Evet Deyin, Sonbahar 2007: Eğitim harcamaları: Daha ileri gitmek mümkün
Türkiye’de eğitim alanında yapılan harcamalar, ekonomik kriz yıllarıyla karşılaştırıldığında yeniden toparlanmış görünüyor. Peki, diğer ülkelerle karşılaştırıldığında durum nasıl?
Ekonomik işbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) yıllık Bir Bakışta Eğitim raporunu Eylül ayında yayınladı. Yayında, yeni ders yılı öncesinde eğitim alanındaki harcamalara ve Meclise sunulacak 2008 yılı bütçe tasarısına dikkat çekiliyor.
‘Zengin ülkeler kulübü’ olarak görülen OECD Türkiye’de ilkokula giden öğrenci başına eğitim harcamalarını 1.120 dolar olarak hesaplamaktadır satın alma gücü paritesine göre ayarlanmıştır). Batı ülkelerinde ise bu miktar 5 ile 7 bin dolar arasında değişmektedir. Bu alanda Türkiye Meksika dahil (öğrenci başına 1.694 dolar) diğer bütün OECD ülkelerinin, hatta OECD üyesi olmayan kimi ülkelerin de gerisinde kalmaktadır (örneğin Brezilya’da öğrenci başına harcama 1.159 dolardır).
Gene OECD’ye göre orta öğretimdeki öğrenci başına yapılan harcama 1.808 dolardır. Bu rakam Batı Avrupa ülkelerine göre geride (Batı Avrupa ülkelerinde 6 ile 9 bin dolar arasında değişmekte), ancak Brezilya (1.033 dolar) ve Rusya’dakinden (1.615 dolar) fazladır.
GYH’ye göre ayarlama
Rakamlar, çeşitli ülkelerde görülen çok farklı üretim ve tüketim düzeylerine göre ayarlandığında ortaya çıkan durum daha anlamlı ve biraz daha iç açıcıdır. Rapora göre Türkiye’de kişi başına GYH (gayrı safi yurt içi hasıla) içinde eğitime yapılan yıllık harcamanın payı ilköğretimde % 16, ortaöğretimde ise % 25’tir. OECD ülkelerinin çoğunda ise bu yüzdeler ilköğretim için %17–25, ortaöğretim için ise %22–30’dur.
Başka bir deyişle, Türkiye ekonomik kapasitesine göre ilköğretimdeki çocuklara yetersiz harcama yaparken, ortaöğretimdekilerin durumu görece daha iyidir. Aslında, Türkiye’nin düşük gelir düzeyi gözetilerek buna göre bir ayarlama yapıldığında, okula giden öğrenci başına yapılan harcamanın İrlanda ve Yunanistan gibi ülkelerle benzer düzeyde olduğu görülür; ancak gene de bu harcama OECD ülkelerinin çoğunun önemli ölçüde gerisindedir.
Artan ihtiyaçlar
Bu konudaki rakamlara ihtiyatla yaklaşmak gerekmektedir. Örneğin Türkiye ile ilgili verilerin bir bölümü yalnızca kamusal harcamalarla ilgilidir. Ayrıca, OECD istatistikleri 2004 yılına aittir ve o zamandan bu yana eğitim harcamalarında gerçekleşen artışı dikkate almamaktadır. Bu arada, Türkiye’nin ilköğretimde %100 okullaşmayı henüz sağlayamadığını da belirtmek gerekir. Ayrıca, Türkiye’de erkek ve kız çocukların — özellikle kızların — ortaöğretimlerini de tamamlama olasılıkları, Meksika dışındaki diğer OECD ülkelerine göre çok daha düşüktür. Türkiye’de ortaöğrenimlerini tamamlayan çocukların bile okulda geçen süreleri (11 yıl) diğer bütün OECD ülkelerindekine göre (12–13 yıl) daha kısadır. Zorunlu eğitim süresi uzatıldığında ve okullaşma oranları arttığında eğitim ihtiyaçlarına daha fazla harcama yapılması gerekmektedir.
| Ülke | 1995 | 2000 | 2004 | |
|---|---|---|---|---|
| Kaynak: OECD. * Rakamlar yalnızca kamusal kaynaklardan belirlenmiştir. | ||||
| Almanya | 3.7 | – | 3.5 | |
| Yunanistan | 1.8 | 2.3 | 2.2 | |
| İtalya | – | 3.2 | 3.4 | |
| Japonya | 3.1 | 3.0 | 2.9 | |
| Kore | – | 4.0 | 4.4 | |
| Meksika | 4.0 | 3.8 | 4.3 | |
| Polonya | – | 3.9 | 3.8 | |
| Slovakya | 3.0 | 2.7 | 3.0 | |
| İspanya | 3.8 | 3.2 | 3.0 | |
| İsveç | 4.1 | 4.3 | 4.5 | |
| İsviçre | 4.6 | 4.1 | 4.5 | |
| Türkiye | 1.7 | 2.4 | 3.1 | |
| Birleşik Krallık | 3.9 | 3.6 | 4.4 | |
| Amerika Birleşik Devletleri | 3.9 | 3.9 | 4.1 | |
| Brezilya* | 2.5 | 2.8 | 2.9 | |
| İsrail | 5.0 | 4.6 | 4.7 | |
| Rusya Federasyonu* | – | 1.7 | 2.0 | |
Önceki sayfa
|
Sonraki sayfa
Yardımcı menü’ye atlayınız yada listeden bir seçeneği seçiniz ▼
EVET DEYİN, SONBAHAR 2007
Bu sayıyı pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 644KB]
