ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Evet Deyin, Kış 2004: Kız Çocukları, Eğitim ve Kalkınma

Başbakan’ın UNICEF Ara Dönem Değerlendirmesi’nde delegeleri selamlayışı.

Aralık ayında yapılan UNICEF Ara Dönem Değerlendirmesi sırasında konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile UNICEF’in Haydi Kızlar Okula! Kampanyası çerçevesinde kız çocuklarının eğitimi için gösterdikleri çabalardan övgüyle söz etti. Fotoğraf © UNICEF Türkiye 2004

UNICEF’in yıllık raporu Dünya Çocuklarının Durumu 2004, 16 aralık 2003 tarihinde Ankara’da basına ve kamuoyuna tanıtıldı. Rapor, herkesi harekete geçmeye davet ediyor. Buna göre, Dünya liderlerinin 2000 yılı Eylül ayında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Binyıl Zirvesi’nde üzerinde anlaştıkları Binyıl Kalkınma Hedeflerine (BKH) ulaşılması, eğitimde cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına bağlıdır. Tüm dünyada her yıl erkeklere göre çok daha fazla sayıda kız eğitim sisteminin dışında kalmaktadır. UNICEF raporu Türkiye’de bir panelle birlikte basına açıklanmıştır. Panelde, Haydi Kızlar Okula! kampanyası çerçevesindeki saha deneyimleri çeşitli açılardan değerlendirilmiştir.

Rapor bu yıl kız çocuklarına odaklanmıştır. Çünkü kızlar eğitim de dahil olmak üzere her alanda geride bırakılmışlardır. Erkeklerin kazanımları her zaman kızlara fayda sağlamasa da kızların kazanımları erkekler için de yararlı olmaktadır. Eğitimsiz bırakılan kızlar her türlü istismar ve sömürüye daha açık ve korumasız durumdadırlar.

Eğitimde cinsiyet eşitliğinin sağlanması BKH arasında öncelikli olarak yer almaktadır. Diğer hedeflerden on yıl önce, 2005 yılında bu hedefe ulaşılması gerektiği belirlenmiştir.

Ne yazık ki bugün tüm dünyada yaklaşık 65 milyon kız çocuğu eğitim hakkından yararlanamamaktadır. Bu rakam, Türkiye’nin toplam nüfusuna eşittir ve eğitimden yararlanamayan bu kızların yüzde 1’i de Türkiye’de yaşamaktadır.

MEB ve UNICEF 2003 yılı Haziran ayından bu yana Haydi Kızlar Okula! kampanyasının öncülüğünü yapmaktadır. Kampanya, kız çocuklarının temel eğitime kayıt ve devam oranlarını erkek çocuklarla eşit hale getirmeyi amaçlamaktadır. Bu yıl kampanya, başlangıçtaki on ilin dışında İstanbul, Ankara ve İzmir dahil olmak üzere yirmi üç ili daha kapsayacak biçimde genişletilecektir. Böylece okula gitmeyen 300,000 kız çocuğuna daha ulaşılması hedeflenmektedir. Haydi Kızlar Okula! amaçları açısından uzun döneme yayılan bir kampanyadır ve sağlanacak yararların kız çocukların güncel gereksinimlerinin ötesinde erkek çocuklara, ailelere ve toplumun tümüne uzanması beklenmektedir.

Kampanya, ülkenin doğusundaki Van ilinde başlatılmıştır. Açılış törenine katılan UNICEF Genel Direktörü Carol Bellamy şöyle demiştir:

Eğitim, bütün çocukların hakkıdır. Her kız çocuğunun kaliteli temel eğitim görme hakkının yaşama geçirilmesi, kız ve erkek çocuklar, erkekler ve kadınlar arasında gerçek eşitliği sağlamanın başlıca yoludur. AB’ye hazırlanma sürecinde yapılabilecek en iyi yatırım, eğitime yapılacak olan yatırımlardır.

Milli Eğitim Bakanı Dr Hüseyin Çelik ise, eğitimsizlik yüzünden insan kaynaklarımızın yarısının heba olup gitmesine razı olamayız” dedikten sonra, “eğitimin herkes için olduğu mesajının herkese iletilmesi gerektiğine işaret etmiştir.

