Nước sạch, Môi trường và Vệ sinh

Giới thiệu chung

Vui và Học trong Ngày hội Vệ sinh Trường học

Trẻ em với Tuần lễ Nước và Vệ sinh Môi trường Năm 2007

 

Vui và Học trong Ngày hội Vệ sinh Trường học

Giáo dục thực hành tốt Vệ Sinh Cá Nhân (VSCN) và Vệ Sinh Môi Trường (VSMT) trong trường học là một phương pháp truyền thông hiệu quả để thay đổi hành vi VSCN và VSMT cho trẻ em. Đây cũng là một chiến lược lâu dài nhằm cải thiện hành vi vệ sinh cho cộng đồng vì các em sẽ như là những “tác nhân thay đổi”  để truyền đạt lại các kiến thức được học cho các thành viên trong gia đình của mình.  Cùng với các ban ngành chính phủ và các tổ chức quốc tế khác, UNICEF trong những năm gần đây đã chú trọng tới việc hỗ trợ xây dựng các mô hình nhà vệ sinh thân thiện cho trẻ em và công tác truyền thông giáo dục trong nhà trường tại một số địa phương. Thực tế và các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy là tuyên truyền giáo dục cho trẻ em thông qua các hình thức giải trí vui chơi kết hợp với học tập sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với khi các em phải tiếp thu kiến thức một cách thụ động.

Tổ chức ngày hội “Vệ Sinh trong Trường học” là một ý tưởng mới do UNICEF phối hợp với Bộ Giáo dục Đao tạo tiến hành thí điểm lần đầu tiên tại hai trường ở huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế: trường Trung học cơ sở Lâm Mộng Quang ở xã Vinh Mỹ và trường Tiểu học Sư Lỗ Đông ở xã Lộc Điền. Hai trường này cũng đã được UNICEF hỗ trợ xây dựng nhà vệ sinh thân thiện cho trẻ em và hoạt động tuyên truyền giáo dục vệ sinh trong năm 2006. Để chuẩn bị cho ngày hội, UNICEF và Vụ Công Tác Học sinh Sinh viên của Bộ Giáo Dục Đào tạo (GDĐT) đã xây dựng một hướng dẫn chi tiết từng bước cho công tác tổ chức ngày hội. Công tác chuẩn bị cũng đã được phối hợp chặt chẽ với Sở giáo dục Thừa Thiên Huế và thầy cô giáo của hai trường. Vào ngày 21 và 22 tháng 9 ngày hội đã được diễn ra tại hai trường với sự tham gia của giáo viên, học sinh, phụ huynh nhà trường cùng đông đảo các lãnh đạo đại diện cho các ban ngành đoàn thể của tỉnh, huyện và xã. Ngày hội vệ sinh đã tạo ra không khí tưng bừng phấn khởi cho các thầy cô giáo và các em học sinh của hai trường.

Chương trình ngày hội có 8 nội dung chính bao gồm: Lễ mít tinh; Biểu diễn văn nghệ; Thi đố vui kiến thức; Thi thực hành bằng rửa tay xà phòng; Thi dọn dẹp và cọ rửa nhà vệ sinh; Thi vẽ tranh, cắt xé dán tranh; Diễn đàn vệ sinh môi trường và xây dựng thông điệp; Và tọa đàm giữa học sinh và các lãnh đạo địa phương.  Thông qua các hoạt động vui chơi giải trí và làm việc theo nhóm này, các thông điệp và kiến thức cơ vản về VSCN và VSMT đã được các em diễn đạt hết sức phong phú qua các bức tranh sinh động, các câu vè dí dỏm và các tiết mục văn nghệ “cây nhà lá vườn” rất ngộ nghĩnh. Đặc biệt, ở trường THCS Lâm Mộng Quang, các em học sinh lứa tuổi “teen” cùng các thầy cô đã nghiên cứu tự chế ra hệ thống chuông báo hiệu bằng các thiết bị cơ điện đơn giản và trình bày phần hỏi đáp kiến thức qua máy vi tính. Nhờ đó, cuộc thi hỏi đáp kiến thức đã diễn ra rất sôi động như là một cuộc thi được tổ chức chuyên nghiệp. Ở phần tọa đàm với các lãnh đạo địa phương, các em cũng đã có dịp thể hiện như những công dân tương lai qua các câu hỏi có phần hóc búa, chất vấn lãnh đạo địa phương về các vấn đề vệ sinh môi trường còn gây nhiều bức xúc tại địa phương.  Khác với các anh chị lớn, các em nhỏ ở trường Tiểu học Sư Lỗ Đông thể hiện sự hồn nhiên qua các tiết mục ca múa hát, diễn kịch và hái hoa dân chủ. Cuộc thi rửa tay bằng xà phòng và cọ rửa nhà vệ sinh cũng được các em hưởng ứng nhiệt tình. Nhờ bàn tay của các em, nhà vệ sinh trở nên sáng bóng, thơm tho và thân thiện với các em chứ không phải là một nơi mà các em thấy e ngại mỗi khi phải bước vào giải quyết nhu cầu. Hình ảnh các em xúng xính trong các bộ trang phục tự tạo đợi đến lượt biểu diễn và các thầy cô tất tả ngược xuôi, tạo ra một không khí lễ hội thật sự ở trường. Phát biểu cảm tưởng sau ngày lễ hội, các thầy cô giáo được phỏng vấn đều trả lời một cách phấn khởi:  “…tuy lo lắng và mệt vì công tác chuẩn bị nhưng mà rất vui và tự hào… chúng tôi mong có nhiều dịp như thế này cho các em học sinh được vui chơi thoải mái và học tập tốt hơn đồng thời có được thói quen vệ sinh tốt”.

Xây dựng hướng dẫn và tổ chức thí điểm thành công ngày hội vệ sinh trong trường học chỉ là bước đầu cho việc thay đổi hành vi VSCN và VSMT co các em học sinh. Trong thời gian tới, Bộ GD ĐT sẽ cùng phối hợp với UNICEF tiếp tục hỗ trợ cho một số trường học tổ chức những ngày hội tương tự tại các địa phương khác. Nội dung ngày hội đã được các thành viên của “Câu lạc bộ phóng viên nhỏ” tại Huế ghi lại theo hình thức phim phóng sự. Dựa vào các bài học kinh nghiệm rút ra từ lần thực hiện thí điểm, các tài liệu hướng dẫn được sửa đổi cho phù hợp kèm các đĩa ghi hình phim phóng sự sẽ được gửi rộng rãi cho các trường học để làm tư liệu học tập.  Cũng hy vọng rằng để đảm bảo cho tính bền vững của hoạt động, ngoài việc Bộ GDĐTsẽ ban hành hướng dẫn thực hiện ngày hội vệ sinh trong trường học, các trường cũng sẽ chủ động vận động ngân sách địa phương để tổ chức các ngày hội này mà không cần phải đợi hỗ trợ tài chính từ bên ngoài. Đây là một sân chơi hết sức bổ ích cho các em học sinh không những nâng cao kiến thức và cải tiến thực hành VSCN và VSMT mà còn giúp các em nâng cao tinh thần làm việc theo nhóm và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Thay mặt cho lãnh đạo của Sở GDĐT Thừa Thiên Huế, bà Lê Thị Anh Đào cũng cho biết là trong thời gian tới, Sở GDĐT sẽ phối hợp với các trường trên địa bàn tỉnh tổ chức những ngày hội tương tự trong tất cả các trường tại Thừa Thiên Huế.  Bà Lê Thị Sơn, chuyên viên cao cấp của Vụ Công tác Học sinh sinh viên thuộc Bộ GD ĐT cũng bày tỏ một cách lạc quan là mô hình “Ngày hội vệ sinh trong trường học” sẽ được nhân rộng cho nhiều địa phương khác trong tương lai.

Thực trạng:

Qua một nghiên cứu điều tra trong năm 2006 do Bộ Y Tế và UNICEF Việt Nam tiến hành,  chỉ có khoảng 15.6% người được phỏng vấn thực hành rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh. Đáng lo ngại hơn nữa là thực trạng vệ sinh môi trường, chỉ có 18% hộ gia đình và khoảng 12% trường học ở nông thôn Việt Nam có nhà tiêu hợp vệ sinh theo tiêu chuẩn 08/2005/QĐ-BYT do Bộ Y Tế ban hành. Trong khi đó, Chương Trình Mục Tiêu Quốc gia về Cấp Nước và Vệ Sinh Môi trường Nông Thôn lần II cho giai đoạn 2006-2010 đề ra mục tiêu là đến năm 2010, 100% trường học và 70% các gia đình ở nông thôn Việt Nam có nhà tiêu hợp vệ sinh. Để đạt được những mục tiêu tham vọng này, cần có sự đầu tư rất lớn và toàn diện về xây dựng cũng như nâng cao chất lượng công tác truyền thông và vận động giáo dục VSCN và VSMT cho cộng đồng

Hoạt động của UNICEF:

Trong năm 2006 và 2007, thông qua chương trình Nước và Vệ sinh môi trường của, UNICEF hỗ trợ khoảng US$650,000 để xây dựng các công trình cấp nước và vệ sinh trong trường học kèm theo hoạt động truyền thông giáo dục vệ sinh. Những trường được hỗ trợ xây dựng nhà vệ sinh được chọn thường là các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở ở địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn của miền núi hoặc nông thôn. 

Nhà vệ sinh trong trường học do UNICEF hỗ trợ được thiết kế theo tiêu chuẩn “nhà vệ sinh thân thiện” với trẻ em.  Ngoài việc đáp ứng các tiêu chuẩn của một nhà tiêu hợp vệ sinh do Bộ Y Tế ban hành, “nhà vệ sinh thân thiện” còn phải được thiết kế đẹp, bắt mắt, với đầy đủ ánh sáng, có khu rửa tay bằng xà phòng, và thuận lợi cho các lứa tuổi khác nhau có thể sử dụng. Hơn nữa cần phải có khu vệ sinh nam, nữ riêng biệt. 

Hiện tại, UNICEF đang phối hợp với Viện Nghiên Cứu Thiết Kế Trường Học thuộc Bộ GDĐT để xây dựng tiêu chuẩn thiết kế hà vệ sinh thân thiện với trẻ em trong trường học. Tiêu chuẩn dự thảo đã được gửi đi rộng rãi cho các bộ ngành liên quan để lấy ý kiến. Theo như dự kiến, tiêu chuẩn nhà vệ sinh thân thiện sẽ được Bộ GD ĐT ban hành vào cuối năm 2007.  

Để biết thêm thông tin, xin liên hệ:

 

 

 

 

Ảnh hoạt động


unite for children