30 Հունիս 2021

Արդարադատության մատչելիություն և բռնություն երեխաների նկատմամբ

Իրավիճակը Հայաստանում, Երեխաների իրավունքների կոնվենցիան վավերացնելով՝ Հայաստանը պարտավորվեց ապահովել երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը եւ բոլոր երեխաների համար արդարադատության մատչելիություն՝ իրավունքների խախտման դեպքում ժամանակին և արդյունավետ իրավական պաշտպանություն ստանալու միջոցներ: Կայուն զարգացման 16-րդ նպատակը Հայաստանին կոչ է անում մինչև 2030 թվականը…, Անհրաժեշտություն է, 17-ամյա երիտասարդը քրեակատարողական հիմնարկում շախմատ է խաղում անվտանգության աշխատակցի հետ: UNICEF Armenia/2018/Sokhin Արդարադատության համակարգի հետ առնչվող երեխաների հետ պետք է աշխատեն հմուտ մասնագետներ՝ ոստիկաններ, քննիչներ, դատախազներ, դատավորներ, արդարադատության ոլորտի այլ աշխատողներ, որոնք ունեն երեխաների հետ աշխատելու կարողություն,…, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի աշխատանքը, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հայաստանյան գրասենյակը աջակցում է արդարադատության ոլորտի մարմիններին ու իրավապաշտպան կառույցներին ավելի արդյունավետ ծառայություններ մատուցել և պաշտպանել բոլոր երեխաներին, հատկապես՝ ամենախոցելի երեխաների իրավունքները՝ Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիային համապատասխան։ 2016 թվականից ի վեր՝ կառավարության և այլ պետական կառույցների հետ…, Հետագա քայլերը, Համարժեք, որակյալ օրենսդրության և քաղաքականության միջոցով Հայաստանում բոլոր երեխաների համար արդարադատության մատչելիության ապահովման գործընթացում, և երեխաների հետ աշխատող մասնագետների կարողությունների զարգացմանն ուղղված ներդրումներն էապես կմեծացնեն հանրային վստահությունն արդարադատության համակարգի նկատմամբ։ Լավ մշակված և համապարփակ, բազմաոլորտային…
08 Փետրվար 2021

Տուժող կամ վկա երեխայի հոգեվիճակի և նրա հետ հարցազրույցի վարման առանձնահատկությունները

Ուղեցույցը մշակվել է 2019-2020թթ.ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կողմից իրականացված «Վկա և զոհ երեխաների հոգեբանական առանձնահատկությունների, նրանց հետ հարցազրույցի վարման հմտությունների և կարողությունների զարգացում» ծրագրի շրջանակներում, որն ուղղված էր անչափահասների հետ աշխատող ոստիկանների հոգեբանական գիտելիքների և հմտությունների բարելավմանը։ Ծրագրի շրջանակներում իրականացվել են վերապատրաստման 6-օրյա ինտենսիվ դասընթացներ՝ շուրջ 78 ոստիկանի համար:  Դասընթացից հետո ներկայացված բոլոր նյութերը լրամշակվել են, խմբագրվել, որի արդյունքում ստեղծվել է այս ուղեցույցը, որը հավակնում է վերածվելու ոստիկանների սեղանի գրքույկի, քանի որ պարունակում է համապարփակ տեսական և գործնական տեղեկություններ նրանց առօրյա աշխատանքի ամենաբարդ մասի՝ երեխաների հարցաքննության կամ վերջիններիս հետ հարցազրույց վարելու վերաբերյալ: Հետևելով ուղեցույցում տեղ գտած ուղղորդումներին և խորհուրդներին՝ ոստիկանը անպայման շոշափելի արդյունքների կհասնի ինչպես կյանքի բարդ իրավիճակում հայտնված երեխայի հոգեբանությունը հասկանալու ու նրա հետ գրագետ ու անվնաս հաղորդակցվելու առումով, այնպես էլ անհրաժեշտ տեղեկությունների ամբողջական հավաքման և սեփական գործառույթները արդյունավետ իրականացնելու տեսանկյունից: Ուղեցույցը բաղկացած է երկու բաժնից. առաջինը ներառում է հիմնահարցերի տեսական վերլուծություն, իսկ երկրորդ բաժինն առավելապես նվիրված է երեխայի հետ հաղորդակցվելու և հարցազրույցի կառուցման գործնական քայլերին ու հմտություններին:  Երեխայի հարցաքննության (հարցազրույցի) կարևորագույն պայմանը նրա լավագույն շահի ապահովումն է, որի նշանակալից բաղադրիչը երեխայի հոգեվիճակը հաշվի առնելն է և նրա անձը հարգելը: 
06 Մայիս 2020

