ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Önce Çocuklar, Kış 2007: Yaşam Kalitesi Göstergeleri

Lila Pieters

Lila Pieters: Türkiye’deki çocuklara yönelik bu projeye sağladıkları cömert finansmandan dolayı Avrupa Komisyonu’na teşekkür ederim.
Fotoğraf Rana Mullan © UNICEF Türkiye 2007

Ahmet Altıparmak

Dr. Ahmet Altıparmak: Veri toplama sorununu çözeceğiz.
Fotoğraf Rana Mullan
© UNICEF Türkiye 2007

İçişleri Bakanlığı İl İdareleri Genel Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) da desteğiyle Türkiye’deki çocukların durumunu izlemeye yönelik bir dizi gösterge geliştirmiştir. Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) ve AB’nin çocukları kapsama göstergelerine atıfla 25 Yaşam Kalitesi Göstergesinin (25YKG) geliştirilmiş olması, Önce Çocuklar projesi şemsiyesi altında gerçekleştirilen en önemli adımlardan biridir.

BKH ve AB modellerinde çok benzer biçimde, 25YKG de birbiriyle ilişkilidir. Başka bir deyişle, bu göstergelerden birinde sağlanan ilerleme, diğer göstergeleri de olumlu yönde etkileyecektir. Ayrıca, bütün veriler cinsiyete göre ayrıştırılacaktır. BKH’lerdeki ilerlemeleri izlemek üzere geliştirilen BM DevInfo sisteminin Türk versiyonu Önce Çocuklar projesi kapsamında geliştirilmiştir ve bunun bir versiyonu 25YKG’yi izlemekte kullanılacaktır. TÜİK ayrıca, her bir göstergenin tam tanımı, hesaplanma yolları ve veri kaynakları ile ilgili bir kılavuz kitapçık hazırlamıştır.

Serap Ayhan

Serap Ayhan: 25YKG ülkedeki eşitsizliklerin azaltılmasına katkıda bulunacak.
Fotoğraf Rana Mullan
© UNICEF Türkiye 2007

İlk DevInfoTürk sistemleri 2006 yılı Kasım ayında Gaziantep ve Antalya’da il vali yardımcılarının ve il planlama müdürlerinin katıldıkları bir çalıştayda tanıtılmıştır. Çalıştaya katılanlar, bölgesel eşitsizlikler, çocuk yoksulluğu ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi kavramları tartışma fırsatı bulmuşlardır. Sistem, 2007 yılının ikinci üç aylık döneminde uygulama ve kullanıma ilişkin eğitimlerle birlikte bütün Türkiye’de yaygınlaştırılacaktır.

DevInfoTürk sisteminin uzun erimli vizyonu, tüm Türkiye’deki çocukların sağlığını ve esenliğini ilgilendiren meselelerde veri toplama, izleme, planlama ve tanıtım–savunu çalışmalarını güçlendirmektir ve bu husus Gaziantep’teki ilk toplantıya katılanlarca da dile getirilmiştir.

İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürü Dr. Ahmet Altıparmak şu gözlemde bulunmuştur:

Uzun süredir başımızı ağrıtan veri toplama sorununu bu proje ile çözmüş olacağız ve projenin asıl başarısı da çocukların yaşam kalitesindeki ilerleme ve gelişmeleri izleme kapasitesinin oluşturulması olacaktır.

Nevzat Korkmaz

Nevzat Korkmaz: Bu göstergeler, analiz edebileceğimiz güvenilir bir veri kaynağı sağlayacak.
Fotoğraf Rana Mullan
© UNICEF Türkiye 2007

İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Nevzat Korkmaz ise şunları söylemiştir:

Bugünkü hükümet politikası, bu göstergelerin ışık tuttuğu temel hizmet sunumu sorunlarını ortadan kaldırmaya yöneliktir. İlgili bakanlıklar ve kuruluşlar yıllardır bu soruna çözüm bulmaya çalışıyor. Eldeki göstergeler, durumu analiz edip işe yarar çözümler üretmemizde bizim için güvenilir bir veri kaynağı olacak.

Proje’de çalışan TÜİK uzmanlarından Serap Ayhan’ın görüşleri ise şöyle:

25YKG kalkınma çabalarına, ülkedeki eşitsizliklerin azaltılmasına katkıda bulunacak. Tek tek her göstergedeki ilerlemeleri il il takip edebileceğimizden, eşitsizlikleri makul düzeylere indirme gibi bir hedefi benimseyebiliriz.

