Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003 (11)

Öneriler

Kız Çocuklarının Okullulaşmasını Desteklemek için Sosyal Öneriler

Okula Kayıt Olma ve Devam Etme

Öncesinde Sorun Alanları

• Anne okur yazarlığının düşük oranı;
• Kız çocuklarının nüfusa kayıt ettirilmemesi;
• Doğum kaydının zamanında yapılmaması;
• Erken çocukluk eğitiminin sınırlı çocuğa ulaşması;
• Okulun kız çocukları için yeterince ilgi çekici olmaması;
• Kız çocukların okula kayıt ettirilmemesi;
• Kız çocukların okula geç başlaması;

Olası Önlemler Öncesinde

• Doğum kayıtları için kampanya;
• Erken Çocukluk Eğitimi için destek;
• Okulların geliştirilip iyileştirilerek, çocuk dostu öğrenme ortamları haline getirilmesi;
• İlave eğitim ile ulusal/kişisel refah arasındaki olumlu ilişkiyi ortaya çıkaran kampanyaların düzenlenmesi;
• Kız öğrencilere teşvik tedbirleri burslar, yemekler, beslenme paketleri vb sunulması;
• Temel sağlık hizmetlerinin sağlanması;

Sonrasında Sorun Alanları

• Okula devam etmeme;
• Düşük oranda İlköğretim mezuniyeti;
• Kızların yüksek oranda okuldan ayrılmaları;
• Kız çocuklarının ergenlik sonrasında aileleri tarafından okuldan alınması;
• Kız çocuklarının erken yaşta evlenmesi;
• Ailelerin resmi nikah kayıtlarının yapılmaması;
• Orta öğretime ve istihdama yönelik beklenti olmayışı.

Olası Önlemler Sonrasında

• Kız öğrencilere yönelik ve okulda ki başarı ve devam süresine endeksli, (devam yılı arttıkça artacak) teşvik tedbirleri oluşturulması;
• Evlilik kayıtları için kampanya;

Okula kayıt olma ve devam etmeyi arttırma önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: STK’lar; Milli Eğitim Bakanlığı; Sağlık Bakanlığı; Yerel İdareler ve televizyon kanalları.

Tutum ve Davranışlar

Sorun Alanları

• Gelenekler ve dini inançlar;
• Kalıplaşmış cinsiyet rolleri;
• Öğretim programı ve çocuk yetiştirme ile yeniden üretilen içselleştirilmiş cinsiyet rolleri;
• Çocukların cinsiyetlerine göre farklı biçimde yetiştirilmeleri;
• Eğitimin gereksiz veya toplumda kabul gören rollerle çelişkili görülmesi;
• Erken evlilikler ve toplumda kadının düşük statüsü.

Olası Önlemler

• Medya programları ve motivasyon sağlayıcı materyaller üretilmesi;
• ‘Kız çocuklarının okula kayıt günü’ uygulaması;
• Anne-babalar ve yerel liderler için toplumsal cinsiyet duyarlılığı eğitimi;
• Daha iyi anne-baba olma eğitimi;
• Kız çocuklarının eğitimi ile anne-babaların ve toplumun ilişkisinin güçlendirilmesi.

Tutum ve davranışların değiştirilmesi önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Medya; Milli Eğitim Bakanlığı; STK’lar ve Yerel İdareler.

Kız Çocuklarının Okullulaşmasını Desteklemek için Ekonomik Öneriler

Okula Gitme Maliyeti (özellikle de gecekondu bölgelerinde ve köylerde)

Doğrudan Maliyeti

• Okul kitapları ve malzemeleri;
• Giysi ve ayakkabı;
• Ulaşım, yiyecek;
• Çocuklarının hepsini okula gönderme maliyetini karşılayamayan ailelerin, kız çocukları yerine erkek çocuklarını okula göndermeyi tercih etmeleri.

Olası Önlemler

Belirlenen teşvik programları:

• Küçük miktarda burslar;
• Ücretsiz yemekler veya beslenme paketleri;
• Ücretsiz okul malzemeleri;
• Ücretsiz veya destek verilerek edinilen okul formaları, ayakkabı vb;

Dolaylı Maliyeti

• Çocuk İşgücü;
• Fırsat Maliyetleri;
• Aileler çocuklarını ve özellikle de kız çocuklarını evde veya dışarıda çalıştırarak elde ettikleri (veya ayrıca para ödemek zorunda kalmadıkları) gelirden vazgeçemedikleri için okula göndermemeyi tercih etmektedir.

Olası Önlemler

• Çocuk istihdamına karşı kampanya;
• Anne-baba bilinçlendirme programları;
• Kız öğrenci ailelerine kardeşleri için bedava veya destekli çocuk bakım hizmeti;
• Ücretsiz yemek veya beslenme paketleri.

Doğrudan ve dolaylı maliyetleri dengeleme önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı; STK’lar; Yerel İdareler ve Sosyal Dayanışma Yardımlaşma Fonu İdaresi.

Kız Çocuklarının Okullulaşmasını Desteklemek için Eğitim Önerileri

Eğitim

Eğitim Boyutu

• Öğretim Programı;
• İçerik;
• Kızların aleyhine, cinsiyetçi, yanlı, yetersiz ders materyali;
• Öğrencilere yaş ve gelişim düzeyleri ile orantılı işlevsel okuma-yazma, sayısal okur yazarlık ve yaşam becerileri kazandırılamaması;
• Ayrımcılığın ve kalıplaşmış cinsiyet rollerinin yerleşik hale gelmesi.

Olası Önlemler

• Eğitimde kalitenin toplumsal cinsiyet açısından irdelenmesi;
• Cinsiyete duyarlı öğretim programı reformu yapılarak:
  1. Okur yazarlıkta beklenen genel okuma-yazma, sayısal ve yaşam becerileri ile, insan hakları, cinsiyetler arası eşitlik, sağlık beslenme, barış ve farklılıklara saygı gibi öğrenme alanlarının tanımlanması;
  2. Eğitim materyallerinin ayırımcı cinsiyet ögelerinden arındırılması ve kalıplaşmış cinsiyet rollerini daha da yerleşik hale getirmeyecek, cinsiyete duyarlı eğitim materyallerinin üretimi;
  3. Amaca yönelik olarak kitap yazarlarının eğitilip yönlendirilmesi;
• Eğitim malzemelerinin sağlanması ve adil biçimde dağıtılması için kampanyalar yürütülmesi.

Cinsiyet rollerine hassas yaklaşım önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı ve Kadın Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü.

Eğitim Süreçleri

Sorun Alanları

• Yetersiz hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitimi (insan hakları ve toplumsal cinsiyet duyarlılığı dahil);
• Net biçimde tanımlanmamış öğrenci (amaç-hedefler) ve değerlendirme araçları;
• Güncelliğini yitirmekte olan öğretim yöntem ve teknikleri;
• Esnek olmayan okul takvimi-ders saatleri;
• Sistematik değerlendirme ve izlemenin yetersizliği;
• Sürekli mesleki gelişime ihtiyacı olan eğitimciler;
• Tüm potansiyellerini geliştiremeyen öğrenciler;
• Az sayıda kadın öğretmen;
• Öğretimde ve öğretim süreçlerinde toplumsal cinsiyet duyarlılığının olmaması veya cinsiyet ayrımcılığı olması, bunların sonunda eşitsizliğin ortaya çıkması.

Olası Önlemler

• Kaliteli öğretmen yetiştirme programlarının oluşturulması;
• Rol modeli olarak kadın öğretmenlerin arttırılmasına yönelik teşvik tedbirleri;
• Farklılıkların ve ayrımcılığın giderilmesine yönelik toplumsal cinsiyete duyarlı atölye çalışmaları düzenlenmesi;
• Esnek okul takvimi-ders saatleri;
• Öğretmen, yönetici ve tüm okulda çalışanlara toplumsal cinsiyet rollerinin duyarlılığı konularının yanısıra insan hakları eğitimi sağlanması;
• Öğrenmede katılımcı yaklaşımların desteklenmesi;
• Mesleki eğitim ve çalışma hayatında kullanılabilecek beceriler edinilmesine yönelik gereksinimlerle uyumlu öğretim programlarının oluşturulması
• STK’lar ve Üniversitelerle işbirliği yapılarak, özellikle kızlara yönelik, İletişim ve Bilgi teknolojileri ekipman ve eğitiminin sağlanması.

Eğitim süreçlerini geliştirme önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı; STK’lar ve üniversiteler.

Yasalar ve Politikalar

Uygulama Yetersizliği

Mevcut yasa, kural ve yönetmeliklerin yetersiz biçimde uygulanıyor olması:

• Fiziksel ceza ve dayak;
• Küçük yaşta çocuk çalıştırılması;
• Aileye okul tarafından (Özellikle de gecekondu bölgelerinde ) dayatılan bağış talepleri.

Bu konularda yasaların tam olarak uygulanamaması, daha çok kız çocuğunun okula kayıt olmaması, okula devam etmemesi ve okuldan ayrılma olasılığı.

Olası Önlemler

• Okul-aile işbirliğini güçlendirmek;
• Çocuk hakları kapsamında sorumluluklarını anlatabilmek amacıyla, öğretmenler, idareciler ve yerel yönetimlere eğitim vermek;
• Aileleri çocuk hakları konusunda bilgilendirmek amacıyla çalıştaylar düzenlenmesi ve iletişim ağları oluşturulması, ailelere dayatılan bağışlarla başa çıkabilmek için yasal destek grupları oluşturulması;
• Okullara bütçe kaynaklarından tahsis edilen ödeneğin gereksinimi karşılayacak düzeye çıkarılması.

Yasaların ve politikaların uygulanması ve eğitimi destekleme dahil olmak üzere önlemler için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı; Adalet Bakanlığı; Çalışma Bakanlığı ve STK’lar.

Bütçe Ödeneği

Eğitim Bütçesi

Temel eğitime bütçeden ayrılmış olan ödeneğin yetersiz olması:

• Yetersiz sayıda öğretmen;
• Yetersiz sayıda okul;
• Ulaşımı zor okul;
• Okullarda yetersiz fiziki çevre ve konfor düzeyi;
• Cari harcamaların yıllık bütçe kaynaklarından karşılanamaması nedeniyle zaman zaman aşağıdaki durumlar ortaya çıkmaktadır:
  1. yetersiz miktarda ısıtılabilen derslikler;
  2. kalabalık sınıflar;
  3. bakımsız bina ve bahçeler;
  4. okula bağış verme yüzünden kızlarını okula göndermekten çekinen anne-babalar.

Olası Önlemler

• Ulusal bütçeden eğitime daha fazla pay ayrılması gerektiği konusunda kamuoyu yaratmaya yönelik kampanyalar;
• Ek finansman veya okul gereksiniminin karşılanmasına yönelik işbirliği /dayanışma yapılması;
• Gönüllü bağışlar toplayabilmek için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, örneğin vergi muafiyeti sağlanması;
• Kız Çocuklarının her düzeyde okullulaşmasını izleyecek ve kolaylaştıracak bir örgütsel düzenleme.

Eğitim sistemine ayrılacak bütçe ödeneğini arttırma önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Maliye Bakanlığı; Milli Eğitim Bakanlığı; Medya ve STK’lar.

Kız Çocuklarının Okullulaşmasını Desteklemek için Diğer Öneriler

Kriz

Sosyal Engeller

• Doğal afetler, sel, deprem, vb;
• İnsan yapısı afetler, terörizm, komşu ülkelerde savaş, sonuçları:
  1. ekonomik kriz;
  2. göç;
• Kızların işgücüne daha fazla gereksinim olması;
• Kızlarda okula kaydolmama veya okulu bırakma durumlarının artması.

Olası Önlemler

• Başa çıkma kapasitesinin arttırılabilmesi için, psikososyal yardım sağlanması;
• Kız öğrencilerin gereksinimlerinin karşılanabilmesi için, işbirliği ve dayanışma yapılması;
• Esnek okul saatleri;
• Okul saatleri dışında yardım sağlanması.

Krizler ve doğal afetler sırasında kız çocuklarının eğitimini destekleme önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: STK’lar ve Milli Eğitim Bakanlığı.

Eğitim Hakkında Cinsiyet Bazında İstatistiksel Veriler

Sorun Alanı

Eğitimde toplumsal cinsiyet temelli bilgilerin yetersiz veya yanlış toplulaştırılmış olması.

Olası Önlemler

• Gerekli olan cinsiyete göre ayrıştırılmış bilgileri belirleyebilmek için kamuoyu araştırmaların yapılması;
• Cinsiyete göre ayrıştırılmış istatistiki bilgilerin doğruluğunun belirlenebilmesi ve değerlendirilebilmesi için gerekli mekanizmaların oluşturulması -- çapraz kontrol, rastlantısal örneklem vb;
• Cinsiyete göre ayrıştırılmış bilgilerin elektronik olarak depolanması ve geri çağrılması.

Eğitimde toplumsal cinsiyet ile ilgili verilerin iyileştirilmesi ve yapılandırılması önlemleri için mümkün olan işbirliği yapılacak kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı ve Devlet İstatistik Enstitüsü.

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003, 12. Bölümde Kaynakça’da devam ediyor.

Önceki sayfa  |  Sonraki sayfa

ARŞİV

UNICEF Türkiye Arama
   

• Detaylı Arama

Eğitimin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Türkiye 2003’ü pdf formatında indirebilirsiniz. [PDF 664KB]

 * RSS nasıl kullanılır …