Տեխնիկական հուշաթերթ. Երեխաների պաշտպանությունը կորոնավիրուսի համավարակի պայմաններում

ՔՈՎԻԴ-19-ի նման վարակիչ հիվանդությունները կարող են խաթարել այն միջավայրը, որտեղ երեխաները մեծանում ու զարգանում են: Ընտանիքների, ընկերության, առօրյա գործունեության և ընդհանուր համայնքի խաթարումները կարող են բացասական հետևանքներ ունենալ երեխաների բարօրության, զարգացման և պաշտպանության առումով: Բացի այդ, ՔՈՎԻԴ-19-ի տարածումը կանխելուն և վերահսկելուն ուղղված միջոցառումները կարող են երեխաներին պաշտպանության հետ կապված ռիսկերի ենթարկել: Տներում, հաստատություններում և սահմանված գոտիներում կարանտինային և մեկուսացման միջոցները կարող են բացասաբար անդրադառնալ երեխաների և նրանց ընտանիքների վրա: Սույն սեղմագրի նպատակն է՝ աջակցել երեխայի պաշտպանության ոլորտի աշխատողներին, որպեսզի վերջիններս ՔՈՎԻԴ-19-ի համավարակի ժամանակներում ավելի լավ արձագանքեն երեխայի պաշտպանության հետ կապված ռիսկերին: Առաջին մասում ներկայացված են երեխայի պաշտպանության հետ կապված այն ռիսկերը, որ ՔՈՎԻԴ-19-ը կարող է պատճառել երեխաներին: Երկրորդ մասում ներկայացված են ծրագրային տարբերակներ՝ «Մարդասիրական գործունեության ընթացքում երեխաների պաշտպանության նվազագույն ստանդարտներ 2019» (2019 Minimum Standards for Child Protection in Humanitarian Action - CPMS) և Ուղեցույց. «Երեխաների պաշտպանությունը վարակիչ հիվանդությունների բռնկումների ժամանակ» (Guidance Note: Protection of Children During Infectious Disease Outbreaks) փաստաթղթերին համապատասխան:
27 Ապրիլ 2020

ՔՈՎԻԴ-19-ի ներգործությունը երեխաների առցանց պաշտպանության վրա

ՔՈՎԻԴ-19-ը ստիպեց ամենուրեք փակել դպրոցները և ձեռնարկել ֆիզիկական հեռավորությունն ապահովելուն ուղղված միջոցառումներ՝ ձևավորել առցանց հարթակներ և հանրույթներ, որոնք կարևորագույն նշանակություն ունեն սովորական առօրյայի տպավորությունն ապահովելու համար: Երեխաները և նրանց ընտանիքները, առավել քան երբևէ, դիմում են թվային լուծումների՝ ի աջակցություն երեխաների ուսման, սոցիալիզացիայի և խաղերի: Թեև թվային լուծումները հսկայական հնարավորություններ են ընձեռում երեխաների իրավունքները պահպանելու և խթանելու համար, նույն այդ գործիքները կարող են ավելացնել նաև երեխաներին սպառնացող առցանց ռիսկերը: Սույն տեխնիկական տեղեկանքում տեղ են գտել մի շարք հիմնական առաջնահերթություններ և առաջարկություններ առ այն, թե ինչպես կարելի է մեղմել այդ ռիսկերը և երեխաներին ապահովել դրական առցանց գործունեության հնարավորություններով:  
27 Դեկտեմբեր 2019

Մի լոգոյի պատմություն

  1946 թվական ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը ստեղծվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության թիվ 57(I) բանաձևի հիման վրա՝ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո երեխաներին օգնություն տրամադրելու նպատակով։ Ի սկզբանե այն կոչվում էր Միավորված ազգերի կազմակերպության արտակարգ իրավիճակում հայտված երեխաների հիմնադրամ և գործում էր որպես ՄԱԿ-ի՝ ժամանակավոր…,  , 1953 թվական 1953 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան անորոշ ժամանակահատվածով երկարացնում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի մանդատը՝ խոցելի երեխաներին աջակցություն տրամադրելու նպատակով։ Արդեն որպես ՄԱԿ-ի առանձին գործակալություն, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը ստեղծում է իր ուրույն տեսողական ինքնությունը։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի առաջին լոգոյի վրա պատկերված է մեկ բաժակ կաթ խմող երեխա, որը ցույց է տալիս…,  , 1960-ական թվականներ Քանի որ  ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ուշադրության կենտրոնում հայտնվում են երեխաների ավելի մեծ կարիքներ, փոխվում է նաև կազմակերպության լոգոն։ 1960-ականներին «կաթ խմող երեխա»-ին գալիս է փոխարինելու «երեխային վեր բարձրացնող մայրը»։ Սա նաև կապված է 1959 թվականին «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիայի ընդունման հետ, որը բացի առողջ սնուցումից,…,  , 1975 թվական 1975 թվականին լույս է տեսնում ստանդարտ գլոբալ լոգո, որը պահպանում է « մոր և մանկան» խորհրդանիշը, որպես «unicef» հապավման «i» տառի կետ։ Սա ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի առաջին լոգոն, որ գրանցվում է Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպությունում։  ,  , 1978 թվական Թեև պահպանվում են 1975 թվականի լոգոյի հիմնական տարրերը, վերանայվում է տառատեսակը՝ ժամանակի որոշ գերկշռող թրենդերին համապատասխանեցնելու համար։  ,  , 1986 թվական 1986 թվականին, համընկնելով ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի 40-ամյակի հետ, տարբերանշանը կրկին փոփոխության է ենթարկվում։ Տառատեսակը դառնում է Futura bold, իսկ գույնը՝  PMS Reflex Blue կապույտ` սևի փոխարեն։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը թողարկում է  Նույնականացման գրաֆիկական չափորոշիչների ձեռնարկը՝ բրենդի վերաբերյալ կազմակերպության առաջին ուղեցույցը։ Լոգոն ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի անվանումն…,  , 2016 թվական 2016 թվականին «յուրաքանչյուր երեխայի համար»-ը դառնում է բրենդի ռազմավարությունն ու լոգոյի մաս դառնում։ «Յուրաքանչյուր երեխայի համար»-ը կապված է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի համընդհանուր մանդատի հետ, այն է՝ պաշտպանել երեխայի իրավունքներն ամենուր, ինչպես նաև՝ ներառում  կազմակերպության առաքելությունը՝ առավելություն տալ ամենախոցելի երեխաներին։…
30 Օգոստոս 2019

Ինչպե՞ս դառնալ կորպորատիվ գործընկեր

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ համագործակցության օգուտները, Համագործակցելով ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ՝ կորպորատիվ դոնորները հնարավորություն են ունենում նպաստել երեխաների համար երկարաժամկետ և կայուն արդյունքներ ստեղծելուն` կիրառելով տեղական և համաշխարհային փորձագետների ներուժն ու ՀՀ կառավարության հետ համագործակցությունը։ Կազմակերպության աշխատանքը երեխաների բարեկեցության ոլորտում ճանաչված է ողջ աշխարհում, ներառյալ՝…, Համագործակցելու մի քանի հիմնական ուղիներ, Աղջիկը լվացվում է։ Երեխաների իրավունքներ ու բիզնես Այս մոդելի շրջանակում ընկերությունները հնարավորություն կունենան ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ միասին պաշտպանել երեխաների բոլոր իրավունքները բոլոր մակարդակներում՝ սկսելով սեփական ընկերությունից, այդպիսով դառնալով երեխաների իրավունքների պաշտպանության առաջամարտիկ ու նպաստելով նմանատիպ երեխայակենտրոն ու պատասխանատու…, Ինչու՞ ՅՈՒՆԻՍԵՖ, Դուք արժանի կազմակերպության հետ եք համագործակցում. ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի շնորհիվ 75 տոկոսով նվազել է գիշերօթիկ և ուղղիչ հաստատություններում բնակվող երեխաների թիվը: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի շնորհիվ Հայաստանը նվազեցրել է կարմրուկի, մորից երեխային ՄԻԱՎ-ի փոխանցման դեպքերն ու ձեռք բերել պոլիոմերիտից ազատ կարգավիճակ: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ն աջակցում է Հայաստանին հեռավոր գյուղերում և փոքր…, Մենք աշխատում ենք, որպեսզի յուրաքանչյուր երեխա լինի սիրված և խնամված, սնված և կրթված
16 Օգոստոս 2019