Hilal Bolat

Dr. Hilal Bolat: DevInfoTürk sisteminden elde edilecek veriler bizim için çok değerli.
Fotoğraf Rana Mullan
© UNICEF Türkiye 2007

Sağlık Bakanlığı’ndan Dr Hilal Bolat:

Bu 25YKG tam zamanında geliştirildi — göstergelerden ilk altısı, bizim halen yürütmekte olduğumuz projenin tam merkezinde yer alıyor. DevInfoTürk sisteminden derlenen veriler bizim için çok büyük değer taşıyor.

UNICEF–Türkiye Program Koordinatörü Lila Pieters şöyle diyor:

25YKG, illerdeki yetkililere ve merkezi hükümete, çocuklara yönelik bütçelerde kaynak ayarlamalarına gitmeleri ve ayrıca çocuk yoksulluğunun azaltılmasına yönelik il düzeyi stratejilerin etkinliğini değerlendirmeleri bakımından çok değerli araçlar sağlıyor. Bu da, Türkiye’de çocuk koruma alanına daha fazla kaynak ayrılması, çocuk haklarının yaşama geçirilmesi çalışmalarının ÇHS ve örneğin Avrupa Sözleşmesi gibi diğer belgeler doğrultusunda gereğince izlenebilmesi anlamına gelmektedir.

DevInfoTürk, 25YKG’ye ilişkin olarak toplanan verilerin dinamik bir yapı taşımasını sağlayacak biçimde hazırlanmıştır. Örneğin, göstergelerden birinin bir başka göstergeyle karşılıklılığı ele alınabileceği gibi, bir ilin verileri de diğer bir ilin verileriyle karşılaştırılabilecektir. Göstergelerin kapsadığı alan ise, veritabanının kısa sürede Türkiye’de kalkınma sorunlarıyla ilgilenen bütün kurum ve kuruluşlar için temel bir kaynak haline geleceğine işaret etmektedir.

Dolayısıyla, her bir il tarafından toplanan verilerin kalitesi, yalnızca doğruluk açısından değil ayrıca bir girdi olarak da proje için büyük önem taşımaktadır. İçişleri Bakanlığı, veritabanını başlatabilmek için bu amaçla her ilden 2004–2006 dönemine ilişkin veri talep etmiştir. Ayrıca, 2007 yılı sonuna kadar bir “Çocuk Esenliği Endeksi” oluşturulmasına yönelik planlar da vardır.

Önce Çocuklar logosu

25 Yaşam kalitesi göstergeleri

  1. Sağlık personeli yardımıyla yapılan doğumların oranı;
  2. Rutin aşılama oranı;
  3. Düşük doğum ağırlıklı bebek oranı;
    1. Bebek ölüm oranı
      (0–28 gün, 1–11 ay ve 0–11 ay);
    2. Beş yaş altı ölüm oranı;
  4. Gebeliği önleyici modern yöntem kullanım oranı;
  5. Sağlık sisteminde hekim başına ve yatak başına düşen kişi sayısı;
  6. Yetişkin okur–yazarlık oranı;
  7. Okul öncesi eğitimden yararlanan çocuk oranı (48–71 ay);
  8. İlköğretimde 8. sınıfa erişim oranı;
  9. İlköğretimde net okullaşma oranı;
  10. Ortaöğretimde net okullaşma oranı;
  11. Meslek edindirme amaçlı yaygın eğitim programlarından yararlananların sayısı, kurs sayısı ve kurs başına düşen kişi sayısı;
  12. Yasal bildirim süresinden sonra nüfusa kayıt olan çocuk sayısı ve oranı;
  13. İntihar hızı ve intihara teşebbüs sayısı;
  14. Suça sürüklenmiş çocuk sayısı ve oranı;
  15. Kişi ve mala karşı işlenen suçlarda davacı, davalı, dava sayısı, davalı oranı;
  16. İstismara uğramış çocuk sayısı ve oranı;
  17. Evsiz (barınacak yeri olmayan) insan sayısı ve oranı;
  18. Koruma ve bakım altında bulunan kişi sayısı ve oranı
    (çocuk 0–17, yetişkin 18–64, yaşlı 65+, engelli);
  19. Koruma ve bakım için sırada bekleyen kişi sayısı ve oranı
    (çocuk 0–17, yetişkin 18–64, yaşlı 65+, engelli);
  20. Sosyal güvenlik kapsamındaki insan sayısı ve oranı
    (çalışan, emekli ve bakmakla yükümlü olunan);
  21. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından ve 2022 sayılı kanundan yararlananların sayısı ve oranı;
  22. Dernek, vakıf, sendika sayısı, üye sayısı ve sendikalaşma oranı;
  23. Sağlıklı suya hiç ulaşamayan hane oranı;
  24. Yeterli atık sistemine hiç ulaşamayan hane oranı.
 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa