Evet Deyin, Yaz 2004: Uzanan Yardım Eli
Okula giden kız çocuklara yapılan yardımların daha fazla olmasının, evde yapacakları işler nedeniyle kızlarını okula göndermeyen aileler için bir özendirici işlevi görmesi beklenmektedir. Fotoğraf Rana Mullan © UNICEF Türkiye 2003
2004 yılının sonu yaklaşırken, ülkede yürütülen Haydi Kızlar Okula! kampanyası da en önemli evresine girmiş bulunuyor. Bu girişimle çok önemli bir hamle yapılmış olmasına karşın, nihai başarıya giden yolda hala bir takım engeller bulunuyor. Yüzde yüz okullulaşmanın önündeki engellerden birinin de maddi imkansızlıklar olması, şaşırtıcı bir gerçek değildir. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu (SYDTF), UNICEF ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) bu yerleşik sorunu çözümlemek için gösterdiği çabalara, Şartlı Nakit Transferi uygulaması ile destek olmaktadır.
Şartlı Nakit Transferi, nüfusun en yoksul kesimine dahil olan çocukların temel sağlık ve eğitim hizmetlerine tam olarak erişimini hedef alan bir sosyal güvenlik ağıdır. Şartlı Nakit Transferi, yoksulluk nedeniyle çocuklarını okula gönderemeyen veya okuldan almak zorunda kalan ya da 0-6 yaş grubu çocuklarını düzenli sağlık kontrollerine götüremeyen aileleri ekonomik yönden destekleyen, düzenli bir sosyal yardım sistemidir. SYDTF, bu uygulama kapsamında sağladığı özendirici çalışmalarıyla, nüfusun en yoksul kesimi içerisinde yer alan ailelerde olumlu davranış değişikliği yaratmayı ve bu aileleri içerisinde bulundukları yoksulluk döngüsünden kurtarmayı hedeflemektedir.
Sosyal güvencesi olmayan, 0-6 yaş grubunda veya okul çağında çocuğu olan yoksul aileler, Şartlı Nakit Transferi uygulamasından faydalanmak için il ve ilçelerde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurmaktadır. Vakıflara ek olarak, okullar, sağlık ocakları ve muhtarlıklara da başvuruda bulunabilmektedirler. Başvuruda bulunan ailelerin sosyo-ekonomik durumlarının belirlenmesine yönelik bir başvuru formunun doldurulması gerekmektedir. Okullar, sağlık ocakları, muhtarlıklar ve vakıflarda görev yapan yetkililer, okur-yazar olmayan ailelerin yönlendirilmesinde ve başvuru formlarının doldurulmasında yardımcı olmaktadır.
Şartlı Nakit Transferi kapsamında sağlanan eğitim yardımları, kız çocuklarının okullulaşmasına ve ortaöğretime kayıt oranlarının artırılmasına katkıda bulunmak amacıyla cinsiyet ve eğitim kademesine göre farklılık göstermektedir. Bu kapsamda, ilköğretim düzeyinde okula kaydolan ve devam eden kız çocuklar için öğrenci başına aylık 20 milyon TL yardım yapılmaktadır. İlköğretim düzeyindeki erkek çocuklar için bu rakam 16.5 milyon TL’dir. Buna karşılık, ortaöğretim düzeyinde okula kaydolan ve devam eden kız çocuklar için öğrenci başına aylık 35 milyon TL destek sağlanmaktadır. Erkek çocuklar için ise, bu rakam 25 milyon TL’dir. Ailelerin ŞNT’den yararlanmayı sürdürebilmeleri için çocukların iki koşulu yerine getirmeleri gerekmektedir.
Hakeden anneler adına Ziraat Bankası şubelerinde hesap açılmakta ve ödemeler iki ayda bir bu hesaplara aktarılmaktadır. Peşin ödemenin ardından, çocuklar takibe alınmaktadır.
Bir öğrencinin Şartlı Nakit Transferi uygulamasından faydalanabilmesi için, iki koşulu yerine getirmesi gerekmektedir: Birinci koşul, çocukların düzenli olarak her ay toplam eğitim gününün yüzde 80’inde okula devam etmeleridir. İkinci koşul ise, çocuğun en fazla bir kere sınıf tekrar etmesidir. Bu koşulları yerine getirmeyen çocukların fayda sahiplikleri askıya alınmaktadır. Fayda sahipliklerinin tekrar açılabilmesi için ailenin devamsızlık sebeplerini belirten bir itiraz süreci başlatması gerekmektedir. Çocuklarının devam durumlarının takibinde, MEB ile yakın işbirliği içerisinde çalışılmaktadır.
İlk ödemelerin yapıldığı tarih olan Nisan 2003 tarihinden bugüne, yapılan yardımların tutarı toplam 26 trilyon TL’ye ulaşmıştır. Bu kapsamda, yaklaşık 440 bin öğrenci ŞNT bünyesindeki eğitim yardımlarından faydalanmıştır. Eylül döneminde, öğretim yılına hazırlık anlamında çift ödeme yapılmaktadır.
Hükümet, ŞNT’nin dışında eğitimle ilgili iki önemli finansal özendiriciye daha başvurmaktadır. Bunların arasında potansiyel olarak en uzun dönemlisi, eğitim sistemini desteklemek üzere kişiler ya da şirketler tarafından yapılacak bağışların %100 vergi indiriminden yararlanmasıdır. Bağışların okul giysisi, prefabrike geçici sınıf tahsisi gibi biçimlerde yapılması da mümkündür. Bugüne dek bu tür bağışların büyük bölümü yeni okul inşasına yönelik olmuştur.
MEB 2003 yılında bütün öğrencilere ücretsiz ders kitabı dağıtma uygulamasını başlatmıştır. Bu uygulama, 2004-2005 ders yılında da devam edecek biçimde planlanmıştır.
MEB tarafından benimsenen diğer stratejide ise, öğretmenleri yoksulluğun en açık biçimde görüldüğü ücra yörelere çekecek özendiriciler öngörülmektedir. Öğretmen açığı olan okullara ve öğretmenleri kendilerine en fazla gereksinim duyulan yerlere yöneltebilmek amacıyla hükümet bu yörelerde görev yapanlara görev güçlüğü zammı verilmesini düşünmektedir.
SYDTF web sitesini ziyaret ederek, Şartlı Nakit Transferleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
Haydi Kızlar Okula! hakkında Programlar bölümünde daha fazla bilgiyi okuyabilirsiniz.
33 İl Valisince Hazırlanan Haydi Kızlar Okula! Kız Çocuklarının Okullulaşmasına Destek Kampanyası ile ilgili Ankara Sonuç Bildirgesi’nin tam metnine UNICEF Türkiye Basın Merkezi’nde ulaşabilirsiniz.
Önceki sayfa
|
Sonraki sayfa
Yardımcı menü’ye atlayınız yada listeden bir seçeneği seçiniz ▼
EVET DEYİN, YAZ 2004
Bu sayıyı pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 710KB]