Երեխաների մասնակցությամբ դատավարություն

Երեխաների մասնակցությամբ դատավարական գործընթացների վերաբերյալ միջազգային չափանիշներից բխող հիմնարար սկզբունքներն են՝ իրավունքի գերակայության սկզբունք, երեխայի լավագույն շահի սկզբունք, լսված լինելու և մասնակցության իրավունք, արժանապատվության պաշտպանություն, խտրականության արգելք: Այս ուղեցույցը բաղկացած է 2 բաժիններից:  Իրավական հատվածում ներկայացվում է երեխաների մասնակցությամբ դատավարությունների ընթացքում երեխաների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ միջազգային նորմերը և սկզբունքները, դատավարությանը մասնակցող երեխաների իրավունքները և դրանց մեկնաբանությունները:  Հոգեբանական հատվածում ներկայացվում է անչափահասների մասնակցությամբ դատավարական գործընթացների անցկացման հոգեբանական մոտեցումները և սկզբունքները, անչափահասների հոգեբանական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը վկայությունների և ցուցմունքների ձևավորման գործընթացի վրա,դատավարական գործընթացում կիրառվող հոգեբանական գործիքակազմը, դրանց կիրառման նկարագրությունը և ստացված արդյունքների հոգեբանական վերլուծությունը: Երեխաների մասնակցությամբ դատավարության գործառնական ուղեցույցը մշակվել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի աջակցությամբ իրականացվող «Երեխաների համար արդարադատության մատչելիության ապահովման նպատակով կայուն համագործակցության ընդլայնում» ծրագրի շրջանակում:  
08 Հունվար 2019

ՀՀ Մարդու իրավուքների պաշտպանի գործունեության ուղենիշները

Երեխաների իրավունքների պաշտպանության հարցերն ընկած են միջազգային իրավաբանության հիմքում: Այդ իրավաբանությունն հստակ է. երեխաները յուրաքանչյուր հասարակության և պետության ապագան են, ուստի պետք է գտնվեն հատուկ և մշտական ուշադրության ներքո՝ առանցքում ունենալով ընտանիքում ապրելու և մեծանալու երեխայի կարևորագույն իրավունքը: Սա է, որ պետք է կազմի ժամանակակից յուրաքանչյուր պետության գործունեության առաջնահերթ առարկան:   Մարդու իրավունքների պաշտպանն իրականացնում է «Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի՝ 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ին ընդունված կոնվենցիայի դրույթների կիրառության մշտադիտարկում, ինչպես նաև երեխաների իրավունքների պաշտպանություն և վերջիններիս խախտումների կանխարգելում»: Սա կարևորագույն նշանակություն ունեցող կարգավորում էր, որ զգալի փոփոխություն բերեց նաև Պաշտպանի գործունեության առաջնահերթությունների համակարգում: Հաշվի առնելով երեխաների լավագույն շահը՝ Պաշտպանի աշխատակազմում ստեղծվել է երեխաների իրավունքների պաշտպանության բաժին: Բաժնի գործունեության կարևորագույն ուղղություններից է հենց փակ հաստատություններում  երեխաների իրավունքների պաշտպանությանն առնչվող հարցերը:  ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի գործունեության համակարգում երեխաների իրավունքների պաշտպանության հարցեր քննարկելիս անդրադարձ է կատարվել նաև համապատասխան միջազգային փորձին։ Ուսումնասիրվել է և զեկույցում ներառվել է Արևմտյան և Արևելյան Եվրոպայի երկրների (Անգլիա, Իռլանդիա, Նորվեգիա, Հունգարիա, Չեխիա, Սլովակիա, Լատվիա, Լիտվա, Սերբիա, և այլն), ինչպես նաև հետխորհրդային որոշ երկրների (ՌԴ, Վրաստան) մարդու իրավունքների հաստատությունների` երեխաների կողմից և երեխաների իրավունքների խախտումների վերաբերյալ դիմում կամ բողոք ստանալու, համապատասխան տեղեկատվության ստացման, երեխաների` լսված լինելու իրավունքի  պաշտպանության մեխանիզմները: Միևնույն ժամանակ, երեխաների իրավունքների պաշտպանության հետ կապված կարիքների գնահատման նպատակով իրականացվել են թեմատիկ քննարկումներ տարբեր դպրոցներից ընտրված շուրջ 40 երեխայի հետ, որոնք ակտիվորեն մասնակցում են երեխաներին հուզող հիմնախնդիրների քննարկումներին, երեխաների իրավունքներին ուղղված նախաձեռնություններին և իրենց սոցիալական խմբում հանդիսանում են կարծիքի առաջնորդներ:  Զեկույցում ամփոփ ներկայացված են եզրակացություններ և առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի, ինչպես նաև այլ շահագրգիռ կազմակերպությունների կամ կառույցների կողմից երեխայի իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության բարձրացմանը: