21 ივლისი 2023

მოზარდები და რისკის შემცველი ქცევა

ახალი გამოცდილებებისადმი მოზარდების ინტერესი ბუნებრივია და ეს მათ ზრდას უწყობს ხელს. საზღვრების გადალახვით მოზარდები იძენენ დამოუკიდებლობას და უფრო თვითმყოფადები ხდებიან. მაგრამ ზოგჯერ თინეიჯერები ისეთ რისკებზეც მიდიან, რაც მათ ან მათ გარშემომყოფებს სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. მათი ასეთი ქცევა მშობლებს ძალიან გვანერვიულებს, თუმცა მნიშვნელოვანია…, რატომ იზიდავთ მოზარდებს რისკის შემცველი ქცევა?, მოზარდები მიისწრაფვიან ახალი და საინტერესო გამოცდილებებისკენ. ეს ნაწილობრივ აიხსნება ნევროლოგით - მათი ტვინი ძალიან მგრძნობიარეა იმ სასიამოვნო მღელვარების მიმართ, რომელიც ახალ გამოცდილებებს ახლავს და ამიტომაც თინეიჯერებში ამ მღელვარების ძიება უფრო ხშირია, ვიდრე ბავშვებში და ზრდასრულებში. თინეიჯერების სწრაფვა დამოუკიდებლობისკენ იმასაც ნიშნავს, რომ…, როგორ ფიქრობენ მოზარდები საფრთხეებზე?, მოზარდების დამოკიდებულება საფრთხის მიმართ კონტექსტის მიხედვით იცვლება. უფროსებთან ერთად ან ემოციურად გაწონასწორებულ სიტუაციებში მოზარდები საკმაოდ ფრთხილები არიან. მაგრამ როცა მეგობრებთან ერთად აღმოჩნდებიან სოციალურად ან ემოციურად რთულ სიტუაციაში, ნაკლებად იყენებენ ცივ გონებას და დიდი შანსია, იმპულსურად იმოქმედონ. რისკების ტიპი, რომელზეც მოზარდი…, როგორ შეუძლიათ მშობლებს დაეხმარონ მოზარდებს საფრთხეებისგან თავის დაცვაში?, პირველი, რისი გაკეთებაც მშობლებსა და აღმზრდელებს შეუძლიათ მოზარდების უსაფრთხოებისთვის, არის გონივრული ზედამხედველობის დაწესება, რადგან ვიცით, რომ ეს ამცირებს მოზარდებში საშიშ რისკებზე წასვლის ალბათობას. მეორე, რაც მშობლებმა უნდა გააკეთონ, არის შესთავაზონ მოზარდს საკუთარი თავი, როგორც მოკავშირე საფრთხეებისგან დაცვაში. ჩვენს თინეიჯერ შვილთან…, როდის უნდა ინერვიულონ მშობლებმა მოზარდის რისკის შემცველ ქცევაზე?, რისკის შემცველი ქმედება სანერვიულოა, თუ მას შესაძლოა გრძელვადიანი შედეგები მოჰყვეს. ასეთია მაგალითად ნარკოტიკების, ალკოჰოლის, ნიკოტინის მოხმარება, დაუცველი სექსი ან საფრთხის შემცველი ექსპერიმენტები. დროა ინერვიულოთ, თუ თქვენი მოზარდის ქცევა ზიანს აყენებს მას, ან სხვებს. ასევე შემაშფოთებელია, თუ მოზარდი არ სწავლობს საკუთარ შეცდომებზე. მაგალითად,…, რა გავაკეთო, თუ ვფიქრობ, რომ ჩემი მოზარდი შვილი საფრთხეში იგდებს თავს?, მშობლებმა და აღმზრდელებმა, რომლებიც ღელავენ თავიანთი მოზარდების სარისკო ქცევის გამო, პირველ რიგში მოზარდს უნდა გაუზიარონ თავიანთი შეშფოთება. შეგიძლიათ უთხრათ: „შენი უსაფრთხოება ყველაზე მნიშვნელოვანია. თუ თავად არ შეგიძლია რისკებისგან თავის დაცვა, მაშინ შენი დაცვა ჩემი მოვალეობა ხდება, რაც შეიძლება შენთვის ნაკლებ თავისუფლებას ნიშნავდეს“. შემდეგ…, როდის უნდა მიმართონ მშობლებმა დასახმარებლად პროფესიონალს?, დროა მიმართოთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროფესიონალს, თუ მოზარდი რეგულარულად მიმართავს შემაშფოთებელ ან სახიფათო ქცევას - როგორიცაა მაღალი რისკის შემცველი ნივთიერებების მოხმარება, თვითდაზიანება ან ძალადობა სხვების მიმართ - და თუ ძალისხმევა, რომელსაც მიმართავთ მის დასახმარებლად, არ მუშაობს. მოზარდი დიდად მოხარული არ იქნება უფროსების ზედამხედველობის…
21 დეკემბერი 2022

ოთხი რჩევა - რისი გაკეთება შეგიძლიათ მოზარდი შვილის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდასაჭერად

მიუხედავად იმისა, თქვენს მოზარდ შვილთან ჰარმონიულ ურთიერთობაში ხართ, თუ ამ მხრივ გამოწვევები გაქვთ, მნიშვნელოვანია აგრძნობინოთ, რომ უპირობოდ გიყვართ და მხარს უჭერთ მას, რომ სირთულეების დროს თქვენი დახმარების იმედი უნდა ჰქონდეს და მუდამ მის გვერდით ხართ. გთავაზობთ ოთხ რჩევას - რა გაითვალისწინოთ მოზარდთან საუბრისას, როგორ აგრძნობინოთ თქვენი…, 1. წაახალისეთ ისინი, გააზიარონ გრძნობები, მოძებნეთ გზები თქვენი მოზარდთან საუბრის წამოწყებისთვის. დაინტერესდით, როგორი იყო მათი დღე, რას საქმიანობდნენ. შეგიძლიათ თხოვოთ დახმარება სახლის საქმიანობაში, მაგალითად სადილის მომზადებაში და ეს დრო გამოიყენოთ მათი დღის შესახებ სასაუბროდ. შეახსენეთ, რომ ნებისმიერ სიტუაციაში მათ გვერდით ხართ და რომ გსურთ იცოდეთ, როგორ გრძნობენ თავს და რას ფიქრობენ.…, 2. გამოყავით დრო მათ მხარდასაჭერად, ერთად იმუშავეთ ახალი რუტინებისა და ადვილად მისაღწევი მიზნების დასახვაზე. გააკეთეთ საშინაო და სასკოლო საქმეების გეგმა, დაისახეთ მიზნად, რომ სადილამდე მოესწროს საშინაო დავალების შესრულება.    მოზარდობა ნიშნავს დამოუკიდებლობას! ეცადეთ, თქვენს მოზარდს მისცეთ დრო და სივრცე საკუთარი თავისთვის. პირადი სივრცის საჭიროება ზრდის ნორმალური ნაწილია. მხარი…, 3. ერთად იმუშავეთ კონფლიქტის მოგვარებაზე, მოუსმინეთ თქვენი მოზარდის მოსაზრებებს და შეეცადეთ მშვიდად მოაგვაროთ კონფლიქტი. დაიმახსოვრეთ: ყველა შეიძლება იყოს დასტრესილი! არასოდეს განიხილოთ საკითხი, როცა გაბრაზებული ხართ. წადით, ღრმად ჩაისუნთქეთ და დამშვიდდით - მოზარდს მოგვიანებით გაესაუბრებით. მოერიდეთ ძალაუფლების დემონსტრირებას. მოზარდს, რომლისთვისაც სამყარო არაპროგნოზირებადი, ხოლო მომავლის…, 4. იზრუნეთ საკუთარ თავზე, მშობლებს ბევრი საქმე და საფიქრალი აქვთ. თქვენც გჭირდებათ ზრუნვა და მხარდაჭერა. საკუთარ თავზე ზრუნვის ჩვენება კარგი მაგალითი იქნება თქვენი მოზარდისთვისაც, ამ პრაქტიკის დამკვიდრებისთვის. ნუ დააყოვნებთ სხვებისთვის დახმარების თხოვნას, თუ თავს ზედმეტად გადაღლილად გრძნობთ. ასეთი მდგომარეობა ნორმალური და მოსალოდნელია. იპოვეთ ოჯახის წევრი ან ახლობელი,…
05 მარტი 2022

როგორ დავეხმაროთ თინეიჯერ შვილს სტრესის დროს

იმის მიუხედავად, როგორი ურთიერთობა გაქვთ თქვენს თინეიჯერ შვილთან - კარგი თუ გამოწვევებით სავსე, მნიშვნელოვანია აჩვენოთ, რომ გიყვართ და მხარს უჭერთ და შეახსენოთ ერთმანეთს, როგორ გიყვართ ერთმანეთი. გთავაზობთ რამდენიმე რჩევას, თუ როგორ დაეხმაროთ ბავშვს გაუძლოს რთულ პერიოდს და ამავე დროს საკუთარ თავზეც იზრუნოთ.  , წაახალისეთ თინეიჯერი შვილი, გაგიზიაროს თავისი გრძნობები, შეეცადეთ ყოველთვის მოიკითხოთ შვილი. ჰკითხეთ, როგორ ჩაიარა მისმა დღემ და რა გააკეთეს. შეგიძლიათ შესთავაზოთ თქვენთან ერთად შეასრულოს რამე სამუშაო, მაგალითად, მოამზადოს სადილი. ამ დროს შეგიძლიათ ესაუბროთ, როგორ გაატარეს დღე. შეახსენეთ თქვენს თინეიჯერ შვილს, რომ რაც არ უნდა მოხდეს, მის გვერდით იქნებით, და რომ გაინტერესებთ, როგორ გრძნობს თავს და რაზე…, გამოყავით დრო თქვენი შვილის დასახმარებლად, ერთად დაგეგმეთ ახლებური რუტინები და ყოველდღიურად დაისახეთ რეალური მიზნები, ვინაიდან ცვალებად გარემოში თქვენი გარემოებებიც შეიძლება შეიცვალოს. მოზარდობის ხანა ნიშნავს დამოუკიდებლობას! შეეცადეთ მისცეთ ბავშვს შესაბამისი დრო და შეუქმნათ სივრცე, სადაც მარტო გაატარებს დროს და მეტ პასუხისმგებლობას აიღებს. როცა ბავშვი იზრდება, სავსებით ნორმალურია, რომ…, დაძლიეთ კონფლიქტი თქვენსა და თქვენ თინეიჯერ შვილს შორის, მოუსმინეთ შვილის აზრს და შეეცადეთ მშვიდად მოაგვაროთ თქვენ შორის არსებული პრობლემები. გახსოვდეთ: ნებისმიერი ადამიანი შეიძლება ჩავარდეს სტრესში! არასდროს დაიწყოთ რამე თემის შესახებ საუბარი, როცა გაბრაზებული ხართ. გაერიდეთ, ჩაისუნთქეთ და დამშვიდდით. ამ საკითხს კი შვილთან ერთად შეგიძლიათ მოგვიანებითაც დაუბრუნდეთ. თავი შეიკავეთ ძალაუფლებისთვის…, გამოყავით დრო საკუთარი თავისთვის, როცა ბავშვზე ზრუნვა გევალებათ, ბევრ რამეს უნდა გაუმკლავდეთ. თქვენც გჭირდებათ ზრუნვა და მხარდაჭერა. საკუთარი თავზე ზრუნვა ასევე კარგი ხერხია იმისთვის, რომ აჩვენოთ თქვენს თინეიჯერ შვილს, თუ როგორ იზრუნოს საკუთარ თავზე. როცა პრობლემებთან გამკლავება გიჭირთ, ნუ დააყოვნებთ, რომ სხვას მიმართოთ დახმარებისთვის. ასეთი განცდა სრულიად ნორმალურია. მიმართეთ…