Evet Deyin, Sonbahar 2005: İçindekiler

Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH)

2000 yılı Eylül ayında New York’ta yapılan Binyıl Zirvesi dünya liderlerinin en geniş katılımcı sayısı ile biraraya geldiği toplantı olmuştur. Bir araya gelen liderler tüm insanlığı yoksulluk ve muhtaç durumda bulunmaktan kurtarma taahhüdünde bulunmuşlardır.

Gelişme ve kalkınma hakkını hayata geçirmek amacıyla, Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) olarak bilinen özlü sekiz hedefin 2015 yılına kadar gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. BKH, 1990 yılında Tayland’da yapılan Herkes için Eğitim (EFA) toplantısı ve New York’ta Birleşmiş Milletlerin gerçekleştirdiği Dünya Çocuk Zirvesi (DÇZ) ile başlayan bir dizi dünya zirvesinde ortaya çıkan sonuçlardan damıtılmıştır.

BKH, 1990 yılındaki düzeylerinden hareketle 48 göstergeyle ölçülen somut hedeflerden oluşmaktadır:

1. Mutlak yoksulluk ve açlığı ortadan kaldırmak;
2. Tüm bireylerin temel eğitim almasını sağlamak;
3. Kadınların durumunu güçlendirmek ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak;
4. Çocuk ölümlerini azaltmak;
5. Anne sağlığını iyileştirmek;
6. HIV/AIDS, sıtma ve diğer salgın hastalıkların yayılımını durdurmak;
7. Çevresel sürdürülebilirliği sağlamak;
8. Kalkınma için küresel ortaklıklar geliştirmek.

14-16 Eylül tarihlerinde dünya liderleri Binyıl Değerlendirme Zirvesi veya diğer adıyla “Binyıl + 5” toplantısı için New York’ta bir kez daha bir araya geleceklerdir. Bu zirve, BKH’nin gerçekleştirilmesinde sağlanan ilerlemelerin küresel ölçekte değerlendirileceği ilk resmi toplantı olacaktır.

Aradan beş yıl geçmiştir ve önümüzde 10 yıl daha vardır. Gündemdeki büyük soru ise şudur: Bugüne dek ne kadar ilerleme kaydedilmiştir ve BKH’nin gerçekleşebilmesi için bundan sonra nelerin yapılması gerekmektedir?

Kimi BKH’ler diğerlerine göre çocuklara daha fazla odaklansa bile sonuçta hepsinin çocukların esenliği ve gelişmesi üzerinde olumlu etkileri olacaktır. BKH’de çocuklar adına sağlanan ilerlemeleri izlemekten sorumlu başlıca kuruluş olan UNICEF’in de vurguladığı gibi:

BKH bir hayır işi değil, ahlaki bir zorunluluktur

Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) 2005 Türkiye Raporu’nu indirebilirsiniz [PDF 2.2MB].

Türkiye ve BKH

Haziran ayında yayınlanan BKH Türkiye raporu, BM Mukim Koordinatörlüğü’nün desteğinin yanı sıra Boğaziçi Üniversitesi İnsani Kalkınma Merkezi, Hacettepe Nüfus Etütleri Enstitüsü ve Devlet İstatistik Enstitüsü’nün (DİE) katkılarıyla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanmıştır. BKH 1, 3, 4 ve 5’e özellikle eğilen rapora göre ülkenin bazı bölgelerinde hala ciddi yoksulluk görülmektedir. 1994 ve 2001 yıllarında patlak veren büyük finansal krizlerin de gösterdiği gibi, yoksulluk, eğitim ve sağlık gibi konular arasında yakın ilişki bulunmaktadır.

Bununla birlikte, Türkiye’de BKH’nin gerçekleştirilmesi yolunda önemli ilerlemeler sağlanmıştır: ilköğretimde toplumsal cinsiyet açığı kapanmaktadır; çocuk ölüm hızları düşmektedir; ülke çocuk felcinden kurtulmuştur ve şimdi de kızamığın başarılı biçimde üstesinden gelme yolundadır. Ancak gene de, öncelikle kamuoyunun duyarlılaştırılması açısından daha yapacak çok şey vardır.

BKH Raporu Türkiye’nin özellikle toplumsal cinsiyet ve coğrafi bölgeler arası farklılıklar söz konusu olduğunda önemli görevler ve yapısal engellerle karşı karşıya olduğuna değindikten sonra şu sonuca varmaktadır:

Türkiye, BKH’ye sorunsuz biçimde ulaşması için, kız çocukların eğitimi ve sağlık gibi bazı alanlarda insani kalkınma çabalarını iki kat artırmak zorundadır.

BKH Raporu’nun Haziran ayında açıklanması sırasında gelişmelere dikkati çeken Devlet Bakanı Abdüllatif Şener: Raporda görüleceği gibi Türkiye’nin son yıllarda izlediği kararlı politikalar sayesinde 2015 yılına kadar bu hedeflere ulaşmak mümkündür demiştir.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve bunun eğitim, sağlık ve genel gelişme üzerindeki etkileri UNICEF açısından özellikle önemli bir konudur. Binyıl + 5 Zirvesi yaklaşırken, Evet Deyin’in bu sayısı Türkiye’nin BKH doğrultusunda sağladığı ilerleme üzerinde odaklanmakta ve yoksulluğun azaltılması, sağlık, eğitim, eşitlik ve çocukların korunması gibi alanlarda daha olumlu sonuçlar alınabilmesi için 2015 yılına kadar neler yapılması gerektiğini ele almaktadır.

Not: Bu sayıdaki tablolarda tüm veriler, Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) 2005 Türkiye Raporu’ndan alınmıştır.

Türkiye ve BKH hakkında daha fazla bilgi okuyabilirsiniz.

Tebrikler!

UNICEF Türkiye Temsilciliği, UNDP yönetimine Kemal Derviş’in getirilmesi dolayısıyla UNDP’deki meslektaşlarını kutlar. Derviş, BM sistemi içinde üçüncü en üst kademe olan bu göreve Mark Malloch Brown’un ardından gelmiştir.

Mart 2001 ile Ağustos 2002 tarihleri arasında ekonomiden ve hazineden sorumlu Devlet Bakanı olarak görev yapan Derviş, Türkiye’nin 2001 yılındaki finansal krizden çıkmasında önemli bir rol oynamıştır.

Derviş’in yeni görevini Nisan ayında BM Genel Sekreteri Kofi Annan açıklarken şöyle demiştir:

BM, Kemal Derviş’in, son 6 yıl içinde Mark Malloch Brown tarafından gerçekleştirilen başarılı reform girişimini daha ileriye taşıyacağına ve UNDP’nin BKH’den kriz önleme ve kriz sonrası toparlanmaya kadar uzanan küresel kalkınma önceliklerinin ele alınmasındaki kritik rolünü daha da pekiştireceğine tam olarak güvenmektedir