ÇOCUKLAR İÇİN BİRLEŞİN-- UNICEF

Önce Çocuklar, Yaz 2006: Çocuklar için Adalet (3)

Çizim: çocuk koruma merkezi etrafında hizmetler koordinasyonu — rehabilitasyon dahil

Çocuk koruma merkezleri hizmetler arasındaki koordinasyonu ve işbirliğini geliştirecek, çocuk adına gerçekleştirilen bütün müdahalelerin çocuğun yüksek yararına olmasını sağlayacak ve en ideal çözümün çocuğun ana babasının bakım ve korumasına iade edilmesi olduğu ilkesini gözetecektir. Çizim Ray Mullan © UNICEF Türkiye 2006

Başlıca Sonuçlar

Toplantılar sırasında, yeni çocuk koruma yasasının uygulanmasına ilişkin birtakım önemli sonuçlara ulaşıldı.

İlgili kuruluşlar, çocuklar ve aileleri arasında iletişimi yönlendirecek bir koordinasyon mekanizmasının yargı sürecini kolaylaştıracağı ve kanunla ihtilafa düşen çocukların korunması açısından en iyi aracı sağlayacağı konusunda anlaşmaya varıldı.

Çocuk adaleti alanında görev yapanlarda, özellikle cezai sorumluluğun belirlenmesi konusu başta olmak üzere, daha fazla kapasite geliştirme çalışmasına gerek duyulduğu üzerinde mutabakata ulaşıldı.

5395 Sayılı Yasanın 11. maddesindeki düzenleme nedeniyle suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirler alınabileceği düzenlenmiş olması nedeniyle suça sürüklenip ceza sorumluluğu olan özellikle çocuklar için bu yargılama sürecinde koruma tedbirlerinin neden düşünülemediği ya da nasıl uygulanabileceğinin tartışılması.

Mustafa Kurtaran,
İzmir 11. Çocuk Mahkemesi Hakimi

Katılımcılar, yeni çocuk koruma yasasının sistemde birçok iyileştirmeyi de beraberinde getirmekle birlikte uygulama bakımından birtakım sorunların halen gündemde olduğu kaygılarını dile getirdiler.

Katılımcılar, uygulamaya ilişkin bu tür sorunların ele alınacağı ve gerek merkez gerekse iller düzeyinde olası çözümlerin geliştirileceği platformlara ivedilikle gerek olduğunu belirttiler.

Ayrıca, gelecekte iki günlük bir toplantı daha yapılmasının yarar sağlayacağı belirtildi. Önerilen bu toplantının ilk gününde cinsel suiistimal ve şiddet mağduru çocuklar konusu ayrıca ele alınacak, ikinci gün ise suç failleri veya tanıkları durumundaki çocuklar konusu görüşülecektir.

Sonbaharda gerçekleştirilecek takip toplantılarında mahkemelerde görev yapanlar tarafından gündeme getirilen örnek çalışmalar incelenecektir. Böylece görevliler, çocuğun yüksek yararını gözeterek karar alma kapasitelerini sınama fırsatı bulacaklardır. Önce Çocuklar bağlamında ceza sorumluluğu ve alternatif önlemler konusunda planlanan araştırmanın sonuçları da gene bu toplantılarda katılımcılar tarafından paylaşılacaktır.

Kurumsal Koordinasyon

Çocuk adaleti sisteminin karşılaştığı en önemli sorunlardan biri de çocuk mahkemeleri, okullar, ıslah evleri, sosyal hizmetler ile aileler ve çocuklar arasındaki koordinasyonun sağlanmasıdır. Gerçekleştirilen çalıştayların ardından, Haziran ayında, ilgili paydaşlar arasında işbirliği ve hizmetlerin koordinasyonu ile ilgili bir öneri bir çalışma grubu tarafından hazırlanmıştır. Bu öneri, Adalet, Milli Eğitim, Sağlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları müsteşar yardımcıları ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) Genel Müdürlüğü tarafından çocuk adaleti sistemi içinde alternatif önlemler gözetilerek incelenmiş ve aynı konudaki yasa tasarısına dahil edilmiştir.

