Làm Phim
Tác giả: Michael Oko, thực tập sinh, UNICEF Việt Nam, tháng 06 - 08/2004 BỐI CẢNH Khoảng hơn 12 giờ đồng hồ sau tôi đã ở Khách sạn La Thành - một khách sạn cũ, rộng, sẫm màu bụi, hơi ọp ẹp một chút mà nay đã được dùng để phục vụ làm trung tâm hội nghị - cho lễ khai mạc của một khóa học chưa từng có của UNICEF cho các Phóng viên trẻ về Sản xuất phim Vi-đê-ô cơ bản. Có 3 nhóm học viên trẻ tuổi vị thành niên được lựa chọn cho khóa học mở đầu kéo dài 2 tuần về cách làm phim Vi-đê-ô. Họ sẽ được dạy mọi thứ từ việc làm thế nào tạo ra kịch bản, đến quay phim bằng máy quay Vi-đê-ô kỹ thuật số, đến biên tập các đoạn phim đã quay thành sản phẩm cuối cùng. Khi kết thúc khóa học, học viên sẽ có 3 phim hoàn chỉnh. Mỗi phim kéo dài khoảng 5 phút. Qua công nghệ Vi-đê-ô tiên tiến nhất, những người trẻ tuổi sẽ có thể có cơ hội chia sẻ những câu chuyện của mình. Dự án cũng sẽ cung cấp cho học viên trẻ tuổi các kỹ năng về Vi-đê-ô mà họ sẽ cùng làm với các bạn đồng niên của mình. Tôi là người thường trực để trợ giúp Paul Cantwell, một biên tập viên vô tuyến truyền hình đến từ Tổ hợp Phát thanh và Truyền hình Úc (ABC), là người sẽ điều hành chương trình đào tạo. Ở nhà tôi là một sinh viên tốt nghiệp của Trường nghiên cứu Quốc tế cao cấp (SAIS) của Đại học Johns Hopkins ở Washington DC. Với chuyên môn trong việc sản xuất phim tài liệu và thương mại, tôi có thể làm hết sức mình để vượt qua trở ngại về ngôn ngữ nhằm cung cấp các kinh nghiệm chuyên môn cho khóa đào tạo. Đối với dự án thí điểm này, ba nhóm được lựa chọn: một từ Hà nội, và 2 nhóm khác từ các tỉnh vùng nông thôn Bình Định và Quảng Bình. Mười học viên cùng tụ họp trong lễ khai mạc. Họ ngồi im lặng trong những chiếc áo sơ mi trắng được là cẩn thận với biển hiệu đề tên của mình quàng qua cổ và lắng nghe Paul giới thiệu. Tất cả họ đều hồi hộp về những gì đang chờ đợi họ ở phía trước. Sự thật là không ai trong chúng tôi có thể chắc chắn về sự thành công ở mức nào mà khóa đào tạo có thể đạt được. SỰ BẮT ĐẦU ĐẦY HOÀI NGHI Mặc dù có tính chất đặc thù này của dự án, bọn trẻ lúc đầu rất hoài nghi về cơ hội này. Đối với chúng, sự thử thách của việc làm phim mà chỉ qua có 2 tuần có vẻ như không thực tế và chúng phân vân không biết là làm việc đó có nhàm chán hay không. Một học viên thậm chí còn nói rằng chúng nghĩ là "chỉ tốn phí thời gian mà thôi.” Thật đáng vui là quan niệm này đã nhanh chóng thay đổi. CÙNG NHẢY VÀO CUỘC Vào cuối ngày thứ hai, đã đến lúc phải quyết định xem loại kịch bản nào cần phải đề cập. Học viên của Hà Nội đã chọn làm một kịch bản về "Câu lạc bộ Con ong xanh", đó là một nhóm các trẻ em gặp khó khăn cũng đồng thời là các thành viên của một Câu lạc bộ các Phóng viên Trẻ. Nhóm của Bình Định quyết định so sánh các hoạt động tốt và không tốt mà trẻ em làm trong kỳ nghỉ hè của chúng. Và nhóm từ Quảng Bình sẽ đặt trọng tâm vào vấn đề trẻ em đường phố ở Hà Nội. Sau khi đã phác thảo ra những ý tưởng trên giấy và vẽ ra trên bảng kịch bản, học viên bắt đầu tiến hành quay phim. Học viên được trang bị các máy quay Vi-đê-ô kỹ thuật số cầm tay, các mic-rô mini, chân máy quay, và mỗi máy có 2 cuộn băng. Các nhóm phải đi qua các đường phố bận rộn của Hà Nội, chống chọi với nhiệt độ gần 38 độ C, và vượt qua các trở ngại không dự đoán trước vốn luôn có trong việc sản xuất phim. Sau 2 ngày học viên lại tập trung ở trung tâm hội nghị để xem xét lại các đoạn phim đã quay và tham dự bài học chuyên sâu hơn về biên tập. Để làm việc này, mỗi nhóm được cung cấp một máy vi tính có cấu hình mới và được cài đặt phần mềm Avid DV Express. LẮP GHÉP CÁC KỊCH LẠI VỚI NHAU CHIẾU PHIM Giờ đây đã đến lúc chiếu sản phẩm cho khán giả xem. Chúng tôi tập trung lại để tham dự lễ bế mạc và chiếu phim - có sự tham gia của đại diện chính phủ, cán bộ của bộ phận truyền thông của UNICEF và một số trẻ em khác của Câu lạc bộ các Phóng viên trẻ tuổi của Hà Nội. Ánh sáng tối dần. Mọi con mắt đều dồn về màn hình TV đặt phía trước phòng. Tụi trẻ đều háo hức và hồi hộp với sản phẩm của mình. Mỗi phim đều được vỗ tay nồng nhiệt và khi những lời khen ngợi vang lên sau phim cuối cùng, tiếng cổ vũ thậm chí còn to hơn. Mai Trinh tả lại mọi người đã hứng thú như thế nào khi xem phim của mình "Thật là khó diễn tả. Không có lời nào tả xiết. Nhưng tiếng vỗ tay rộn rã làm tôi cảm thấy rất sung sướng." Cũng như vậy, một cậu bé tên là Duy Anh 15 tuổi, bày tỏ rằng sau khi nghe được những lời khen ngợi cậu ta cảm thấy hạnh phúc và tự hào "Không phải có ai cũng được cơ hội làm như vậy." cậu ta nói. Rõ ràng là sự lo lắng trong ngày khai mạc đã đưa đường cho tinh thần nhiệt tình và kết quả tốt đẹp này. Và, cơ hội cũng không không bị lu mờ. Thùy Dương, một cô bé cũng từ nhóm Hà Nội nói với tôi rằng cô ta nghĩ khóa học này thật là quan trọng. Đối với các phóng viên trẻ tuổi, nó đã tạo cho họ một cách mới "để nói về trẻ em và quyền của trẻ em.” Cô bé tiếp tục, "Qua phim của mình, học viên có thể bày tỏ quan điểm của mình với tư cách là những trẻ em." THAY LỜI KẾT LUẬN Rõ ràng rằng khóa học là một thành công. Việc đào tạo đã tạo cơ hội cho trẻ em được nói về những câu chuyện của mình, cùng với một kinh nghiệm làm việc cùng nhau và cùng vượt qua những cản trở. UNICEF hiện đang làm việc cùng với đài Truyền hình Việt nam để phát sóng những bộ phim này trên truyền hình quốc gia. Hy vọng rằng, tụi trẻ sẽ tiếp tục công việc với những chương trình làm phim Vi-đê-ô mới. Như Thùy Giang, một học viên khác đã nói, cô "đang hy vọng làm được nhiều phim hơn" và cô muốn nhiều người hơn được xem phim của mình "không phải chỉ ở Việt nam, mà còn ở những nơi khác nữa.”
|
