Jak pomagamy młodzieży z Ukrainy kształtować ich ścieżkę edukacyjną w Polsce

Dzięki współpracy z ukraińską młodzieżą stworzyliśmy innowacyjne narzędzie edukacyjne. Jego celem jest pomoc młodym osobom w lepszym zrozumieniu możliwości szkolenia zawodowego w Polsce

UNICEF
UN0718291
UNICEF/Moskalenko
06 Listopad 2023

14-letnia Marta zawsze była dobra z arytmetyki. We Lwowie, gdzie dorastała, była najlepsza w klasie matematycznej. Teraz mieszka w Krakowie, dokąd przeniosła się z mamą po wybuchu wojny w Ukrainie. 

Siedząc w klasie, której ściany pokryte są twierdzeniami i wzorami, zamiast podekscytowania, czuje podenerwowanie i znudzenie. Choć Marta jest w tym samym wieku, co inni polscy uczniowie ósmej klasy, to uczy się materiału, który już przerabiała rok temu w Ukrainie. 

Podobnie jak wielu jej przyjaciół, Marta nie może doczekać się dorosłości. Dla niej oznacza to pójście na uniwersytet, skończenie studiów i zostanie nauczycielką matematyki. Spędzanie roku na powtarzaniu materiału w polskiej szkole, oddala ją od celu. Wyczuwając stres córki, matka Marty zaczęła szukać innych opcji kształcenia. 

Zwróciła się do Słonecznej Przestrzeni Wsparcia - ośrodka wspieranego przez UNICEF. Spotkała tam wiele ukraińskich matek, które borykały się z podobnymi problemami ze zrozumieniem polskiego systemu edukacji, próbując zapewnić swoim dzieciom odpowiedni poziom nauczania. Sporo rodziców inwestuje w drogich korepetytorów, wysyła dzieci do szkół w innych krajach europejskich, a nawet z powrotem do Ukrainy. Pracownicy ośrodka byli w stanie zaoferować zajęcia z języka, polecić odpowiednie przewodniki edukacyjne przygotowane przez miasto i wskazać szkoły, które przyjmują uczniów niemówiących po polsku. 

Ale jak wybór tych różnych możliwości wpłynąłby na przyszłe szanse Marty i jej ewentualny powrót do Ukrainy? Dziewczyna potrzebowała więcej informacji przed podjęciem decyzji o wyborze szkoły. 

UN0718288/Moskalenko
UNICEF/Moskalenko

Między dwoma systemami

Niektórzy ludzie nie chcą podejmować decyzji. Nie chcą zaczynać niczego nowego, ponieważ w każdej chwili może się pojawić szansa powrotu - mówi Joanna Markielowska, zastępca dyrektora Słonecznej Przestrzeni Wsparcia w Krakowie. 

System szkolnictwa polskiego różni się od ukraińskiego. Joanna spotkała wiele nastolatek takich jak Marta, które nie chcą poświęcać dwóch dodatkowych lat w polskiej szkole oraz są narażone na dodatkowy stres ze względu na trudności w porównaniu wyników w nauce zdobywanych w Polsce z systemem panującym w Ukrainie. 

- Możliwości dla ukraińskich nastolatków różnią się w zależności od tego, ile mają lat, w jakim mieście się osiedlają, a także, kiedy przyjechali do Polski. Wiele szkół oferuje zajęcia przygotowawcze, aby dać uczniom z Ukrainy szansę na pozostanie w swojej klasie z dedykowanym wsparciem językowym. Jednak dostępność tego rodzaju wsparcia jest różna w różnych miejscach w kraju. 

Wielu nastolatków zapisanych do polskich szkół kontynuuje również naukę online w systemie ukraińskim. „Większość z nich nie chce rezygnować z ukraińskiego systemu na wypadek powrotu do domu” - mówi Joanna. 

Rozmowy z polskimi nauczycielami, pracownikami administracji oświatowej i doradcami zawodowymi ujawniły, że poruszanie się po systemie edukacji może być bardzo trudne. Główną barierą jest to, że lekcje prowadzone są w języku polskim. Co więcej, opcje edukacyjne nie są przedstawiane w sposób, który odzwierciedlałby obawy uchodźców z Ukrainy, którzy chcą wiedzieć, jak ich wybór wpłynie na ich przyszłość zawodową i akademicką, a także na możliwość powrotu do domu.