Gruplardan gelen önerilerin üzerinde durduğu konu, yasalarla sorunu olan çocuklar için çocuk koruma merkezleri kurulmasıdır. Buna göre:

İl Koordinasyon Kurulu; Çocuk Koruma Kanunun 6 ve 9 maddelerine göre, çocuğun ihbari ve SHÇEK’na teslimi ile başlayan süreçte; tedavisi ve sosyal inceleme raporu ile benzeri hizmetllerin yerine getirilmesi için mekan ve personel tahsisi dahil olmmak üzere gereken tedbirleri alır.

SHÇEK çocukla ilgili bütün tedbirlerde sorumlu, yani korunma ihtiyacına ilişkin tedbirlerin uygulanmasında araştırmanın yapılmasında sorumlu kurum olarak açıkça belirlenmiştir ve görevlendirilmiştir. Bir ilişki kurulmuştur kanunda. Bu kurumla bağlantılı olarak da çocuk bürosu, çocuk koruma birimi, çocuk mahkemesi, çocuk ağır ceza mahkemesi bu kurumla ilişki içinde olması gerekiyor biçiminde düzenlenmiştir açıkçası.

Yard. Dr. Sevgi Usta Sayıta,
Trainer

Çocuk koruma merkezi ikili bir amaca hizmet edecektir. Bunlardan biri çocuğa gerekli bakımı sağlamak, diğeri ise çocuğun durumuna uygun işlemlerin aynı çatı altında etkili biçimde yaşama geçirilmesidir. SHÇEK’in, İl Sağlık Müdürlüğü’nün, Adliye’nin, yerel yönetimin ve MEB İl Müdürlüğü’nün birer kişi ile temsil edilecekleri bir kurulun varlığı, işlemler sırasında çocuğun bir oraya bir buraya götürülmesi zorunluluğunu ortadan kaldıracaktır.

Merkez, çocuğun durumu ışığında hangi kuruluşun en iyi hizmet verebilecek konumda olduğu mahkeme tarafından belirleninceye kadar kendisinin burada kalmasına imkan verecek biçimde donatılacaktır. Mahkeme kararının ardından, ilgili bakanlığın veya kuruluşun merkezdeki temsilcisi gerekli tanıtıcı işlemler için gideceği yere kadar çocuğa eşlik edecektir.

İdeal olanı, bu işlemlerin ardından çocuğun özgürlüklerinin kısıtlanması yerine kendi ana babasının bakım ve sorumluluğuna geri verilmesidir.

Çocuk koruma merkezinde ayrıca 3–4 kişiden oluşan daimi personel görev yapacaktır. Bu personel, sosyal hizmet uzmanı, danışman öğretmen ve sağlıkçıdan oluşacaktır. Bunların dışında, çocuğun yararının bunu gerektirdiği durumlarda ek uzman da — örneğin bir psikolog — çağrılabilecektir. Çocuk koruma merkezinde bulunan çocuğa gerektiğinde yargıçlar ve avukatlar da ulaşabilecektir.

Önerilen çocuk koruma merkezlerinin koordinasyonu, merkezi, il ve ilçe düzeyi komiteler olmak üzere aç kademeli bir sistem çerçevesinde sağlanacaktır. Kamu kuruluşları ile özel kuruluşlar arasında işbirliğinin, hizmetlerin hızlı ve etkin biçimde sunulabilmesi açısından böyle bir yapı uygun görülmüştür. Görevli personel ilgili çeşitli bakanlıklar ve kurumlar tarafından atanacağından bu merkezlerin yeni personel alımı yoluna gitmesi beklenmemektedir. Merkezlerin kurulması ve donatılması il valiliklerinin sorumluluğu altında gerçekleştirilecektir.

 ◀ Önceki sayfa  |   ▶ Sonraki sayfa