ny tatitra nataony tamin’ny taona 2022, ny navoitran’ny UNICEF fa ireto anton-javatra manaraka ireto dia misy fiantraikany lehibe eo amin’ny fahasalamana sy ny sakafo eo amin’ny firenena anankiray: ny fahantrana, ny fampiharana tafahoatra ny fitsaboana nentim-paharazana, ny tsy fahalasanana lavitra teo amin’ny fianarana, ary fahalaviran’ny tobim-pahasalamana. Manampy trotraka izany koa ny fiovaovan’ ny toetr’andro. Anisan’ireo firenena manana taha ambony i Madagasikara raha ny fitondrana vohoka aloha loatra no resahina. Hita taratra koa ny tsy fitoviana satria ireo tanora manambady na mitondra vohoka aloha loatra dia saika avy amin’ireo tokantrano sahirana. Hita fa fomba entin’ireo fianakaviana sahirana mamaha ny olan’ny fahantrana izany fampanambadiana ny tanora aloha loatra izany. Tsapa ary fa tena ilaina ny manohana ny tovovavy sy ny fianakaviany mandritra ny fotoana maha-zatovo azy ka amin’ny alalan’ny fandaharan’asa ataon’ny vondrom-piarahamonina manamafy, mampahafantatra sy manentana ny fianakaviana, ny zatovovavy sy ny zatovolahy mikasika ny fandraisana andraikitra ataon’ny ny vehivavy no hanatanterahana izany.

Mampihena ny hery fiarovana ao amin’ny zatovovavy sy ny vehivavy ny tsy fahampian-tsakafo ary mampihisatra ny fitomboana ara-tsaina sy mahasarotra ny fitondrana vohoka sy ny fiterahana, mety hiteraka voka-dratsy tsy misy fanafana sy loza mitatao ho an’ny fahavelomana koa izy sy tsy fahaizana fianarana ho an’ny ankizy ary tsy fahafahana mamelon-tena any amin'ny hoavy.

Ankizy latsaky ny 2 taona manodidina ny 51 tapitrisa maneran-tany no tratry ny tsy fahampian-tsakafo, izany hoe vokatry ny sakafo tsy ampy dia hita ho kely loatra ny habeany raha oharina amin’ny taonany. Araka io tatitrin’ny vokatry ny fanadihadiana vaovao natao io dia saika ny antsasaky zaza tratran’io fahatarana amin’ny fitomboana io dia zaza niaina tsy fahampian-tsakafo hatrany am-bohoka sy nandritra ny enim-bolana voalohany taorian’ny nahaterahany, izany hoe nandritra ny fe-potoana 500 andro voalohany teo amin’ny fiainany, izay fe-potona iankinan'ny zaza tanteraka ara-tsakafo amin'ny reniny.

Izao no fanampim-panazavana avy ammin’i Catherine Russell." Mba hisorohana ny tsy fahampian-tsakafo mihatra amin'ny ankizy, dia tsy maintsy miady amin'ny tsy fahampian-tsakafo mihatra amin'ny zatovovavy sy ny vehivavy koa isika."

Any Azia Atsimo sy ny faritra Afrika atsimon'i Sahara, toerana tena misy ny krizy ara-tsakafo be indrindra, dia vehivavy sy tovovayy roa amin’ny telo no tsy ampy lanja ary vehivavy sy tovovavy telo siaky ny dimy no tsy ampy rà. Fanampin’izay dia avo roa heny amin’ireo zatovovavy sy ny vehivavy avy amin'ny tokantrano manan-karena manana olana amin’ny tsy fahampian-danja ny isan’ireo avy amin’ny tokantrano mahantra.

Ny krizy eran-tany dia manakana ny fahafahan'ny vehivavy mahazo sakafo ara-pahasalamana. Tamin'ny taona 2021, vehivavy 126 tapitrisa mahery raha oharaina amin’ny lehilahy no niaina tsifanjarian-tsakafo, raha 49 tapitrisa mahery tamin'ny 2019, izay midika fa nitombo avo roa heny ny tsy fitovian'ny lahy sy ny vavy amin'ity faritra ity.

Nanomboka tamin'ny taon-dasa, ny UNICEF dia nanamafy ny ezaka nataony tany amin'ireo firenena tena iharan'ny krizy ara-tsakafo eran-tany, anisan'izany i Afghanistan, Burkina Faso, Etiopia, Haiti, Kenya, Madagasikara, Mali, Niger, Nizeria, Repoblika Demokratikan'i Congo, Somalia, Sodàna. , Sodàna Atsimo, Tchad ary Yemen, miaraka amin'ny fampiharana ny drafi-panafainganana mikendry ny hisorohana, hamantarana ary hitsaboana ny tsy fahampian-danja eo amin'ny vehivavy sy ny ankizy.

Ao anatin’ity tatitra dia miantso ny governemanta, ny mpiara-miombon’antoka ho an’ny fampandrosoana sy ny mpiantsehatra amin’ny fitsinjovana ny maha-olona, ny mpamatsy vola, ny fikambanan'ny fiarahamonim-pirenena ary ny mpisehatra amin'ny fampandrosoana, mba hitondrana fanovana eo amin’ny rafitra ara-tsakafo, ara-pahasalamana ary ara-piarovana sosialy ho an'ny zatovovavy sy ny vehivavy amin'ny:

  • Mametraka ho laharam-pahamehana ny fahafahan'ny vehivavy sy ny tovovavy misitraka sakafo ara-pahasalamana, azo antoka ary mora vidy sy miaro azy ireo amin'ny sakafo voahodina amin'ny alàlan'ny famerana ny vidin’entana, fametahana ny etikety mialoha ny famonosana sy ny fandoavan-ketra.
  • Mametraka politika sy lalàna manery ny mpamokatra hampiditra otrik’aina mahavelona ao anatin’ny ireo sakafo fototra toy ny koba, menaka fandrahoana ary sira, mba enti-mampihena ny olan’ny tsy fahampian'ny otrik’aina sy ny tsy fahampian-drà eo amin'ny vehivavy sy ny tovovavy.
  • Manome antoka ny zatovovavy sy ny vehivavy monina any amin'ny firenena kely fidiram-bola na manana fidiram-bola antonony  hisitraka an-kalalahana ny ny tolotra ara-tsakafo ilaina mialoha mandritra ny fotoana fitondrana vohoka sy ny fotoana fampinonoana, ao anatin'izany ny fandraisana famatsiana otrik’aina marobe.
  • Fanitarana ny fidiran'ireo zatovovavy sy vehivavy marefo indrindra amin'ny fandaharan'asa mifototra amin’ny fiarovana ara-tsosialy, ao anatin'izany ny fanomezana azy ireo taratasim-bola sy takila azo hiantsenana mba hahafahany manjifa ireo sakafo ara-pahasalamana isan-karazany.
  • Famongorana haingana araka izay azo atao ny fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pananahana, toy ny fanambadian-jaza, ny fitsinjarana mitanila ao an-tokantrano: na amin’ ny sakafo izany na amin’ny harena na fitadiavam-bola na raharaha ao an tokantrano.

Hoy hatrany i Catherine Russell:“  Rehefa tsy mahazo ny sakafo sahaza azy ny ankizivavy na ny vehivavy iray, dia midika izany fa mbola mitoetra ny fitondra-mitanila amin’ny lahy sy ny vavy. Mihena ny fahafahana miana-javatra sy mikarakara tena. Mitombo ny mety ho fahasarotana  mandritra ny fotoana fitondrana vohoka sy ny hiterahana, ary mety tsy ho ampy sakafo ilay zaza vao teraka. Izahay dia mahafantatra ny fomba enti-mamatsy tolotra ara-tsakafo afaka mamonjy ny  ain’ireo vehivavy sy ankizy izay tena mila izany. Manaitra ireo mpisehatra amin’ny lafiny politika sy manangona ireo fitaovana ilaina hanaovana ny hetsika no sisa tokony atao. Tsy tokony hisy fotoana very intsony fa tokony handray an-tanana ny zatovovavy sy ny vehivavy isika. »

Fifandraisana

Timothy James Irwin
Tompon'andraikitry ny serasera
UNICEF Madagascar
Yvanna Karim
Communication Officer
UNICEF

A propos d'UNICEF

L’UNICEF travaille dans les endroits les plus inhospitaliers du monde pour atteindre les enfants les plus défavorisés. Dans 190 pays et territoires, nous travaillons pour chaque enfant, partout, afin de construire un monde meilleur pour tous. 

Suivez l’UNICEF sur TwitterFacebook et Instagram