UN0718209
UNICEF/Moskalenko
UN0718212
UNICEF/Moskalenko

Drzewo decyzyjne

A co, gdyby jednak mieli dostęp do doradcy edukacyjnego i zawodowego, który mówiłby ich językiem? Co, jeśli ten doradca pomógłby im zrozumieć opcje dostępne w ich mieście, które będą odpowiednie do ich poziomu wykształcenia i pomogą im w osiągnięciu indywidualnych aspiracji? 

Aby wyjść poza „co by było, gdyby”, zespół UNICEF, Common Thread, Lanka.CX i Service Sandbox zapytał nauczycieli, pracowników administracji oświatowej, rodziców i nastolatki, co myślą o doświadczeniach związanych z podejmowaniem decyzji dotyczących edukacji w Polsce. W rezultacie, zespół zaprojektował i stworzył prototyp cyfrowego narzędzia, które umożliwia ukraińskim nastolatkom przejrzenie opcji edukacyjnych w Polsce na podstawie ich konkretnej sytuacji i potrzeb. Prototyp ten jest dostępny w języku ukraińskim i dostarcza informacji potrzebnych do podjęcia w pełni świadomych decyzji. Każda z prezentowanych opcji edukacyjnych przybliża również doświadczenia innych ukraińskich nastolatków. To pomaga poczuć się mniej samotnym w tym procesie decyzyjnym. 

Narzędzie to w pierwszej kolejności jest dostosowane do telefonów komórkowych. Biorąc pod uwagę, że ponad 70% ukraińskich nastolatków uczy się korzystając z urządzeń mobilnych, zespół pracujący przy opracowaniu tego rozwiązania upewnił się, że będzie ono łatwo dostępne. 

UN0718277
UNICEF/Moskalenko

Młodzi w centrum rozwiązań  

Polski system edukacji oferuje szeroką gamę możliwości kształcenia dla nastolatków — na poziomie szkoły średniej mają oni trzy opcje skupiające się na różnych umiejętnościach i aspiracjach. Są to studia zawodowe/szkoły branżowe, studia techniczne i ścieżka akademicka. Większość z tych opcji oferuje dodatkowe korzyści: od możliwości podjęcia pracy równolegle do nauki, przez zdobywanie doświadczenia zawodowego w ramach kursów, aż po przygotowanie do wejścia na rynek pracy.  

Aplikacja została stworzona i przetestowana wspólnie z ukraińską młodzieżą. Obecnie jest dostępna na portalu informacyjnym Spilno.  

Narzędzie dla wszystkich? 

Narzędzie to może być pomocne nie tylko dla ukraińskich nastolatków. Polski system edukacji przechodzi obecnie czas reform. Testy przeprowadzone z polskimi pracownikami oświaty wykazały, że polskim nastolatkom brakuje jasności, co do dostępnych dla nich możliwości edukacyjnych i chętnie skorzystaliby z porad, które pomogłyby im w podjęciu świadomych decyzji dotyczących ich przyszłości.   

To proste rozwiązanie może pomóc nastolatkom, takim jak Marta oraz jej polskim i ukraińskim rówieśnikom w podjęciu świadomych decyzji dotyczących ich edukacji, nawet w obliczu niepewnej przyszłości, z którą wielu z nich się mierzy.  

Więcej o UNICEF

We wszystkim, co robimy, UNICEF promuje prawa i dobro każdego dziecka. Wraz z naszymi partnerami pracujemy w 190 krajach i terytoriach, skupiając się na dotarciu do najbardziej wrażliwych i wykluczonych dzieci oraz wszystkich dzieci na całym świecie.

Aby uzyskać więcej informacji na temat UNICEF i jego pracy na rzecz dzieci, odwiedź stronę: https://www.unicef.org/eca/.

Śledź UNICEF na Twitter oraz Facebook

 

Explore our blog topics: