Evet Deyin, İlkbahar 2003: Çocukları Savaştan Koruyalım

Irak’ın 25 milyonluk nüfusunun yarısı 18 yaşın altındadır. DSÖ’nün UNICEF ve Dünya Gıda Programı (DGP) ile birlikte yaptığı tahminlere göre bu ülkedeki bebeklerin %30’u yeni bir savaşla birlikte yetersiz beslenmeden dolayı ölme tehlikesi ile karşı karşıya gelecektir. Bu yeni savaşın yol açtığı sonuçlarla ilgili net bir tablo henüz ortaya çıkmamıştır; ancak UNICEF Iraklı çocukların içinde bulundukları koşulların daha da kötüleşmesinden derin bir endişe duymaktadır.

UNICEF Iraklı çocukların ve kadınların durumlarını iyileştirmeye yönelik çabalarını 1952 yılından bu yana sürdürmektedir ve 1983 yılından bu yana da ülkede daimi bir ofisi bulunmaktadır. Bu konumuyla UNICEF haklar temelinde tanıtım-savunu, eğitim, sağlık, beslenme, su, çevresel sanitasyon, çocuk koruma ve kadın hakları alanlarında önde gelen bir rol oynamıştır.

Irak’ın bölgede özellikle güç bir durumu vardır. 1980’lerde İran’la sekiz yıl süren savaş ve 1991 yılındaki Körfez Savaşı ülkenin altyapısını tahrip etmiştir. Dışarıdan uygulanan yaptırımlarla kötü yönetim bir araya gelerek ekonomiyi büyük ölçüde kösteklemiştir. 1996 yılında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinden geçen Petrol Karşılığı Gıda programı insanların yaşadıkları koşulların daha da kötüleşmesini önlemede yararlı olsa bile, Iraklı kadın ve çocukların durumunda önemli bir iyileşme sağlanmamıştır. Örneğin UNICEF’in tahminlerine göre savaş’tan önce ülkedeki okulların en fazla %45’inde eğitim yapılmaktaydı ve çocuklarda beslenme yetersizliği oranları 1991’den bu yana büyük ölçüde artmıştır.

Bu son savaş başlamadan önce çok sayıda küçük çocuk kronik beslenme yetersizliğine maruzdu ve her 8 çocuktan biri beş yaşına gelmeden ölüyordu; başka bir deyişle, hastalıklar ve yetersiz beslenme savaş başlamadan önce de bu ülkede yaşamın bir parçasını oluşturuyordu. Düşük protein tüketimi Iraklı kadınların %60’ında demir yetersizliği bulunduğu anlamına gelmektedir ve bu da bebeklerin düşük ağırlıkta doğmalarına yol açmaktadır.

UNICEF Irak Temsilcisi Carel de Rooy şöyle anlatıyor:

Irak’ta yeni doğan her dört bebekten biri düşük doğum ağırlıklıdır ve aynı oran beş yaşından küçük çocuklarda yetersiz beslenme yaygınlığı için de geçerlidir. Bu ciddi bir durumdur; ancak savaş bunların üzerine bir de insanların evlerinden olmaları, yiyecek ve su temininde güçlük ve salgın hastalık gibi sorunlar ekleyecektir. Bunların hepsi bir araya geldiğinde, büyük güçlükler içindeki çocuklara ağır darbeler ineceği açıktır.

UNICEF’in 200’ü aşkın ülke personeli çatışmaların başlamasından sonra da ülke içindeki bağışıklama, beslenme, su ve sanitasyon programlarını sürdürmektedir. Çatışmaların başlamasından hemen önce UNICEF ülkedeki 73 su tesisindeki jeneratörleri çalışır hale getirmek için önlemler almıştır. Böylece, enerji kesintisi olsa bile kentlere su verilebilecektir.

Basra limanındaki su tesislerinin Mart sonunda çalışamaz hale gelmesinden duyduğu endişeleri dile getiren UNICEF Genel Direktörü Carol Bellamy çatışan taraflara savaşın insani etkilerine daha fazla özen göstermeleri çağrısında bulundu:

UNICEF, askeri operasyonların en yoğun olduğu bölgelerde çocukların koşullarının giderek kötüleşmesinden büyük endişe duymaktadır. Sivil halkın durumuna yeterince önem verilmemesi rahatsız edici bir durumdur.

Çocuklar kötü beslendiklerinde hastalıklara karşı daha savunmasız hale gelirler. Hastalıklar, temiz suyun bulunamadığı, insanların evlerinden oldukları, gıda ve ilaç kaynaklarının kısıtlandığı savaş ortamlarında daha hızla yayılır. Bunlara bir de eğitimin durmasının ve psiko-sosyal travmanın etkileri katıldığında savaşın en fazla yıkımı çocuklara getirdiği açıkça ortaya çıkar. Unutmamamız gerekir ki, Irak nüfusunun yarısını çocuklar oluşturmaktadır.

Savaş boyunca okulların kapalı olduğu kuzey Irak’ta çalışan UNICEF personeli, çatışmalar sırasında çocukların durumunu izlemeye yönelik bir mekanizma geliştirmiştir.

Olumlu bir gelişme, daha önce başka yerlere yöneldikleri halde, ülkedeki hızlı gelişmelerden cesaret alan halkın önemli bir bölümünün ülkenin kuzeyindeki evlerine geri dönmeleridir. UNICEF tahminlerine göre çatışmaların en şiddetli olduğu dönemde bu durumdaki insan sayısı 300,000 iken, ülkenin bu bölgesinde görece bir istikrar sağlanması sayesinde bugün sayı 3,000 kadar inmiştir. UNICEF, muhtaç durumdakilere yönelik yardımlarını sürdürmektedir. Dohuk, Erbil ve Süleymaniye illerindeki bütün okullar yeniden açılmıştır. Bu da, kaotik ortamların ardından belirli bir normalleşme duygusunun yaratılması açısından önemli bir adımdır.

Ülkenin güneyinde, çatışmaların daha yoğun olduğu kesimde çocuklar büyük bir risk altında bulunuyorlardı. UNICEF personeli ve gönüllüler, Üm Kasr ve başka yerleşimlerdeki Topluluk Çocuk Hizmetleri Birimlerinde (TÇHB) çocuklar arasında yetersiz beslenme taramaları yapmışlardır. Bu arada, UNICEF sözcüsü Geoffrey Keele şöyle demiştir:

Bu son derece önemli bir gelişme … bu merkezlerin yeniden harekete geçmesi, Iraklı çocukların insani gereksinimlerini karşılayacak insani kaynakların yeniden harekete geçtiğini göstermesi açısından olumlu bir işarettir.

Genel olarak bakıldığında, yerlerinden olan çocukların birçoğu daha sonraki birkaç hafta içinde yetersiz beslenme ile kızamık, ishal, solunum yolu enfeksiyonları ve sıtma gibi hastalıklar yüzünden ölmektedir. Keele şunları eklemiştir:

Bu merkezler günümüzde özellikle önem kazanmıştır, çünkü, doğrudan yetersiz beslenmeye yol açan bir etmen olarak ishale yakalanan çocuk sayısında hızlı bir artışa tanık oluyoruz. Bu çocuklara gecikmeden ulaşılabilmesi durumunda, iyileşmelerini sağlayacak yardımları yapma şansımız da olacaktır. TÇHB’lerin de olmadığı durumlarda, böylesi koşullarda ishal vakalarının ölümlere yol açması muhtemeldir.

UNICEF bu çerçevede kızamığa karşı mücadeleye hız vermiştir. Kızamık, yerlerinden yurtlarından olup derme çatma barınaklarda yaşayan kesimler arasında hızla yayılan, diğer hastalıklara göre daha fazla sayıda çocuk ölümüne yol açan bir hastalıktır. Bütün bunlar arasında sevindirici bir gelişme, UNICEF’in açtığı, dört milyon Iraklı çocuğu kapsayan beş günlük rutin çocuk felci aşı kampanyasının Şubat ayında tamamlanmasıdır.

Körfez Savaşının, 1991 ardından yarım milyon Irak’lı Türkiye’ye sığınmıştır. Bu dönemde ne Türkiye, ne de mülteci sayısının daha da fazla olduğu İran böyle bir akına hazırlıklıydı ve yardım çalışmaları da bu yüzden aksamıştı. 1,500 mülteci daha kendilerine herhangi bir yardım ulaşmadan ölmüştü. Bu sefer ise UNICEF, Hükümet ve diğer kuruluşlar benzer bir mülteci akımını karşılamaya hazırlıklı durumdalardı.

UNICEF Türkiye Temsilciliği Irak sınırına yakın olan Diyarbakır ve Silopi’de koordinasyon birimleri oluşturmuştur. Yüzde 45’inin çocuk olması beklenen 136,000 Irak’lı için geçici imkanlar sağlanmıştır. UNICEF’in hazırlıkları 5,000 bebek ve çocuk için yeterli giyecek, 90,000 kişiye üç ay yetecek acil yardım, sağlık malzemeleri, eğitim ve diğer sosyal etkinliklerin yürütülebileceği yarı kışlık 100 büyük çadır ve çocukların normal eğitimlerini sürdürebilmeleri için yeterli sayıda kutuda okul isimli eğitim materyalini içermektedir. Şimdi bu destekleme Irak’lı çocuklara yardım için ulaştırılacaktır.

Carol Bellamy En basit şekilde söylenirse savaş en çok çocuklara acı çektirir, demiştir.

Çocuklar, fiziksel ve duygusal olarak en kırılgan durumda olanlardır. Savaş hakkında başka ne düşünürsek düşünelim, bu gerçeği kabullenmek zorundayız. Burada, bu söylenen, yani Irak’ta ne kadar geçerliyse, Afganistan’da, Sudan’da, Kolombiya’da ve çatışmaların yaşandığı bir çok ülkede de o kadar geçerlidir. Asıl konu, savaş ortamlarında çocukları korumak için neler yaptığımızdır.

Irak’taki kadın ve çocuklarla ilgili en son bilgiler için, UNICEF Merkez Bürosunda Irak Basın Odasını ziyaret ediniz.

UNICEF Mart sonunda Iraklı çocuklar için US$166 milyon bir yardım fonu hareketi başlatmıştır -- şimdi bağışta bulununuz -- her küçük miktarın faydası vardır.

Çocuklarımızı savaştan nasıl koruyacağız medya şiddeti anlatırken? Evet Deyin, İlkbahar 2003, bu sayısımızda Savaş Oyunları’nı okuyunuz.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Bu sayıyı pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 1MB]

 * RSS nasıl kullanılır …