Kampanya, Türkiye’nin en ücra yörelerindeki çocukları ve aileleri, öğretmenleri, toplum liderlerini ve giderek yönetimin en üst kademelerine uzanan görevlileri kapsamaktadır. Ancak, başarı için yapılması gereken çok iş vardır. İlk yıl için hedef seçilen on ilden Diyarbakır’da yaşayan Songül’ün de dediği gibi,

Benim için kızlar ve erkekler arasında herhangi bir fark yok; bu nedenle bütün ana–babaları kız çocuklarını okula göndermeye çağırıyorum. Göndersinler ki, kızları bir gün doktor, mühendis ya da hukukçu olabilsin.

Kollarında bebek taşıyan bir kız, Diyarbakır sokaklarına bakıyor.

Kendi eğitimleri yerine kızların genellikle kardeşlerine bakması isteniyor. Fotoğraf Mustafa Ertekin
© UNICEF Türkiye 2004

Kız çocukların eğitiminin önündeki engellerden biri ailelerin çoğu kez kızlarını evde tutmaları ve erken evliliğe hazırlamalarıdır. Songül bu konuda kendi deneyimlerinden hareketle şöyle diyor:

Arkadaşımın ablası bu yıl evlendiği için babası gelecek yıl onu okuldan almayı düşünüyor. Kızlar niye okula gitsinler ki? diyor …

Songül’ün de belirttiği gibi okul mekanı da önemli; okullarda kimi olanakların bulunmayışı en istekli öğrenciler ve veliler açısından bile sorun oluşturuyor:

Beşinci sınıfta ders verecek öğretmen yoktu, bu yüzden ben de okula gitmedim. Babam beni okutmak istiyordu, ama öğretmen yoktu. Öğretmen geldi de, okuluma yeniden devam edebildim. Aslında bir gün okula döneceğimi biliyordum.

Bu yıl yalnızca kampanyanın coğrafi kapsamı genişlemekle kalmayacak; ayrıca, yerel ve ulusal ölçeklerde yoğun medya katkısıyla da gündemde tutulacaktır. UNICEF Türkiye Temsilciliği bütün illerde yerel medyayla ilişkiye geçerek eğitimin herkes için olduğu mesajının daha geniş kesimlere ulaştırılmasını sağlayacaktır.

Dünya Çocuklarının Durumu 2004 şu sözlerle sona eriyor:

Çocukların hakları dünyanın her yerinde her gün ihlal ediliyor…kız çocuklarının eğitiminin sağlanması, bütün çocuklar için güvenlik ve korumaya uzanan bir köprüdür.

TÜRKİYE’DE DURUM

  • 600,000 kız çocuk okula gitmiyor;
  • Bu kız çocukların 250,000’i ülkenin doğu ve güneydoğusundaki on ilde yaşıyor;
  • Haydi Kızlar Okula! kampanyası, 2005 yılında kız çocuklarının okullulaşma oranlarının en düşük olduğu 53 ilde kaliteli temel eğitim imkanları sunarak kızlar ve erkekler arasında eşitliği sağlamayı amaçlıyor.

Türkiye’de ilk sonuçlar

  • Siirt’te %19 artış;
  • Van’da %11.5 artış;
  • Muş’ta %7 artış;

Dünya Çocuklarının durumu raporundan bilgiler:

Kız çocukların eğitiminde hedefler

  • Herkes için eğitim;
  • Toplumsal cinsiyet eşitliği ve bunun sonucunda kadının güçlenmesi.

Kız çocuklarını eğitmemenin getirisi

  • Ekonomik kalkınmanın hızlanması;
  • Bir sonraki kuşağın eğitiminin güvence altına alınması;
  • Bebek ve çocuk ölümlerinde azalma;
  • Daha sağlıklı aileler;
  • Anne ölümlerinde azalma;

Kız çocuklarını eğitmemenin bedeli

  • Yoksulluk ve açlık tehdidi artacaktır;
  • Kızlar, erkek çocuklara göre HIV/AIDS enfeksiyonu, cinsel sömürü ve satılma-kaçırılma gibi olaylara daha fazla maruz kalacaklardır.

Dünya Çocuklarının Durumu bu yılki sayısının kapak görüntüsü bir grup kız çocuğunu sınıfta gösteriyor. Dünya Çocuklarının Durumu 2004’e göre eğitimin temel bir insan hakkı olarak tanınmaması ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığı tüm dünyada kız çocuklarının sistematik biçimde okul dışında tutulmalarını açıklayan nedenlerin başında gelmektedir. UNICEF Genel Direktörü, Carol Bellamy’nin raporu şu sonuca varmaktadır:

20. yüzyıldan kalan bu işi bitirmediğimiz sürece, 21. yüzyılda daha ileri adımlar atmamız mümkün değildir.

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa